Türkiye'nin enflasyonu düşürmek amacıyla döviz kurunu nominal çıpa olarak belirlediği 1999… — KPSS İktisat

Türkiye'nin enflasyonu düşürmek amacıyla döviz kurunu nominal çıpa olarak belirlediği $1999$ yılı istikrar programında, para arzının içselleşmesine (endojenleşmesine) neden olan 'Net İç Varlıklar ( $NİV$ ) değişiminin sıfırlanması' kuralı, $2000$ yılının sonundaki likidite sıkışıklığı sırasında hangi fonksiyonel çatışmayı ortaya çıkararak krizin derinleşmesine yol açmıştır?

Merkez Bankası'nın 'son borç verme mercii' ( $LOLR$ ) sıfatıyla sisteme likidite enjekte etmesinin programın temel çıpasıyla çelişmesiCevap
B
Kamu iktisadi teşebbüslerinin ve kamu bankalarının görev zararlarının doğrudan bütçe ödenekleri ile finanse edilmesinin yasal olarak engellenmesi
C
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu'nun ( $BDDK$ ), sermaye yeterliliği rasyosu düşen bankalara el koyma yetkisinin geçici olarak askıya alınması
D
Döviz rezervlerinin, döviz kurunun günlük devalüasyon oranını korumak adına piyasadan döviz çekmek için kullanılmasının yasaklanması
E
Merkez Bankası'nın araç bağımsızlığını kullanarak kısa vadeli faiz oranlarını piyasa beklentilerinden bağımsız bir koridor sisteminde belirlemesi

Cevap

Merkez Bankası'nın 'son borç verme mercii' rolü ile Net İç Varlıklar taahhüdü arasındaki çatışma

Döviz çıpasına dayalı istikrar programlarında Merkez Bankası, para arzını döviz rezervlerine bağlar ve piyasaya Türk Lirası likiditesi sağlayarak para basma (sterilizasyon) yetkisinden vazgeçer. Kasım

2000

ve Şubat

2001

süreçlerinde bankacılık sistemi büyük bir likidite krizine girdiğinde, Merkez Bankası 'son borç verme mercii' olarak piyasaya para sürerse programın temel kuralı olan Net İç Varlıklar (

NİV

) tavanını aşmış olacaktı. Bu teknik kısıt, bankaların fonlama maliyetlerinin astronomik seviyelere çıkmasına ve krizin kaçınılmaz hale gelmesine neden olmuştur.

Adım Adım Çözüm

Programın para politikası kuralını analiz etme

Para tabanı (

PT

) = Net Dış Varlıklar (

NDV

) + Net İç Varlıklar (

NİV

) formülünde

\Delta NİV = 0

taahhüt edilmiştir.

Para arzının tamamen döviz giriş/çıkışlarına (

NDV

) endekslenerek kur çıpasının kredibilitesini sağlamak.

Likidite sıkışıklığı anındaki mekanizmayı inceleme

Kasım

2000

'de bankalararası piyasada likidite talebi arttığında TCMB'nin piyasaya Türk Lirası vermesi gerekmiştir.

Sistemin tıkanmasını önlemek ve faizlerin aşırı yükselmesini engellemek.

Teknik açmazı (Dilemma) belirleme

TCMB piyasaya likidite verirse

NİV

tavanını aşacak ve programın 'sterilizasyon yapmama' kuralını bozacaktır; vermezse faizler kontrolsüz yükselecektir.

NİV kuralı, Merkez Bankası'nın 'son borç verme mercii' (

LOLR

) olarak hareket etmesini teknik olarak imkansız kılmıştır.

Krizin sonucunu değerlendirme

TCMB başlangıçta likidite vermemiş, faizler gecelik

\%7000

'lere çıkmış, ardından likidite verdiğinde ise kur çıpasına olan güven sarsılmış ve kriz patlak vermiştir.

Para arzı kuralı ile finansal istikrar arasındaki uyumsuzluk sistemin çökmesine neden olmuştur.

Anahtar Kavram

Para Arzının Endojenleşmesi ve Sterilizasyon Yasağı

İpuçları

1999

programında para arzının nasıl belirlendiğini hatırlayın (

PT = NDV + NİV

TCMB

'nin likidite sıkışıklığında piyasaya para vermesi

NİV

kalemini nasıl etkiler?

Bir Merkez Bankası piyasaya para veremediğinde (Lender of Last Resort işlevi yoksa) bankalararası faiz oranları nasıl bir seyir izler?

Daha Fazla Pratik

Para politikası kısıtlarının yanı sıra, 2001 krizinin ardından TCMB Kanunu'nda yapılan temel değişiklikleri inceleyin.

Tahmini Süre:3m 0s

Soru

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Konular

Bu konudan daha fazla soru