Examkin

Açık Ekonomi Makro İktisadı

81 soru

Soru 61Soru →

1944 yılında kurulan Bretton Woods sisteminin temel işleyiş mekanizmasını oluşturan; döviz kurunun belirli bir parite etrafında dar bir bantta sabitlendiği, ancak ekonomide 'temel dengesizlik' (fundamentalfundamental disequilibriumdisequilibrium) ortaya çıktığında paritenin merkez bankası tarafından değiştirilmesine izin veren döviz kuru rejimi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ayarlanabilir sabit kur (AdjustableAdjustable pegpeg)

Cevap

Ayarlanabilir sabit kur (adjustableadjustable pegpeg) rejimi, Bretton Woods sisteminin özünü oluşturan ve paritenin sadece kalıcı dengesizlik durumlarında değiştirilmesine imkan tanıyan sistemdir.
Doğru seçenek olan ayarlanabilir sabit kur rejimi, Bretton Woods sisteminde paritenin belirli bir değerde tutulmasını ancak ödemeler bilançosunda kalıcı bir sorun (temel dengesizlik) olduğunda kurun değiştirilmesine izin veren sistemdir.

Adım Adım Çözüm

1
Bretton Woods sisteminin (1944-1973) kurumsal yapısını analiz etme
Sistemin ülkelerin paralarını dolara, doların ise altına sabitlendiği bir yapı olduğu saptanır.
Sistemin temel amacı hem kur istikrarını sağlamak hem de 1930'lardaki yıkıcı devalüasyon rekabetini önlemektir.
2
'Temel dengesizlik' (fundamentalfundamental disequilibriumdisequilibrium) kavramını yorumlama
Bu kavram, ödemeler bilançosundaki geçici olmayan, yapısal ve büyük açıklar/fazlalar için kullanılır.
Klasik sabit kur rejiminin aksine, Bretton Woods sistemi ülkelerin bu tip durumlarda kur ayarı (devalüasyon veya revalüasyon) yapabilmesine olanak tanımıştır.
3
Tanımlanan özellikleri uygun döviz kuru rejimiyle eşleştirme
Ayarlanabilir sabit kur (adjustableadjustable pegpeg) rejimi seçilir.
İstikrarı (peg) ve esnekliği (adjustable) birleştiren tek rejim budur.

Anahtar Kavram

Ayarlanabilir Sabit Kur (Bretton Woods Modeli)

İpuçları

1
Soruda geçen 'temel dengesizlik' kavramı, IMF ve Bretton Woods sistemiyle özdeşleşmiştir.
2
Bu rejim, döviz kurunun sabitlendiği ancak gerektiğinde (istisnai durumlarda) ayarlanabildiği bir yapıdır.
3
Adı üstünde, parite hem 'sabit' (pegpeg) hem de 'ayarlanabilir' (adjustableadjustable) özelliktedir.

Daha Fazla Pratik

Bretton Woods sisteminin 1971-1973 yıllarında çökme nedenlerini (Triffin Dilemması) incelemek konuyu derinleştirmenize yardımcı olacaktır.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 62Soru →

Ödemeler bilançosu analizinde; cari işlemler hesabı, sermaye hesabı, finans hesabı (resmi rezervler hariç) ve net hata noksan kalemlerinin toplamının negatif bir bakiye vermesi durumunda, bilançonun muhasebe denkliğini sağlamak amacıyla resmi rezervler hesabına yapılacak kayıt ve rezervlerdeki değişimle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Resmi rezervler hesabına alacak (++) kaydı yapılır ve bu durum ülkenin döviz rezervlerinin azaldığı anlamına gelir.

Cevap

Resmi rezervler hesabına alacak (++) kaydı yapılır ve bu durum ülkenin döviz rezervlerinin azaldığı anlamına gelir.
Ödemeler bilançosunda otonom işlemlerin toplamı negatif bakiye veriyorsa, bu durum bir ödemeler bilançosu açığına işaret eder. Muhasebe mantığı çerçevesinde, bu açığın kapatılması için denkleştirici (accommodating) bir işlem olan resmi rezervlerin kullanılması gerekir. Ülkenin uluslararası rezervlerindeki bir azalış, piyasaya döviz arz edilmesi anlamına geldiği için alacak (++) tarafına kaydedilir. Böylece toplam bakiye sıfıra eşitlenmiş olur.

Adım Adım Çözüm

1
Ekonomik dengenin tespit edilmesi
Cari İşlemler + Sermaye Hesabı + Finans Hesabı (Resmi Rezervler hariç) + Net Hata Noksan < 0
Soruda belirtilen kalemlerin toplamının negatif olması, ekonomide 'ödemeler bilançosu açığı' (ekonomik dengesizlik) olduğunu gösterir.
2
Denkleştirici işlemin belirlenmesi
Resmi Rezervler Hesabı devreye girer.
Muhasebe denkliği gereği toplamın sıfır olması için bu açığın denkleştirici kalem olan resmi rezervler ile kapatılması gerekir.
3
Kayıt yönünün belirlenmesi
Rezerv azalışı = Alacak (++) kaydı.
Ülke açığı kapatmak için rezervlerini satar (döviz çıkışı). Çift kayıtlı muhasebe sisteminde varlıklardaki (rezervler) azalışlar 'alacak' hanesine artı (++) işaretiyle kaydedilir.

Anahtar Kavram

Ödemeler Bilançosunda Otonom ve Denkleştirici İşlemler

İpuçları

1
Ödemeler bilançosu muhasebe kurallarında varlık azalışlarının (rezerv satışı gibi) hangi tarafa kaydedildiğini hatırlayın.
2
Otonom işlemler toplamı negatifse, denkleştirici işlemler (resmi rezervler) bu açığı kapatmak için tam tersi yönde, yani pozitif bir değer almalıdır.

