Examkin

Soru

Zorluk: ZorDiğer Uluslararası Ekonomik Kuruluşlar

1994 yılında tamamlanan Uruguay Turu sonucunda kurulan ve 1 Ocak 1995 tarihinde faaliyete geçen Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ), küresel ticaret sistemini 1947 tarihli GATT'ın (Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşması) ötesine taşıyan kapsamlı bir yapıya kavuşturmuştur. DTÖ'nün kurumsal yapısı, temel ilkeleri ve selefi olan GATT ile arasındaki temel farklar dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    GATT sadece mal ticaretine odaklanan ve uluslararası tüzel kişiliği bulunmayan geçici bir antlaşma metni iken; DTÖ hizmetler (GATS) ve fikri mülkiyet haklarını (TRIPS) da kapsayan kalıcı bir uluslararası örgüttür.
  2. B
    Uruguay Turu ile getirilen 'Tek Taahhüt' (Single Undertaking) ilkesi gereği, üye ülkeler örgüt bünyesindeki tüm çok taraflı ticaret anlaşmalarını bir paket olarak kabul etmek zorundadırlar.
  3. C
    DTÖ'nün 'Anlaşmazlıkların Halli Mekanizması', panel raporlarının reddedilmesi için tüm üyelerin mutabakatını arayan 'ters oy birliği' (negative consensus) kuralı sayesinde kararların bağlayıcılığını güçlendirmiştir.
  4. 'En Çok Kayrılan Ülke' (MFN) kuralı, sadece mal ticaretini kapsayan GATT çerçevesinde zorunlu bir ilke olup; hizmet ticareti (GATS) ve fikri mülkiyet (TRIPS) anlaşmalarında bu kuralın uygulanması üye ülkelerin tercihine bırakılmıştır.Cevap
  5. E
    IMF ve Dünya Bankası'nın aksine DTÖ bir finans kuruluşu değildir; ancak IMF'nin kısa vadeli ödemeler dengesi desteği sağlaması gibi operasyonel süreçlerle ticaretin finansmanını dolaylı yoldan destekler.

Cevap

Dünya Ticaret Örgütü sisteminde 'En Çok Kayrılan Ülke' (MFN) ilkesinin sadece mal ticareti ile sınırlı olduğunu ve diğer alanlarda isteğe bağlı olduğunu belirten seçenek yanlıştır.
Dünya Ticaret Örgütü'nün temelini oluşturan 'En Çok Kayrılan Ülke' (MFN) ilkesi, bir üyenin diğer herhangi bir ülkeye tanıdığı ticari ayrıcalığı tüm üyelere tanımasını zorunlu kılar. Bu kural sadece mal ticaretini (GATT) değil, aynı zamanda hizmet ticaretini (GATS) ve fikri mülkiyet haklarını (TRIPS) da kapsayan evrensel bir DTÖ ilkesidir. Bu alanlarda kuralın uygulanması üyelerin rızasına bırakılmamış, aksine üyeliğin ayrılmaz bir parçası haline getirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
DTÖ'nün kapsadığı temel alanları (sütunları) belirleyin.
DTÖ; Mal (GATT), Hizmet (GATS) ve Fikri Mülkiyet (TRIPS) olmak üzere üç ana alan üzerine kuruludur.
Kurumsal yapının kapsamını anlamak için gereklidir.
2
'En Çok Kayrılan Ülke' (MFN) ilkesinin bu sütunlardaki geçerliliğini analiz edin.
MFN ilkesi, sadece mal ticaretinde değil, GATS ve TRIPS anlaşmalarında da temel bir sütun kuralıdır.
İlkenin yatay (horizontal) uygulama alanını test etmek için gereklidir.
3
'Tek Taahhüt' ilkesinin bu kurallarla ilişkisini kurun.
Tek Taahhüt gereği üye olan her ülke (Türkiye 1995'te dahil olmuştur), bu ilkeleri tüm alanlarda kabul etmiş sayılır.
DTÖ üyeliğinin bütüncül yapısını doğrulamak için gereklidir.

Anahtar Kavram

Dünya Ticaret Örgütü'nün (DTÖ) Temel İlkeleri ve Sütun Yapısı
Bu soruyu puanla

Konular

Diğer Uluslararası Ekonomik Kuruluşlar