Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorMonopolün Düzenlenmesi ve Refah Etkileri

Bir monopolcü firmanın karşı karşıya olduğu ters talep fonksiyonu P=150−QP = 150 - Q ve marjinal maliyet fonksiyonu MC=30+QMC = 30 + Q olarak verilmiştir (burada PP fiyatı, QQ ise üretim miktarını temsil etmektedir). Piyasa düzenleme otoritesi, monopol gücünden kaynaklanan etkinsizliği gidermek ve toplumsal refahı artırmak amacıyla piyasada P=100P = 100 düzeyinde bir tavan fiyat uygulamasına gitmiştir.

Buna göre, tavan fiyat uygulaması sonrasında oluşan yeni denge miktarı ve bu düzenlemenin toplumsal refah üzerindeki etkisi (dara kaybındaki değişim) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Yeni denge miktarı 50 birimdir ve dara kaybı 300 birim azalmıştır.Cevap
  2. B
    Yeni denge miktarı 50 birimdir ve dara kaybı 100 birim azalmıştır.
  3. C
    Yeni denge miktarı 70 birimdir ve dara kaybı tamamen ortadan kalkmıştır.
  4. D
    Yeni denge miktarı 60 birimdir ve dara kaybı tamamen ortadan kalkmıştır.
  5. E
    Yeni denge miktarı 40 birimdir ve tavan fiyat monopol fiyatının altında olduğu halde refah kaybı değişmemiştir.

Cevap

Yeni denge miktarı 50 birimdir ve tavan fiyat uygulaması sonucunda dara kaybı 300 birim azalmıştır.
Yeni denge miktarının 50 birim olduğu ve dara kaybının 300 birim azaldığı ifade doğrudur. Monopolcü firma başlangıçta 40 birim üreterek 400 birimlik bir dara kaybına neden olurken, 100 TL'lik tavan fiyat marjinal hasılat eğrisini bu fiyat seviyesinde yataylaştırmıştır. Firma, marjinal maliyeti (80) tavan fiyattan küçük olduğu için talep edilen miktar olan 50 birime kadar üretimi artırır. Bu durum dara kaybını 100 birime indirerek toplamda 300 birimlik bir refah artışı sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Düzenleme öncesi monopol dengesini ve tam rekabet (etkin) üretim düzeyini belirleyiniz.
Monopol dengesi: MR=150−2Q=30+Q  ⟹  Qm=40,Pm=110MR = 150 - 2Q = 30 + Q \implies Q_m = 40, P_m = 110. Etkin denge: P=MC  ⟹  150−Q=30+Q  ⟹  Qeff=60,Peff=90P = MC \implies 150 - Q = 30 + Q \implies Q_{eff} = 60, P_{eff} = 90.
Refah analizini yapabilmek için başlangıç dengesi ve ideal etkinlik noktası hesaplanmalıdır.
2
Düzenleme öncesindeki başlangıç dara kaybını hesaplayınız.
MC(40)=30+40=70MC(40) = 30 + 40 = 70. Dara kaybı alanı: 0,5×(Pm−MC(Qm))×(Qeff−Qm)=0,5×(110−70)×(60−40)=4000,5 \times (P_m - MC(Q_m)) \times (Q_{eff} - Q_m) = 0,5 \times (110 - 70) \times (60 - 40) = 400.
Monopolün yarattığı etkinsizliği miktar bazında ölçmek için bu üçgensel alan gereklidir.
3
Tavan fiyat uygulaması (P=100P = 100) sonrası yeni üretim miktarını analiz ediniz.
P=100P = 100 fiyatında talep edilen miktar Qd=150−100=50Q_d = 150 - 100 = 50 birimdir. Bu miktarda MC=80<100MC = 80 < 100 olduğundan firma 50 birim üretir.
Firma, tavan fiyat seviyesinde marjinal maliyetinin fiyatın altında kaldığı tüm talebi karşılamayı tercih eder.
4
Düzenleme sonrası kalan dara kaybını ve toplam iyileşmeyi hesaplayınız.
Yeni dara kaybı (50 ile 60 arasındaki alan): 0,5×(150−50−(30+50))×(60−50)=1000,5 \times (150-50 - (30+50)) \times (60 - 50) = 100. Azalma: 400−100=300400 - 100 = 300.
Başlangıç ve son durum arasındaki fark, düzenlemenin net refah etkisini verir.

Anahtar Kavram

Monopolde Fiyat Tavanı ve Refah Analizi

İpuçları

1
Önce marjinal hasılatın (MRMR) tavan fiyat tarafından nasıl kesintiye uğratıldığını ve yeni bir üretim motivasyonu yarattığını düşünün.
2
Dara kaybı, talep eğrisi ile marjinal maliyet eğrisi arasında kalan alanın tam rekabet miktarına kadar olan kısmıdır; bu alanı hem monopol hem düzenleme durumu için hesaplayın.
Tahmini Süre:4m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Monopolün Düzenlenmesi ve Refah Etkileri

Bu konudan daha fazla soru