Examkin

Soru

Zorluk: ZorBüyük İtiş (Big Push) Teorisi

Paul Rosenstein-Rodan tarafından ileri sürülen Büyük İtiş (Big Push) Teorisi'nde, az gelişmiş ülkelerin sanayileşme sürecinde karşılaştıkları en büyük engelin 'bölünmezlikler' (indivisibilities) olduğu savunulur. Teoride yer alan 'üretim fonksiyonundaki bölünmezlik' (sosyal sabit sermayenin bölünmezliği) kavramı, piyasa mekanizmasının tek başına kalkınmayı gerçekleştirememesini aşağıdakilerden hangisiyle gerekçelendirmektedir?

  1. Sosyal sabit sermaye yatırımlarının yüksek sabit maliyetli ve bölünemez yapısının yarattığı dışsal ekonomilerin piyasa fiyatlarına yansımaması nedeniyle özel girişimcilerin bu yatırımları kârlı görmeyerek gerçekleştirmemesiCevap
  2. B
    Sermaye-hasıla katsayısının sabit kabul edilmesi nedeniyle, teknolojik gelişmenin ancak sermaye birikimiyle dışsal olarak sağlanabileceği gerçeği
  3. C
    Yatırımların tüm sektörlere yayılmak yerine, sadece ileri ve geri bağlantıları güçlü olan stratejik sektörlerde yoğunlaşarak diğer sektörleri sürükleme zorunluluğu
  4. D
    Düşük gelir düzeyinin tasarruf yetersizliğine, tasarruf yetersizliğinin ise yatırımların piyasa faiz oranında tıkanmasına yol açarak arz yönlü bir kısır döngü oluşturması
  5. E
    Ekonomik büyümenin ancak beşeri sermaye yatırımları ve Ar-Ge faaliyetleri yoluyla teknolojik gelişmenin içselleştirilmesi sonucunda sürdürülebilir hale gelmesi

Cevap

Sosyal sabit sermaye yatırımlarının yüksek sabit maliyetli ve bölünemez yapısının yarattığı dışsal ekonomilerin piyasa fiyatlarına yansımaması nedeniyle özel girişimcilerin bu yatırımları kârlı görmeyerek gerçekleştirmemesi
Büyük İtiş Teorisi'ne göre, sosyal sabit sermaye (altyapı) yatırımları üretim fonksiyonunda bir bölünmezlik sergiler. Bu yatırımlar çok büyük ölçeklidir ve ekonominin bütününe maliyet düşürücü 'dışsal ekonomiler' sağlar. Ancak, bu dışsal faydalar piyasada fiyatlanamadığı için (piyasa başarısızlığı), tek bir özel yatırımcı bu devasa maliyete katlanarak yatırımı kârlı bulmaz. Bu durum, devletin müdahalesini veya eş zamanlı çok sayıda sektörde yapılacak koordineli bir büyük yatırım paketini (Büyük İtiş) zorunlu kılar.

Adım Adım Çözüm

1
Büyük İtiş Teorisi'ndeki bölünmezlik türlerini sınıflandır.
Üretim fonksiyonundaki (sosyal sabit sermaye), talepteki (talebin tamamlayıcılığı) ve tasarruf arzındaki bölünmezlikler belirlendi.
Soruda özel olarak 'üretim fonksiyonundaki bölünmezlik' vurgulandığı için analiz bu noktaya odaklanmalıdır.
2
Sosyal Sabit Sermaye (SOC) yatırımlarının özelliklerini analiz et.
Yol, baraj, enerji gibi altyapı yatırımlarının 'toplu' (lumpy) olduğu, yani küçük parçalar halinde yapılamayacağı ve yüksek bir minimum eşik gerektirdiği görüldü.
Bölünmezlik kavramı, bu yatırımların teknik olarak parçalanamaz olduğunu ifade eder.
3
SOC yatırımlarının yarattığı dışsallıkları ve özel sektörün tepkisini değerlendir.
Bu yatırımlar tüm ekonomide maliyetleri düşürür (parasal dışsallık), ancak yatırımcı bu faydanın tamamını fiyatlandıramaz. Bu durum kârın sosyal faydanın altında kalmasına neden olur.
Piyasa başarısızlığının temel nedeni, yatırımın yarattığı toplumsal faydanın özel kârla örtüşmemesidir.
4
Koordinasyon ve Büyük İtiş gerekliliğini sonuca bağla.
Merkezi planlama veya büyük ölçekli bir kamu müdahalesi olmadan bu yatırımların yapılamayacağı ve dolayısıyla sanayileşmenin başlayamayacağı sonucuna ulaşıldı.
Büyük İtiş, bu koordinasyon eksikliğini aşmak için gerekli olan devasa yatırım hamlesini temsil eder.

Anahtar Kavram

Sosyal Sabit Sermayenin Bölünmezliği ve Dışsal Ekonomiler

İpuçları

1
Sosyal sabit sermaye denildiğinde aklınıza yol, liman ve enerji santralleri gibi devasa altyapı yatırımları gelmelidir.
2
Bir yatırımın faydası başkalarına gidiyor ama yatırımcı bu faydadan para kazanamıyorsa, o yatırımı özel sektör neden yapmaz? 'Dışsallık' kavramına odaklanın.
3
Rodan'a göre altyapı yatırımları 'lumpy'dir, yani ya tam yapılır ya hiç yapılmaz; bu durum yüksek risk ve kâr belirsizliği yaratır.

Daha Fazla Pratik

Büyük İtiş teorisinin diğer ayağı olan 'Talebin Tamamlayıcılığı' (Talepteki Bölünmezlik) kavramını Nurkse'nin görüşleriyle kıyaslayarak inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Büyük İtiş (Big Push) Teorisi

Bu konudan daha fazla soru