Daha Fazla Pratik

Resmi rezervlerin 'otonom' kabul edildiği esnek döviz kuru sistemlerinde ödemeler bilançosu dengesinin nasıl sağlandığını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 63Soru →

Açık ekonomi makro iktisadı yazınında, Paul Krugman tarafından geliştirilen 'Hedef Bölge' (TargetTarget ZoneZone) analizinde; döviz kurunun belirlenen bant sınırlarına doğru hareket etmesi durumunda, piyasa beklentilerinin kur üzerindeki dengeleyici etkisini ifade eden 'Balayı Etkisi' (HoneymoonHoneymoon EffectEffect) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Döviz kurunun temel ekonomik büyüklüklere (fundamentalsfundamentals) olan duyarlılığı bant sınırlarına yaklaşıldıkça azalır ve kurun hareketi doğrusal olmayan bir SS eğrisi izler.

Cevap

Döviz kurunun temel ekonomik büyüklüklere olan duyarlılığı bant sınırlarına yaklaşıldıkça azalır ve kurun hareketi doğrusal olmayan bir S eğrisi izler.
Doğru yanıt olan seçenek, Paul Krugman'ın modelindeki temel bulguyu ifade eder. Balayı Etkisi (HoneymoonHoneymoon EffectEffect), döviz kurunun bant sınırlarına yaklaştıkça dengeleyici beklentiler sayesinde temel ekonomik değişkenlere (fundamentalsfundamentals) karşı daha az duyarlı hale gelmesini sağlar. Bu durum, kur ile temel değişkenler arasındaki ilişkinin serbest kurdaki gibi doğrusal değil, bant sınırlarında yataylaşan bir SS eğrisi şeklinde gerçekleşmesine neden olur.

Adım Adım Çözüm

1
Hedef bölge (Target Zone) kavramını tanımla
Döviz kurunun belirli bir merkezi parite etrafında, ilan edilen alt ve üst limitler (bant) dahilinde dalgalanmasına izin verilen sistemdir.
Sistemin yapısal sınırlarını anlamak için gereklidir.
2
Beklenti kanalını analiz et
Kur üst sınıra yaklaştığında, rasyonel piyasa aktörleri Merkez Bankası'nın (MB) döviz satarak kuru düşüreceğini bekler. Bu beklenti, MB müdahale etmeden önce piyasada satış baskısı yaratarak kuru aşağı çeker.
Balayı Etkisi'nin (Honeymoon Effect) temel mekanizması beklentilerdir.
3
Duyarlılık ve S-Eğrisi ilişkisini kur
Beklentilerin stabilize edici etkisi nedeniyle, kur temel ekonomik değişkenlerdeki (fundamentalsfundamentals) değişimlere karşı bant sınırlarında daha az duyarlı hale gelir. Bu durum, kur ile temel değişkenler arasındaki ilişkinin 'S' şeklinde bir eğri (S-curve) almasına neden olur.
Kurun bant içinde neden serbest dalgalı kurdan (45 derecelik doğru) daha kararlı olduğunu açıklar.

Anahtar Kavram

Krugman Hedef Bölge Modeli ve Balayı Etkisi

İpuçları

1
Hedef bölge rejiminde, piyasa aktörleri merkez bankasının ilan ettiği kur sınırlarına güvenirse ne olur?
2
Krugman'ın modelinde kurun temel değişkenlere (fundamentalsfundamentals) duyarlılığının bant sınırlarında nasıl değiştiğini hatırlayın.
3
Beklentilerin stabilize edici etkisi kurun doğrusal bir yol izlemesini engeller ve bir harf şekline benzetilen eğri oluşturur.

Daha Fazla Pratik

Krugman'ın Hedef Bölge modelindeki 'S-Eğrisi' ile serbest dalgalı kurdaki 45 derecelik doğrunun karşılaştırmasını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 64Soru →

Ödemeler Dengesi El Kitabı (6.6. Baskı - BPM6BPM6) standartlarına göre; yurt dışında yerleşik bir kişinin, Türkiye'de yerleşik olan ailesine tüketim harcamalarında kullanılmak üzere gönderdiği nakdi yardımlar (kişisel transferler), ödemeler dengesi istatistiklerinde aşağıdaki kalemlerden hangisinin kapsamında yer almaktadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cari İşlemler Hesabı - İkincil Gelir

Cevap

Kişisel transferler (işçi dövizleri), Cari İşlemler Hesabı içerisinde yer alan İkincil Gelir kalemi altında izlenmektedir.
Doğru seçenek olan İkincil Gelir kalemi, BPM6 standartlarında kişisel transferleri (eskiden işçi dövizleri olarak bilinen kalem), bağışları ve karşılıksız dış yardımları (tüketim amaçlı) kapsayan hesaptır.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin niteliğini belirleyin.
İşlem, karşılıksız (unrequited) bir transferdir ve tüketim amaçlıdır.
Yurt dışındaki birinin ailesine yardım amaçlı gönderdiği para bir hizmet bedeli veya yatırım değildir.
2
BPM6 ana hesap gruplarını değerlendirin.
Tüketim amaçlı karşılıksız transferler Cari İşlemler Hesabı'na dahil edilir.
Cari işlemler, mal, hizmet ve gelir akımları ile karşılıksız transferleri kapsar.
3
Cari İşlemler altındaki alt kalemi saptayın.
Kişisel transferler (işçi dövizleri) 'İkincil Gelir' (Secondary Income) kategorisindedir.
Birincil gelir üretim faktörlerini, İkincil gelir ise transferleri temsil eder.

Anahtar Kavram

İkincil Gelir Hesabı (Secondary Income Account)

İpuçları

1
İşlemin karşılıksız (hibe/yardım gibi) olduğunu ve tüketim için yapıldığını düşünün.
2
Birincil gelir üretim faktörü (emek, sermaye) geliridir; transferler ise ikincil gelir kapsamında değerlendirilir.

Daha Fazla Pratik

Cari İşlemler Hesabı'nın dört temel alt kalemi (Mallar, Hizmetler, Birincil Gelir, İkincil Gelir) arasındaki ayrımları çalışmak faydalı olacaktır.
Tahmini Süre:45s
Soru 65Soru →

Ulaştırma maliyetleri ve gümrük vergilerinin bulunmadığı varsayımı altında; özdeş bir malın fiyatının tüm ülkelerde ortak bir para birimi cinsinden aynı olması gerektiğini savunan ve Satın Alma Gücü Paritesi (PPPPPP) teorisinin temelini oluşturan ilke aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tek Fiyat Kanunu

Cevap

Tek Fiyat Kanunu
Tek Fiyat Kanunu, engelsiz bir uluslararası ticarette özdeş malların fiyatlarının ortak bir para birimi cinsinden birbirine eşit olacağını ifade eder. Bu ilke, Satın Alma Gücü Paritesi teorisinin yapı taşıdır; çünkü PPP, bu kanunun tek bir mal yerine genel bir mal sepetine (fiyat endeksine) uygulanmış biçimidir.

