Examkin

Soru

Zorluk: ZorTürkiye'de Kamu Harcamalarının Yapısı ve Gelişimi

Türkiye ekonomisinde 19801980 yılından itibaren uygulanan iktisat politikaları, kamu kesiminin büyüklüğü ve harcamaların kompozisyonu üzerinde köklü değişikliklere yol açmıştır. Bu süreçte özellikle "ekonomik sınıflandırma" bazında harcama kalemleri arasındaki dengeler, devletin ekonomideki değişen rolüne paralel olarak yeniden şekillenmiştir. Buna göre, 1980−20001980-2000 arası dönemde Türkiye'de kamu harcamalarının gelişimi ve yapısı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. 19801980 sonrası dönemde devletin doğrudan üretici rolünün sınırlanmasıyla yatırım harcamalarının bütçe içindeki payı gerilemiş, özellikle 19901990'lı yıllarda artan kamu açıkları ve yüksek reel faizler sonucunda faiz ödemelerinin transfer harcamaları içindeki ağırlığı kronikleşmiştir.Cevap
  2. B
    2424 Ocak Kararları'nın ardından kamu harcamalarının etkinliğini artırmak amacıyla cari harcamalar (personel giderleri vb.) bütçeden tamamen tasfiye edilmiş, serbest bırakılan kaynaklar teknolojik altyapı yatırımlarına ve ihracat teşviklerine kanalize edilmiştir.
  3. C
    Planlı kalkınma döneminin (1963−19801963-1980) aksine, 1980−20001980-2000 arası süreçte bütçe içerisinde yatırım harcamalarının payı sürekli artış göstererek, transfer harcamalarının payını ilk kez geride bırakmıştır.
  4. D
    1990−20011990-2001 döneminde uygulanan sıkı maliye politikaları ve bütçe disiplini sayesinde, kamu harcamaları içerisinde faiz dışı harcamalar minimize edilmiş ve bütçe fazlası ile dış borç stoku eritilmiştir.
  5. E
    19801980 sonrası dışa açılma süreciyle birlikte Türkiye'de kamu harcamalarının yapısı, "sosyal devlet" harcamalarının (eğitim ve sağlık) toplam harcamalar içindeki payının %50\%50'nin üzerine çıktığı bir yapıya dönüşmüştür.

Cevap

1980 sonrası süreçte devletin ekonomideki üretim rolü azaldığı için yatırım harcamalarının payı düşmüş, 1990'larda ise artan borçlanma maliyetleri faiz ödemelerini ve dolayısıyla transfer harcamalarını bütçenin en baskın kalemi haline getirmiştir.
Doğru seçenek, Türkiye ekonomisindeki yapısal kırılmayı isabetli bir şekilde özetlemektedir. 19801980 sonrasında devletin doğrudan yatırımcı kimliğini bırakması sermaye giderlerini (yatırım harcamalarını) düşürmüştür. Özellikle 19901990'lı yıllardaki makroekonomik istikrarsızlık ve yüksek borçlanma gereği, bütçenin bir "faiz bütçesi" haline gelmesine ve transfer harcamalarının ağırlık kazanmasına neden olmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
19801980 öncesi (Planlı Dönem) ile sonrası arasındaki devlet vizyonu farkı analiz edilir.
Devletin doğrudan mal ve hizmet üreten konumdan, piyasayı düzenleyen konuma geçmeye başladığı saptanır.
Harcama kalemlerindeki değişimin temel nedeni devletin iktisadi rolündeki dönüşümdür.
2
Yatırım (sermaye) harcamalarının eğilimi incelenir.
Devletin KİT yatırımlarını kısıp özel sektörü teşvik etmesiyle bu kalemlerin payının azaldığı görülür.
Yatırım harcamaları doğrudan üretim kapasitesiyle ilgilidir; neoliberal politikalar bu alanın özel sektöre bırakılmasını öngörür.
3
19901990'lı yılların bütçe performansı değerlendirilir.
Popülist harcamalar ve yüksek faiz sarmalının faiz ödemelerini (transfer harcaması) patlattığı belirlenir.
Türkiye'de 90'lar, 'borcu borçla çevirme' dönemidir ve bu durum transfer harcamalarının bütçedeki ağırlığını artırmıştır.

Anahtar Kavram

Kamu Harcamalarının Ekonomik Sınıflandırması ve Tarihsel Dönüşümü

Daha Fazla Pratik

Türkiye'de 2002 sonrası dönemde mali kural ve bütçe disiplini uygulamalarının harcama kompozisyonu üzerindeki etkilerini inceleyen soruları çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Türkiye'de Kamu Harcamalarının Yapısı ve Gelişimi

Bu konudan daha fazla soru