Examkin

Soru

Zorluk: Zor24 Ocak 1980 İstikrar Kararları

19801980 yılı başlarında Türkiye ekonomisinin içinde bulunduğu ağır döviz darboğazı, karaborsa ve arz yetersizliklerine çözüm üretmek amacıyla yürürlüğe konulan 2424 Ocak İstikrar Kararları, salt bir kısa dönemli istikrar paketi olmanın ötesinde, iktisat politikası setinde köklü bir paradigma değişimini ve yapısal dönüşümü ifade eder. Turgut Özal’ın mimarlığında, IMFIMF ve Dünya Bankası’nın desteğiyle hazırlanan bu program kapsamında hayata geçirilen düzenlemeler dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi 2424 Ocak Kararları ile başlayan bu sürecin kapsamı dışında kalmaktadır?

  1. Bütçe açıklarını hızla kapatmak amacıyla Net Aktif Vergisi ve Ekonomik Denge Vergisi gibi geçici nitelikli servet vergilerinin ihdas edilmesiCevap
  2. B
    Fiyat Kontrol Komitesi'nin lağvedilerek Kamu İktisadi Teşebbüslerine (KI˙TKİT) sağlanan sübvansiyonların sınırlandırılması ve ürün fiyatlarının serbestçe belirlenmesine olanak tanınması
  3. C
    Döviz kurlarının günlük olarak belirlenmeye başlanması, çoklu kur uygulamasından tek kur sistemine geçilmesi ve Türk lirasının yüksek oranda devalüe edilmesi
  4. D
    Sermaye piyasalarının düzenlenmesi ve denetlenmesi amacıyla Sermaye Piyasası Kurulu’nun (SPKSPK) kurulması ve Katma Değer Vergisi (KDVKDV) gibi vergi reformlarının altyapısının oluşturulması
  5. E
    Dış ticaret rejiminde ithalatın miktar kısıtlamalarından (kota sistemi) arındırılarak gümrük tarifelerine dayalı bir sisteme geçilmesi ve ihracatın vergi iadesi gibi araçlarla teşvik edilmesi

Cevap

Bütçe açıklarını hızla kapatmak amacıyla Net Aktif Vergisi ve Ekonomik Denge Vergisi gibi geçici nitelikli servet vergilerinin ihdas edilmesi seçeneği yanlıştır çünkü bu vergiler 5 Nisan 1994 kararlarıyla yürürlüğe girmiştir.
Doğru yanıt olan seçenek, 55 Nisan 19941994 İstikrar Kararları'nın en belirgin özelliklerinden olan ve bütçe açıklarını kapatmak için getirilen olağanüstü vergileri içermektedir. 2424 Ocak 19801980 kararları ise daha çok fiyat serbestisi, döviz kuru liberalizasyonu ve kurumsal altyapı (SPKSPK gibi) üzerine yoğunlaşmış bir yapısal dönüşüm paketidir.

Adım Adım Çözüm

1
Karar setlerinin felsefesini karşılaştırın.
2424 Ocak 19801980 kararları piyasa ekonomisine geçiş ve yapısal reform odaklıyken, 55 Nisan 19941994 kararları akut bir finansal krizi durdurma ve bütçe disiplini sağlama odaklıdır.
Soruda istenen 'kapsam dışı' olanı bulmak için farklı dönemlerin karakteristik araçlarını ayırmak gerekir.
2
Belirli vergi türlerini tarihsel olarak eşleştirin.
Net Aktif Vergisi ve Ekonomik Denge Vergisi (19941994 yılında halk arasında 'ekonomik denge vergisi' olarak bilinen vergiler) bütçeyi iyileştirmek için çıkarılan geçici vergilerdir.
2424 Ocak kararlarında bu tür 'bir defalık servet vergileri' yerine daha çok kurumsal değişim ve fiyat liberalizasyonu ön plandadır.
3
Kurumsal ve yapısal düzenlemeleri doğrulayın.
Fiyat Kontrol Komitesi'nin kaldırılması, SPKSPK'nın kurulması ve ithalatın serbestleşmesi 19801980 sonrası sürecin temel yapı taşlarıdır.
Bu unsurlar ithal ikameci modelden vazgeçildiğinin somut kanıtlarıdır.

Anahtar Kavram

2424 Ocak 19801980 kararları, Türkiye ekonomisinde 'yapısal uyum' (structuraladjustmentstructural adjustment) sürecini başlatan, ithal ikameci modelden ihracata dayalı sanayileşmeye geçişi sağlayan kararlar bütünüdür.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

24 Ocak 1980 İstikrar Kararları

Bu konudan daha fazla soru