Soru

Zorluk: Orta5 Nisan 1994 İstikrar Tedbirleri

19941994 yılında yaşanan ekonomik krizin ardından yürürlüğe konulan 55 Nisan İstikrar Kararları, krizin temel nedenlerinden biri olarak görülen "kamu açıklarının para basılarak finanse edilmesi" (monetizasyon) sorununa yapısal bir çözüm getirmeyi amaçlamıştır.

Bu doğrultuda, IMF ile imzalanan stand-by anlaşması çerçevesinde Hazine ile Merkez Bankası arasındaki ilişkiyi yeniden düzenleyen ve para arzı üzerindeki kontrolü artırmayı hedefleyen uygulama aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Hazine'nin Merkez Bankası'ndan kullandığı kısa vadeli avans miktarının bütçe ödeneklerine oranla kademeli olarak sınırlandırılmasıCevap
  2. B
    Türk lirasının yabancı paralar karşısında konvertibilitesinin ilan edilerek sermaye hareketlerinin tamamen serbest bırakılması
  3. C
    Kamu bankalarının görev zararlarının Merkez Bankası kaynakları yerine doğrudan bütçeden karşılanmasına yönelik bankacılık reformunun yapılması
  4. D
    Sabit kur rejiminden vazgeçilerek piyasa koşullarında belirlenen tam dalgalı kur (free float) sistemine kesin geçiş yapılması
  5. E
    Fiyat Kontrol Komitesi'nin kaldırılarak temel mal ve hizmet fiyatlarının serbest piyasada belirlenmesine olanak tanınması

Cevap

Hazine'nin Merkez Bankası kaynaklarından kullandığı kısa vadeli avans miktarının bütçe ödeneklerine oranla kademeli olarak sınırlandırılması
Doğru cevap olan düzenleme, Hazine'nin Merkez Bankası'nı bir "otomatik finansman kaynağı" olarak kullanmasını engellemeyi hedefler. 55 Nisan 19941994 kararları çerçevesinde TCMB Kanunu değiştirilerek, Hazine'ye kullandırılan kısa vadeli avans miktarı 19941994'te bütçe ödeneklerinin %15\%15'i, 19951995'te %12\%12'si, 19961996'da %10\%10'u, 19971997'de %6\%6'sı ve 19981998'den itibaren de %3\%3'ü ile sınırlandırılmıştır. Bu, kamu finansmanında monetizasyondan vazgeçişin en önemli adımıdır.

Adım Adım Çözüm

1
19941994 krizinin ana kaynağını analiz etme
Krizin temel nedeni, kamu açıklarının TCMB kaynaklarıyla (kısa vadeli avanslar yoluyla) finanse edilmesi sonucu para arzının kontrolsüz artmasıdır.
Sorunun kaynağını bilmek, çözümün hangi düzenleme olduğunu belirlemeyi sağlar.
2
55 Nisan Kararları içindeki spesifik düzenlemeyi seçme
TCMB Kanunu'nda yapılan değişiklikle Hazine avansları 19941994 için bütçe ödeneklerinin %15\%15'i ile sınırlandırılmış ve kademeli olarak düşürülmesi öngörülmüştür.
Bu adım, bütçe disiplini ve para politikası bağımsızlığı için atılan en önemli yapısal adımdır.

Anahtar Kavram

Hazine-TCMB İlişkisi ve Avans Sınırlandırması
Bu soruyu puanla