Türkiye'nin dış ticaret politikalarının tarihsel seyri ve bu politikaların uluslararası kurumsal çerçeve ile uyumu dikkate alındığında; özellikle sonrası süreçte ihracatın teşviki, ithalatın liberalizasyonu ve küresel ticaret kurallarına adaptasyon süreci ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- ’li yılların başında ihracatı artırmak amacıyla yoğun olarak kullanılan vergi iadesi ve doğrudan nakit destekler; Türkiye’nin yılında GATT Sübvansiyonlar Kodu’nu imzalaması ve ardından gelen Uruguay Turu müzakereleri sonucunda, yerini Ar-Ge, pazar araştırması, çevre koruma ve eğitim gibi dolaylı (dolaysız sübvansiyon içermeyen) desteklere bırakmıştır.Cevap
- Byılında yürürlüğe giren Gümrük Birliği anlaşması, Türkiye’nin dış ticaret rejiminde korumacılığı tamamen sona erdirmiş; tarım, sanayi ve hizmetler sektörlerinin tamamında Avrupa Birliği ile ortak gümrük tarifesinin () uygulanmasını zorunlu kılmıştır.
- COcak Kararları ile birlikte dış ticarette uygulanan tüm miktar kısıtlamaları (kotalar) ve ithalat yasakları tek bir yasal düzenleme ile kaldırılmış, yılı başı itibarıyla tam serbest piyasa ekonomisine geçilmiştir.
- D- yılları arasında uygulanan 'Klering' ve 'Takas' sistemleri, Türkiye’nin dış ticaret hadlerini sürekli iyileştirerek döviz rezervlerinin hızla birikmesini ve bu sayede sanayileşmenin tamamen yabancı sermaye ile finansmanını sağlamıştır.
- E- arası dönemde uygulanan ithal ikameci sanayileşme stratejisi doğrultusunda, sadece tüketim malları ithalatı kısıtlanmış; ara malı ve yatırım malı ithalatı ise tamamen serbest bırakılarak yerli üretimin maliyetleri düşürülmüştür.
Cevap
Türkiye'nin ’li yılların başında uyguladığı doğrudan ihracat sübvansiyonları (vergi iadeleri gibi), ’te imzalanan GATT Sübvansiyonlar Kodu ve dünya ticaret kuralları çerçevesinde yerini dolaylı desteklere (Ar-Ge, eğitim vb.) bırakmıştır.
Türkiye, sonrası ihracata dayalı büyüme modelini benimsemiş ancak dünya ticaret sistemine (GATT/DTÖ) entegre oldukça doğrudan parasal teşvikleri (sübvansiyonları) bırakmak zorunda kalmıştır. Sübvansiyonlar Kodu bu süreçteki en kritik dönüm noktasıdır ve teşviklerin niteliğini mali iadelerden kurumsal desteklere (Ar-Ge, pazar geliştirme) kaydırmıştır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
İhracat Teşvik Sisteminin Dönüşümü ve GATT/DTÖ Uyumu
İpuçları
1
Türkiye'nin dış ticaretindeki dönüşümde bir milat olsa da, uluslararası anlaşmaların (GATT/DTÖ) bu süreci nasıl kısıtladığına odaklanın.
2
İhracat teşviklerinde 'vergi iadesi' gibi doğrudan yöntemlerin neden 'lerin sonunda terk edildiğini ve yerine neyin geldiğini hatırlayın.
3
GATT Sübvansiyonlar Kodu, Türkiye'nin teşvik sistemini 'doğrudan mali destek'ten 'dolaylı destek'lere kaydırdığı yasal eşiktir.
Daha Fazla Pratik
Gümrük Birliği'nin Türkiye ekonomisi üzerindeki asimetrik etkilerini ve 'Ortak Ticaret Politikası'na uyum zorunluluğunu inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:3m 0s