Adım Adım Çözüm

1
Teorik temeli tanımlama
Satın Alma Gücü Paritesi (PPP), Tek Fiyat Kanunu'nun (Law of One Price) makroekonomik düzeyde fiyat endekslerine uygulanmış halidir.
PPP teorisi, arbitraj sürecinin ülkeler arasındaki fiyat farklarını ortadan kaldıracağı varsayımına dayanır.
2
İlkenin işleyişini açıklama
P=E×P∗P = E \times P^* formülünde görüldüğü üzere, yerel fiyatlar (PP), nominal döviz kuru (EE) ile dış fiyatların (P∗P^*) çarpımına eşitlenir.
Eğer fiyatlar eşit değilse, kâr amacı güden tüccarlar ucuz olan piyasadan alıp pahalı olan piyasada satarak (arbitraj) fiyatları dengeler.

Anahtar Kavram

Tek Fiyat Kanunu ve Arbitraj

İpuçları

1
Bu kavram, serbest ticaret ortamında arbitraj fırsatlarının fiyatları eşitleyeceğini savunur.
2
Bir malın dünyanın her yerinde 'tek bir fiyat' üzerinden işlem görmesi gerektiğini düşünün.
3
İsim, ilkenin içeriğini doğrudan yansıtmaktadır: Özdeş ürünler için tek bir fiyatın oluşması.

Daha Fazla Pratik

Mutlak PPP ile Nispi PPP arasındaki temel farkları (düzey vs değişim) inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 66Soru →

Ödemeler bilançosu analizinde; cari işlemler hesabı, sermaye hesabı, resmi rezervler hariç finans hesabı ve net hata noksan kalemlerinin toplamının pozitif bir bakiye vermesi (otonom işlemler fazlası) durumunda, çift kayıtlı muhasebe sistemi uyarınca bilançonun genel dengesini sağlamak amacıyla resmi rezervler hesabında gerçekleşecek işlem aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ülkenin resmi rezervleri artar ve hesaba borç (−-) kaydı yapılır.

Cevap

Otonom işlemler fazlası durumunda ülkenin resmi rezervleri artar ve bu artış ödemeler bilançosu muhasebe mantığı gereği borç (−-) hanesine kaydedilir.
Otonom işlemler toplamının pozitif olması, ekonominin otonom olarak 'fazla' verdiğini ifade eder. Bu durum, döviz arzının döviz talebinden fazla olduğunu gösterir. Piyasadaki bu döviz fazlası Merkez Bankası tarafından satın alınarak resmi rezervlere aktarılır. Ödemeler bilançosu kayıt kurallarına göre, ülkenin sahip olduğu dış varlıklardaki (rezervlerdeki) artışlar borç (−-) hanesine kaydedilerek bilançonun toplamı sıfıra eşitlenir.

Adım Adım Çözüm

1
Otonom denge durumunu analiz etme
Cari İşlemler + Sermaye Hesabı + Finans Hesabı (resmi rezervler hariç) + Net Hata Noksan >0> 0 (Fazla)
Otonom işlemlerin toplamının pozitif olması, ülkeye giren dövizin çıkan dövizden fazla olduğunu gösterir.
2
Muhasebe denkliğini (Accounting Identity) uygulama
Otonom Denge + Denkleştirici İşlemler (Resmi Rezervler) = 0
Çift kayıtlı muhasebe sistemi gereği bilançonun genel toplamı her zaman sıfıra eşit olmalıdır.
3
Resmi rezervler hesabındaki kayıt yönünü belirleme
Resmi rezervlerde artış →\rightarrow Borç (−-) kaydı
Döviz piyasasındaki fazlalık Merkez Bankası tarafından satın alınarak rezervlere eklenir; varlıklardaki artışlar bilançoda borç (debit) kalemidir.

Anahtar Kavram

Ödemeler bilançosu muhasebe mantığında, resmi rezervlerdeki artışlar bir 'varlık ithalatı' gibi değerlendirilerek borç (−-) hanesine, azalışlar ise 'varlık ihracatı' gibi değerlendirilerek alacak (++) hanesine kaydedilir.

Daha Fazla Pratik

Resmi rezervler hesabındaki değişimlerin, döviz kuru rejimlerine (sabit vs. esnek) göre otonom dengesizliklere nasıl tepki verdiğini inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 67Soru →

Bir ekonomide ulusal paranın yabancı paralar karşısında nominal olarak %10\%10 değer kazandığı, aynı dönemde dış alem fiyatlar genel düzeyinin %5\%5 ve yurt içi fiyatlar genel düzeyinin %2\%2 oranında arttığı varsayıldığında; reel döviz kuru ve ülkenin uluslararası rekabet gücü ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Reel döviz kuru azalmıştır ve ülkenin uluslararası rekabet gücü azalmıştır.

Cevap

Reel döviz kuru azalmıştır ve ülkenin uluslararası rekabet gücü azalmıştır.
Verilen senaryoda ulusal paranın nominal değer kazanması, nominal döviz kurunun (EE) %10\%10 oranında azaldığını (0,900,90 çarpanı) gösterir. Reel döviz kuru formülü (q=E⋅P∗/Pq = E \cdot P^* / P) uygulandığında; pay kısmındaki nominal kur düşüşü, payda kısmındaki düşük yurt içi enflasyona rağmen ağır basmaktadır (0,90×1,05/1,02≈0,9260,90 \times 1,05 / 1,02 \approx 0,926). Bu durum reel döviz kurunun düştüğünü, yani ulusal paranın reel olarak değer kazandığını gösterir. Reel değerlenme sonucunda yerli mallar yabancılar için pahalılaştığından, ülkenin uluslararası rekabet gücü azalır.

