Soru

Zorluk: Orta2000 ve 2001 Finansal Krizleri

Türkiye ekonomisinde 2000 yılı Kasım ayında bankacılık sisteminde yaşanan likidite sıkışıklığının, 2001 yılı Şubat ayında topyekûn bir finansal krize ve döviz kuru rejiminin çöküşüne evrilmesinde aşağıdakilerden hangisinin payı yoktur?

  1. A
    Bankaların kısa vadeli kaynaklarla (gecelik borçlanma) uzun vadeli devlet kağıtlarını finanse etmeleri sonucu oluşan vade uyumsuzluğu
  2. B
    Bankacılık sektörünün döviz cinsinden yükümlülüklerinin varlıklarından fazla olması (açık pozisyon) nedeniyle yüksek kur riskine maruz kalınması
  3. C
    TCMB'nin 'Nihai Kredi Mercii' (Lender of Last Resort) olarak piyasaya likidite sağlama yeteneğinin IMF programı kapsamındaki 'Net İç Varlıklar' tavanı ile sınırlandırılması
  4. D
    Kamu bankalarının biriktirdiği 'görev zararları' nedeniyle piyasada sürekli ve yüksek maliyetli likidite talep eden bir yapıya sahip olması
  5. Döviz kuru çıpası sistemi sayesinde dış ticaret dengesinin iyileşmesi ve cari işlemler hesabının kriz öncesinde fazla vermesiCevap

Cevap

Döviz kuru çıpası sistemi sayesinde dış ticaret dengesinin iyileşmesi ve cari işlemler hesabının kriz öncesinde fazla vermesi seçeneği yanlıştır; çünkü bu dönemde cari açık ciddi şekilde artmıştır.
Doğru cevap olan ifade yanlıştır çünkü 1999 Aralık ayında başlatılan program süresince cari işlemler hesabı fazla vermemiş, aksine döviz kurunun çıpalanması nedeniyle ithalatın artmasıyla rekor düzeyde açık vermiştir. Bu cari açık birikimi, krizin temel makroekonomik tetikleyicilerinden biridir.

Adım Adım Çözüm

1
1999 Enflasyonu Düşürme Programı'nın etkilerini analiz et.
Programın temel unsuru olan döviz kuru çıpası, TL'nin reel olarak değerlenmesine neden olmuştur.
Kurun önceden ilan edilen bir takvime göre artması, yerli paranın değerini enflasyonun altında bir hızla düşürdüğü için TL değer kazanır.
2
Dış ticaret verilerini değerlendir.
Aşırı değerli TL, ithalatın ucuzlamasına ve ihracatın zorlaşmasına yol açarak cari açığı büyütmüştü.
2000 yılı sonunda cari açık GSYH'nin yaklaşık %5'ine ulaşarak krizin en önemli makroekonomik nedenlerinden biri olmuştur.
3
Bankacılık sektörü ve TCMB kısıtlarını incele.
Vade uyumsuzluğu, açık pozisyon ve 'Net İç Varlıklar' tavanı gibi unsurlar krizin derinleşmesine neden olmuştur.
TCMB, IMF anlaşması gereği para basma yetkisini sınırlamış, bu da bankaların likidite talebinin faizler yoluyla dengelenmesine yol açmıştır.

Anahtar Kavram

Finansal Krizlerin Yapısal Nedenleri ve Cari Açık Sorunu

Daha Fazla Pratik

Kriz sonrası 2001 Mayıs ayında TCMB Kanunu'nda yapılan bağımsızlık düzenlemelerini incelemek bu konuyu pekiştirecektir.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla