Karl Marx'ın sermaye birikim sürecine ilişkin analizinde, teknolojik gelişmenin bir sonucu… — KPSS İktisat

Karl Marx'ın sermaye birikim sürecine ilişkin analizinde, teknolojik gelişmenin bir sonucu olarak üretimde kullanılan makine ve teçhizat gibi unsurların (sabit sermaye), işgücüne (değişken sermaye) oranla daha hızlı artması 'sermayenin teknik kompozisyonu'ndaki artışı ifade eder. Bu değişimin değer yapısına yansıması ise 'sermayenin organik kompozisyonu' ( $q = c/v$ ) olarak tanımlanır. Artı değer oranının ( $s/v$ ) sabit olduğu varsayımı altında, sermayenin organik kompozisyonundaki sürekli artışın temel iktisadi sonucu aşağıdakilerden hangisidir?

Kâr oranlarının ( $r = \frac{s}{c+v}$ ) uzun dönemde azalma eğilimine girmesiCevap
B
Değişken sermayenin sabit sermayeye oranının ( $v/c$ ) artmasıyla birlikte kâr oranlarının yükselmesi
C
Sermayenin organik kompozisyonundaki artışın, artı değer oranını ( $s/v$ ) kendiliğinden azaltarak toplam kârı sıfırlaması
D
Teknik kompozisyondaki değişimin değer yapısına yansımayarak kâr oranlarını her durumda sabit bırakması
E
Artı değer oranı sabitken, sermayenin organik kompozisyonu arttıkça kâr oranlarının artış eğilimine girmesi

Cevap

Sermayenin organik kompozisyonundaki artış, artı değer oranı sabitken kâr oranlarının uzun dönemde düşme eğilimine girmesine neden olur.

Kâr oranı (

r

), artı değerin (

s

) toplam sermayeye (

c+v

) oranıdır. Bu formül

r = (s/v) / (c/v + 1)

şeklinde sadeleştirildiğinde, paydaki artı değer oranı (

s/v

) sabitken, paydadaki sermayenin organik kompozisyonu (

c/v

) arttığında kâr oranının zorunlu olarak azalacağı görülmektedir.

Adım Adım Çözüm

Kâr oranı formülünü Marx'ın değişkenleri cinsinden ifade edin.

r = \frac{s}{c+v}

Kâr oranının artı değer (

s

), sabit sermaye (

c

) ve değişken sermaye (

v

) arasındaki ilişkisini görmek için gereklidir.

Formülü sermayenin organik kompozisyonu (

q = c/v

) ve artı değer oranı (

e = s/v

) cinsinden yeniden düzenleyin.

r = \frac{s/v}{(c+v)/v} = \frac{e}{c/v + 1} = \frac{e}{q + 1}

Organik kompozisyondaki değişimin kâr oranı üzerindeki net etkisini analiz etmek için oranlar cinsinden ifade edilmelidir.

Artı değer oranının (

e

) sabit olduğu varsayımı altında, organik kompozisyonun (

q

) arttığı durumu analiz edin.

q \uparrow

ise

r = \frac{e \text{ (sabit)}}{q \uparrow + 1} \downarrow

Payda büyüdükçe sonucun (kâr oranı) küçüleceği matematiksel gerçeğini belirlemek için gereklidir.

Sonucu iktisadi teoriyle ilişkilendirin.

Kâr oranlarının düşme eğilimi yasası.

Marx'ın kapitalizmin içsel çelişkilerinden biri olarak tanımladığı bu yasanın temel mekanizması açıklanmış olur.

Anahtar Kavram

Kâr Oranlarının Düşme Eğilimi Yasası

İpuçları

Kâr oranının paydasında toplam sermaye (

c+v

) olduğunu hatırlayın.

Organik kompozisyonun artması, her bir işçi başına kullanılan makine ve hammadde miktarının değer olarak artmasıdır.

Marx'a göre canlı emek (

v

) artı değerin tek kaynağıdır; canlı emeğin toplam sermaye içindeki ağırlığı azaldıkça kâr oranı da baskılanır.

Daha Fazla Pratik

Kâr oranlarının düşme eğilimine karşı Marx'ın belirttiği 'karşıt etkili faktörleri' (örneğin dış ticaret, emek sömürüsünün yoğunlaştırılması) çalışabilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Konular

Bu konudan daha fazla soru