Adım Adım Çözüm

1
Değişkenlerin nominal ve reel değişim yönlerini belirleyin.
Nominal değer kazanma →E\rightarrow E düşüşü (%10\%10), Dış fiyatlar →P∗\rightarrow P^* artışı (%5\%5), İç fiyatlar →P\rightarrow P artışı (%2\%2).
Reel döviz kuru formülündeki bileşenlerin yönünü saptamak analizin temelidir.
2
Reel döviz kuru (qq) formülünü kullanarak değişim oranını hesaplayın.
qyeni=qeski×0,90×1,051,02≈qeski×0,926q_{yeni} = q_{eski} \times \frac{0,90 \times 1,05}{1,02} \approx q_{eski} \times 0,926.
Reel döviz kuru endeksindeki yeni değeri bularak artış mı yoksa azalış mı olduğunu kesinleştirmek gerekir.
3
Elde edilen sonucu ekonomik kavramlarla yorumlayın.
0,926<10,926 < 1 olduğu için reel döviz kuru azalmıştır (reel değerlenme gerçekleşmiştir).
Reel kurun azalması, yerli paranın satın alma gücünün dış alemde artması ancak yerli malların dış piyasada pahalılaşması anlamına gelir.
4
Reel kur değişimi ile uluslararası rekabet gücü arasındaki ilişkiyi kurun.
Reel döviz kurunun azalması →\rightarrow Uluslararası rekabet gücünün azalması.
Reel değerlenme, ihracatı zorlaştırıp ithalatı ucuzlattığı için ülkenin fiyat rekabeti avantajını zayıflatır.

Anahtar Kavram

Reel Döviz Kuru (q=E⋅P∗/Pq = E \cdot P^* / P) ve Uluslararası Rekabet Gücü İlişkisi

İpuçları

1
Ulusal paranın nominal değer kazanması ile nominal döviz kurunun (TL/$) yönü arasındaki ilişkiyi hatırlayın.
2
Reel döviz kuru formülünde (q=E⋅P∗/Pq = E \cdot P^* / P), nominal kurun ve dış fiyatların payda, iç fiyatların ise paydada olduğunu dikkate alarak hesaplama yapın.
3
Reel kurun azalması (q<1q < 1), yerli paranın reel değerlenmesi demektir; bu durumun ihracat ve ithalat fiyatları üzerindeki etkisini düşünün.

Daha Fazla Pratik

Eğer nominal kur artış oranı enflasyon farkından (iç enflasyon - dış enflasyon) daha büyük olsaydı, reel kurun yönü nasıl değişirdi?
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 68Soru →

Bir ekonomide nominal döviz kurunun 1$=20TL1 \$ = 20 TL olduğu bir dönemde, yurt içi fiyatlar genel düzeyi (PP) 150150 ve dış alem fiyatlar genel düzeyi (P∗P^*) 120120 olarak belirlenmiştir. Buna göre, bu ekonomideki reel döviz kuru değeri kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 1616

Cevap

Reel döviz kuru değeri 1616 olarak hesaplanır.
Reel döviz kuru, bir ülkenin mal ve hizmetlerinin diğer ülke mal ve hizmetleri cinsinden fiyatını ifade eder ve R=e×(P∗/P)R = e \times (P^* / P) formülüyle hesaplanır. Burada ee nominal döviz kurunu, P∗P^* dış alem fiyat düzeyini ve PP yurt içi fiyat düzeyini temsil eder. Soru metninde verilen değerler yerine yazıldığında; 20×(120/150)=20×0,8=1620 \times (120 / 150) = 20 \times 0,8 = 16 sonucu elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Reel döviz kuru formülünü belirleme
R=e×P∗PR = e \times \frac{P^*}{P}
Reel döviz kurunun hesaplanması için nominal kur ile fiyat düzeyleri arasındaki ilişkinin kurulması gerekir.
2
Verilen değerleri formülde yerine koyma
R=20×120150R = 20 \times \frac{120}{150}
Değişkenlerin doğru yerleştirilmesi sayısal çözümün temelidir.
3
Matematiksel işlemi tamamlama
R=20×0,8=16R = 20 \times 0,8 = 16
Çarpma ve bölme işlemleri sonucunda nihai reel döviz kuru değerine ulaşılır.

Anahtar Kavram

Reel Döviz Kuru Hesaplaması
Tahmini Süre:45s
Soru 69Soru →

Tam sermaye hareketliliğinin ve risk nötr yatırımcı davranışının geçerli olduğu bir açık ekonomi modelinde; yurt içi yıllık nominal faiz oranı %18\%18, yurt dışı yıllık nominal faiz oranı %10\%10 ve ulusal paranın bir yıl sonra yabancı paralar karşısında %12\%12 oranında değer kaybetmesi beklenmektedir. Bu verilere göre, açık faiz paritesi (UIPUIP) teorisi çerçevesinde piyasa dengesi ve sermaye hareketleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi gerçekleşir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Beklenen toplam dış getiri %22\%22 olduğu için yatırımcılar yabancı varlıklara yönelir ve ülkeden sermaye çıkışı gerçekleşir.

Cevap

Beklenen toplam dış getiri %22 olduğu için yatırımcılar yabancı varlıklara yönelir ve ülkeden sermaye çıkışı gerçekleşir.
Açık faiz paritesi teorisine göre, denge durumunda yurt içi faiz oranı, yurt dışı faiz oranı ile beklenen döviz kuru değişim oranının toplamına eşit olmalıdır (i=i∗+ΔEe/Ei = i^* + \Delta E^e/E). Verilen değerlere göre yurt içi getiri %18\%18 iken, beklenen toplam dış getiri %10+%12=%22\%10 + \%12 = \%22 olarak hesaplanır. Dış getirinin yurt içi getiriden daha yüksek olması, rasyonel ve risk nötr yatırımcıların yabancı varlıklara yönelmesine ve dolayısıyla ülkeden sermaye çıkışına yol açar.

Adım Adım Çözüm

1
Yurt içi getiri oranını belirleyin.
i=%18i = \%18
Yurt içi varlıkların yıllık nominal getirisi soruda doğrudan verilmiştir.
2
Beklenen toplam dış getiri oranını (yurt dışı faiz + beklenen kur değişimi) hesaplayın.
i∗+ΔEeE=%10+%12=%22i^* + \frac{\Delta E^e}{E} = \%10 + \%12 = \%22
Açık faiz paritesi teorisine göre dış getiri, yabancı faiz oranı ile yerel paranın beklenen değer kaybı oranının toplamıdır.
3
Yurt içi ve yurt dışı getirileri karşılaştırarak sermaye hareketinin yönünü belirleyin.
%22>%18\%22 > \%18 olduğu için yurt dışı varlıklar daha caziptir ve sermaye çıkışı gerçekleşir.
Yatırımcılar daha yüksek getiri sunan varlıklara yöneleceğinden, dış getirinin yüksek olması sermayenin yurt dışına çıkmasına neden olur.

Anahtar Kavram

Açık Faiz Paritesi (UIP) Koşulu

İpuçları

1
Yatırımcının yurt dışında elde edeceği toplam kazanç sadece yabancı faizden mi ibarettir?
2
Dış getiri hesaplanırken yabancı faiz oranı ile döviz kurundaki beklenen değişim oranını toplamayı deneyin.
3
Denge koşulu olan i=i∗+Beklenen Devalu¨asyoni = i^* + \text{Beklenen Devalüasyon} formülünde değerleri yerine koyun ve hangi tarafın büyük olduğunu bulun.

Daha Fazla Pratik

Eğer ekonomide risk priminin mevcut olduğu belirtilseydi, denge koşulu ve sermaye hareketleri nasıl etkilenirdi?
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 70Soru →

Ödemeler dengesi istatistiklerinde (BPM6BPM6 standartlarına göre); Türkiye’de yerleşik bir bankanın, yurt dışında yerleşik bir finans kurumundan temin ettiği uzun vadeli bir kredi için yaptığı faiz ödemeleri aşağıdaki kalemlerden hangisinin kapsamında yer alır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cari İşlemler Hesabı - Birincil Gelir Dengesi

Cevap

Cari İşlemler Hesabı altındaki Birincil Gelir Dengesi
Doğru cevap, faiz ödemesinin bir yatırım geliri olması nedeniyle Birincil Gelir Dengesi kaleminde yer almasıdır. Ödemeler dengesinde iş gücü ve sermaye gibi üretim faktörlerinin kullanımından doğan gelir ve giderler (ücretler, faizler, temettüler) Birincil Gelir Dengesi altında toplanır.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin niteliğini analiz etmek
Yapılan ödeme, yurt dışından alınan bir kredinin (sermaye faktörü) kullanım bedeli olan faizdir.
Ödemeler dengesinde faktör gelirleri (ücret, faiz, kar payı) ile transferlerin ayrımı temel sınıflandırma kuralıdır.
2
Ana hesap grubunu belirlemek
Üretim faktörlerinin getirileri ve karşılıksız transferler Cari İşlemler Hesabı'nda izlenir.
Finans hesabı sadece varlık ve yükümlülüklerdeki değişimleri (anapara hareketleri) gösterir.
3
Alt kalem sınıflandırmasını yapmak
Faiz ödemesi bir 'Yatırım Geliri'dir ve bu kalem Birincil Gelir Dengesi içinde yer alır.
BPM6BPM6 (Ödemeler Dengesi 6. El Kitabı) standartlarına göre yatırım gelirleri birincil gelir grubuna dahil edilmiştir.

Anahtar Kavram

Yatırım Gelirlerinin Sınıflandırılması

İpuçları

1
Ödemeler dengesinde 'Gelir' kavramı, üretim faktörlerinin (emek, sermaye) getirisini ifade eder.
2
Faiz, kredinin kullanım bedeli yani sermayenin getirisi olduğundan faktör gelirleri arasında yer alır.

Daha Fazla Pratik

Finans hesabı ile cari işlemler arasındaki bu ayrımı pekiştirmek için, kredinin anapara geri ödemesinin nereye kaydedileceğini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 71Soru →

Uluslararası sermaye hareketliliğinin tam olduğu ve yatırımcıların risk nötr davrandığı bir ekonomik konjonktürde; yurt içi yıllık nominal faiz oranı %21\%21, yurt dışı yıllık nominal faiz oranı %6\%6 ve cari döviz kuru 11 USD = 4040 TL'dir. Bu verilere göre, Açık Faiz Paritesi (UIP) koşulunun sağlanabilmesi için bir yıl sonraki beklenen döviz kuru (EeE^e) kaç TL olmalıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 46

Cevap

Açık Faiz Paritesi (UIP) koşulunun sağlanması için beklenen döviz kuru 46 TL olmalıdır.
Doğru cevap olan 46 değeri, UIP formülü olan i=i∗+(Ee−E)/Ei = i^* + (E^e - E) / E eşitliği kullanılarak hesaplanır. %21 yurt içi faiz ile %6 yurt dışı faiz arasındaki %15'lik fark, yerli paradaki yıllık beklenen değer kaybına karşılık gelmelidir. Cari kur olan 40 TL'nin %15'i 6 TL olduğundan, bir yıl sonra beklenen kurun 46 TL (40+640 + 6) olması pariteyi sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Açık Faiz Paritesi (UIP) formülünü belirleyiniz.
i=i∗+Ee−EEi = i^* + \frac{E^e - E}{E}
Yatırımcıların risk nötr olduğu durumda, yerli varlık getirisi ile yabancı varlık getirisinin (beklenen kur değişimi dahil) eşit olması gerekir.
2
Verilen değerleri formülde yerine koyunuz.
0,21=0,06+Ee−40400,21 = 0,06 + \frac{E^e - 40}{40}
Matematiksel çözüm için faiz oranları ondalık sayıya çevrilir ve cari kur (EE) yerine yazılır.
3
Faiz farkını hesaplayarak kurdaki beklenen değişim oranını bulunuz.
0,15=Ee−40400,15 = \frac{E^e - 40}{40}
Yurt içi ve yurt dışı faiz oranları arasındaki fark (%15), kurda beklenen değer kaybına eşit olmalıdır.
4
Eşitliği çözerek beklenen döviz kurunu hesaplayınız.
6=Ee−40⇒Ee=466 = E^e - 40 \Rightarrow E^e = 46 TL
Cari kur ile beklenen değişim oranı çarpılarak beklenen mutlak değişim (6 TL) bulunur ve cari kura eklenir.

Anahtar Kavram

Açık Faiz Paritesi (UIP)
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 72Soru →

Ödemeler dengesi istatistiklerinde (BPM6BPM6 standartlarına göre); Türkiye'de yerleşik bir ticari bankanın, likidite yönetimi amacıyla yurt dışında yerleşik bir muhabir banka nezdindeki döviz tevdiat (mevduat) hesabına para transfer etmesi işlemi aşağıdaki hesap kalemlerinden hangisine kaydedilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Finansal Hesap / Diğer Yatırımlar / Varlıklar kaleminde artış

Cevap

Finansal Hesap / Diğer Yatırımlar / Varlıklar kaleminde artış gösteren seçenek doğrudur.
Doğru yanıt olan seçenek, işlemin özüne en uygun tanımı yapmaktadır. Mevduatlar, BPM6BPM6 standartlarına göre 'Finansal Hesap' içindeki 'Diğer Yatırımlar' başlığı altında sınıflandırılır. Yerleşik bir bankanın yurt dışındaki mevduat tutarının artması, ülkenin dış dünyadaki finansal varlıklarının net edinimini (artışını) temsil eder.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin niteliğini belirle
Finansal varlık edinimi
Bir bankanın başka bir bankada mevduat hesabı açması, o bankadan alacaklı hale gelmesi (varlık edinmesi) demektir.
2
Ödemeler Dengesi (BPM6BPM6) sınıflamasını uygula
Finansal Hesap - Diğer Yatırımlar
Doğrudan yatırım veya portföy yatırımı (hisse/tahvil) kapsamına girmeyen mevduat, kredi ve ticari krediler 'Diğer Yatırımlar' kaleminde izlenir.
3
Kayıt yönünü ve tarafını belirle
Varlık kaleminde artış
Türkiye'de yerleşik (resident) bankanın yurt dışında bir mevduatı artmaktadır, bu da ülkenin dış dünyadan olan alacaklarının (finansal varlıklarının) artması anlamına gelir.

Anahtar Kavram

Finansal Hesap Alt Kalemleri ve Mevduat Hareketleri

İpuçları

1
Mevduat, kredi ve nakit hareketlerinin ödemeler dengesinde hangi ana hesap grubunda (Cari/Sermaye/Finans) yer aldığını düşünün.

Daha Fazla Pratik

Finansal hesap içindeki 'Doğrudan Yatırım', 'Portföy Yatırımı' ve 'Diğer Yatırımlar' arasındaki temel farkları (özellikle %10 sınırı ve araç türleri açısından) tekrar edin.

Alternatif Yöntem

Muhasebe mantığıyla düşünülürse; yerleşik banka döviz (varlık) çıkışı yaparken karşılığında yurt dışı mevduat (başka bir varlık) edinmektedir. Ödemeler dengesinde finansal hesap, varlık ve yükümlülüklerdeki net değişimleri gösterir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 73Soru →

Nispi (Göreceli) Satın Alma Gücü Paritesi teorisinin geçerli olduğu varsayılan bir açık ekonomide; Türkiye'deki yıllık enflasyon oranı %30\%30, ABD'deki yıllık enflasyon oranı ise %10\%10 olarak gerçekleşmiştir. Dönem başında 11 ABD dolarının (USDUSD) fiyatı 2525 TL olduğuna göre, bu teoriye göre dönem sonundaki nominal döviz kuru kaç TL olmalıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 30

Cevap

Dönem sonu nominal döviz kuru 30 TL olmalıdır.
Nispi Satın Alma Gücü Paritesi teorisi, nominal döviz kurundaki yüzde değişimin, yerli enflasyon oranı ile yabancı enflasyon oranı arasındaki farka eşit olacağını öngörür. Soruda yerli enflasyon %30\%30 ve yabancı enflasyon %10\%10 olduğundan, TL'nin dolar karşısında %20\%20 oranında değer kaybetmesi (kurun yükselmesi) gerekir. 2525 TL'lik başlangıç kuru %20\%20 artırıldığında 3030 TL sonucuna ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1
Nispi Satın Alma Gücü Paritesi formülünü kullanarak döviz kurundaki beklenen değişim oranını belirleyin.
%ΔE=πTu¨rkiye−πABD=0,30−0,10=0,20\% \Delta E = \pi_{Türkiye} - \pi_{ABD} = 0,30 - 0,10 = 0,20 (yani %20\%20 artış).
Teoriye göre, bir paranın satın alma gücündeki azalma (enflasyon), o paranın dış değerindeki düşüşle (devalüasyon/depresiasyon) telafi edilir.
2
Hesaplanan değişim oranını başlangıç döviz kuruna uygulayarak dönem sonu kurunu bulun.
Edo¨nem_sonu=Ebas\clangıc\c×(1+%ΔE)=25×(1+0,20)=30E_{dönem\_sonu} = E_{başlangıç} \times (1 + \% \Delta E) = 25 \times (1 + 0,20) = 30 TL.
Başlangıç kuru olan 2525 TL, %20\%20 oranında artarak yeni denge seviyesine ulaşır.

Anahtar Kavram

Nispi (Göreceli) Satın Alma Gücü Paritesi

Daha Fazla Pratik

Mutlak Satın Alma Gücü Paritesi ile Nispi Satın Alma Gücü Paritesi arasındaki temel farkları ve her birinin hangi durumlarda daha iyi çalıştığını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 74Soru →

Türkiye'de yerleşik bir kişinin tatil amacıyla gittiği yurt dışında konaklama, yeme-içme ve eğlence faaliyetleri için yaptığı harcamalar, ödemeler dengesi istatistiklerinde aşağıdakilerden hangisi kapsamında kaydedilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cari İşlemler Hesabı - Hizmetler

Cevap

Cari İşlemler Hesabı altında yer alan Hizmetler Dengesi
Turistik amaçlı seyahatler sırasında gerçekleştirilen konaklama, yerel ulaşım ve yeme-içme gibi harcamalar, ödemeler dengesi istatistiklerinin (BPM6) 'Hizmetler' dengesi içindeki 'Seyahat' kalemi altında izlenir. Bu işlem, yerleşiklerin yurt dışından hizmet ithal etmesi (döviz çıkışı) niteliğindedir.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin niteliğini belirleme
Yurt dışında yapılan turistik harcamalar bir hizmet alımıdır.
Konaklama ve yeme-içme gibi faaliyetler ekonomik anlamda bir hizmet tüketimidir.
2
Ana hesap sınıflandırması yapma
Hizmet ticareti işlemleri Cari İşlemler Hesabı'na kaydedilir.
Cari işlemler, ülkenin reel kaynak akışlarını (mal, hizmet, gelir) temsil eder.
3
Alt kalem tespiti yapma
Seyahat harcamaları 'Hizmetler' kalemi altında 'Seyahat' başlığıyla izlenir.
BPM6 standartlarına göre turizm harcamaları hizmet ticareti kapsamında değerlendirilir.

Anahtar Kavram

Ödemeler dengesinde seyahat harcamalarının sınıflandırılması
Tahmini Süre:45s
Soru 75Soru →

Döviz kuru rejimleri literatüründe G. Calvo ve C. Reinhart tarafından yapılan çalışmalarla gündeme gelen; resmi olarak esnek kur rejimi uyguladığını ilan eden bir ekonominin, döviz kurundaki aşırı oynaklığın enflasyon ve finansal istikrar üzerindeki olumsuz etkilerinden korunmak amacıyla fiili olarak piyasaya müdahale ederek kurun serbestçe dalgalanmasına izin vermemesi durumu aşağıdakilerden hangisiyle adlandırılmaktadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Dalgalanma Korkusu (Fear of Floating)

Cevap

Döviz kurundaki aşırı oynaklığın maliyetlerinden kaçınmak için resmi esnek kur rejimine rağmen kura müdahale edilmesi 'Dalgalanma Korkusu' (FearFear ofof FloatingFloating) olarak adlandırılır.
Dalgalanma Korkusu (FearFear ofof FloatingFloating), özellikle gelişmekte olan ülkelerin resmiyette esnek döviz kuru rejimi uyguladıklarını beyan etmelerine karşın, kurdaki ani ve büyük değişimlerin ekonomiye vereceği zararlardan (pasif bilanço etkisi, enflasyon geçişkenliği vb.) çekinerek döviz piyasasına yoğun şekilde müdahale etmeleri durumunu ifade eder. Bu kavram G. Calvo ve C. Reinhart tarafından ampirik çalışmalarla ortaya konmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Soruda tanımlanan senaryonun temel unsurlarını belirleyin.
Resmi olarak esnek kur ilanı var ancak fiili olarak (de facto) piyasaya yoğun müdahale söz konusu.
Bu çelişki, döviz kuru rejimleri literatüründe kuramsal bir rejim türünden ziyade bir davranış biçimi olarak tanımlanır.
2
Bu kavramı literatüre kazandıran iktisatçıları ve gerekçelerini hatırlayın.
G. Calvo ve C. Reinhart, gelişmekte olan ülkelerin dış borç yükü ve enflasyon geçişkenliği nedeniyle kurdaki artışlardan çekindiklerini saptamıştır.
İktisatçıların isimleri ve müdahale gerekçeleri (enflasyon ve finansal istikrar) doğrudan doğru cevaba yönlendirir.
3
Seçenekler arasından ampirik gözlemi ifade eden doğru terimi seçin.
Doğru terim 'Dalgalanma Korkusu'dur.
Diğer seçenekler ya spesifik birer döviz kuru rejimini ya da farklı iktisadi olguları temsil etmektedir.

Anahtar Kavram

Dalgalanma Korkusu (Fear of Floating)

Daha Fazla Pratik

Dalgalanma korkusunun temel nedeni olan 'Bilanço Etkisi' ve 'Passthrough' kavramlarını inceleyiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 76Soru →

Mutlak Satın Alma Gücü Paritesi (PPP) teorisinin varsayımları altında; yurt içi fiyatlar genel düzeyi (PP) 600600 birim, yurt dışı fiyatlar genel düzeyi (P∗P^*) 4040 birim ve piyasadaki nominal döviz kuru (EE) 11 birim yabancı para karşılığında 1818 birim yerli para olarak belirlenmiştir. Bu verilere göre, yerli paranın satın alma gücü paritesine göre durumu ve reel döviz kuru (qq) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yerli para satın alma gücü paritesine göre aşırı değersizdir ve reel döviz kuru 1,21,2 düzeyindedir.

Cevap

Yerli paranın satın alma gücü paritesine göre aşırı değersiz olduğu ve reel döviz kurunun 1,2 olduğu seçenek doğrudur.
Piyasadaki cari döviz kuru (1818), fiyatlar genel düzeyine göre hesaplanan denge kuru olan 1515 (600/40600/40) değerinden daha yüksektir. Bu durum yerli paranın (TL) yabancı paralar karşısında satın alma gücü paritesine göre olması gerekenden daha az değer gördüğünü (undervalued) gösterir. Reel döviz kuru formülü (q=E×P∗/Pq = E \times P^* / P) uygulandığında ise 1,21,2 sonucu elde edilir ki bu da paritenin üzerinde bir değere işaret eder.

Adım Adım Çözüm

1
Mutlak satın alma gücü paritesine göre olması gereken nominal döviz kurunun (EPPPE_{PPP}) hesaplanması.
EPPP=PP∗=60040=15E_{PPP} = \frac{P}{P^*} = \frac{600}{40} = 15
Teoriye göre, ulaştırma maliyetleri ve engeller yokken döviz kuru ülkeler arasındaki fiyat oranına eşit olmalıdır.
2
Reel döviz kurunun (qq) formül yardımıyla hesaplanması.
q=E×P∗P=18×40600=720600=1,2q = \frac{E \times P^*}{P} = \frac{18 \times 40}{600} = \frac{720}{600} = 1,2
Reel döviz kuru, piyasa kurunun (EE) parite kuruna (P/P∗P/P^*) oranı olarak da ifade edilebilir.
3
Sonuçların satın alma gücü paritesine göre yorumlanması.
1,2>1,01,2 > 1,0 (veya E>EPPPE > E_{PPP})
Reel döviz kurunun 11'den büyük olması (veya piyasa kurunun parite kurundan yüksek olması), yerli paranın satın alma gücünün uluslararası piyasada olması gerekenden daha düşük (aşırı değersiz) olduğunu gösterir.

Anahtar Kavram

Satın Alma Gücü Paritesi (PPP) ve Reel Döviz Kuru İlişkisi

İpuçları

1
Öncelikle ülkeler arasındaki fiyat oranını (P/P∗P/P^*) hesaplayarak 'parite kurunu' bulun.
2
Bulduğunuz parite kurunu piyasadaki nominal kur (E=18E=18) ile karşılaştırın; piyasa kuru daha büyükse yerli para değersizdir.
3
Reel döviz kuru q=(E×P∗)/Pq = (E \times P^*) / P formülüyle hesaplanır. Değerin 11'den büyük çıkması pariteden sapmayı doğrular.

Daha Fazla Pratik

Nispi (Göreceli) PPP teorisinde döviz kurundaki değişim oranının enflasyon farkına eşit olduğu senaryoları inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Reel döviz kurunu piyasa kurunun (EE) parite kuruna (EPPPE_{PPP}) oranı olarak da düşünebilirsiniz: q=E/(P/P∗)=18/15=1,2q = E / (P/P^*) = 18 / 15 = 1,2.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 77Soru →

Türkiye'de yerleşik bir spor kulübünün, yurt dışında yerleşik başka bir kulüpten profesyonel bir sporcunun tescil (transfer) haklarını kalıcı olarak devralması karşılığında yaptığı ödeme, güncel ödemeler dengesi istatistikleri (BPM6) standartlarına göre aşağıdaki kalemlerin hangisinde izlenmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sermaye Hesabı altında 'Üretilmemiş Finansal Olmayan Varlıkların Edinimi'

Cevap

Sporcu tescil haklarının devri, 'Sermaye Hesabı' içerisinde yer alan 'Üretilmemiş Finansal Olmayan Varlıkların Edinimi' kaleminde kaydedilir.
Sporcu tescil hakları (transfer ücretleri), BPM6 metodolojisinde 'Üretilmemiş Finansal Olmayan Varlıklar' kategorisinde değerlendirilir. Bu varlıkların mülkiyetinin yerleşikler ve yerleşik olmayanlar arasında el değiştirmesi, ödemeler dengesinin 'Sermaye Hesabı' (Capital Account) bölümüne kaydedilmesini gerektirir.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin niteliğini analiz et
İşlem, bir sporcunun tescil (transfer) haklarının kulüpler arası mülkiyet değişimidir.
Ödemeler dengesinde kaydın yapılabilmesi için işlemin türü (mal, hizmet, gelir veya varlık) belirlenmelidir.
2
BPM6 sınıflandırma kurallarını uygula
BPM6 standartlarına göre pazarlanabilir haklar, lisanslar ve tescil hakları 'Üretilmemiş Finansal Olmayan Varlık' olarak tanımlanır.
Üretilmemiş varlıklar; marka adları, logolar ve tescil hakları gibi mülkiyet devri içeren kalemleri kapsar.
3
Hesap grubunu seç
Üretilmemiş finansal olmayan varlıkların el değiştirmesi 'Sermaye Hesabı'na kaydedilir.
Cari İşlemler Hesabı ile Finans Hesabı dışında kalan varlık transferleri bu hesapta izlenir.

Anahtar Kavram

Üretilmemiş Finansal Olmayan Varlıklar (BPM6)

Daha Fazla Pratik

BPM6 çerçevesinde 'marka adı' (brand name) ve 'patent' kullanım bedelleri ile mülkiyet devirleri arasındaki farkı inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 78Soru →

Ödemeler Dengesi El Kitabı (6.6. Baskı - BPM6BPM6) standartlarına göre; yurt dışında yerleşik bir portföy yönetim şirketinin, Türkiye'de yerleşik bir anonim şirketin toplam sermayesinin %12\%12'sine tekabül eden paylarını (hisse senetlerini) satın alması işlemi, Türkiye'nin ödemeler dengesi istatistiklerinde aşağıdaki kalemlerin hangisine kaydedilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Finans Hesabı - Doğrudan Yatırımlar

Cevap

İşlem, mülkiyet oranının %10 eşiğini aşması nedeniyle 'Finans Hesabı - Doğrudan Yatırımlar' kalemine kaydedilmelidir.
Uluslararası standartlar (BPM6BPM6) uyarınca, bir ekonomide yerleşik olan bir yatırımcının, başka bir ekonomide yerleşik olan bir işletmenin yönetiminde söz sahibi olmasını sağlayan (genellikle %10\%10 veya daha fazla sermaye payı gerektiren) finansal işlemler 'Doğrudan Yatırımlar' altında sınıflandırılır. Soruda belirtilen %12\%12'lik pay bu sınırı geçtiği için doğru kayıt yeri doğrudan yatırımlar kalemidir.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin niteliğini belirlemek.
Hisse senedi alımı, bir finansal varlık edinimidir ve ödemeler dengesinin 'Finans Hesabı' bölümünde yer alır.
Ülkeler arası finansal varlık ve yükümlülük değişimleri finans hesabında izlenir.
2
BPM6 standartlarındaki mülkiyet eşiğini kontrol etmek.
Satın alınan pay oranı %12\%12'dir.
BPM6 rehberine göre, yatırımcının işletme üzerinde uzun süreli bir ilgi ve yönetimde kontrol/etkinlik kurma niyetini gösteren sınır %10\%10 olarak belirlenmiştir.
3
Uygun alt kalemi seçmek.
%12≥%10\%12 \geq \%10 olduğu için işlem 'Doğrudan Yatırımlar' sınıfına girer.
Eğer pay oranı %10\%10'un altında kalsaydı, işlem 'Portföy Yatırımları' olarak kaydedilecekti.

Anahtar Kavram

Ödemeler Dengesi Finans Hesabı: Doğrudan Yatırım vs. Portföy Yatırımı Ayrımı

İpuçları

1
İşlem bir finansal varlık (hisse senedi) alımı olduğu için öncelikle Finans Hesabı'na odaklanmalısınız.
2
Hisse senedi yatırımlarında 'Doğrudan Yatırım' ve 'Portföy Yatırımı' arasındaki farkı belirleyen kritik bir mülkiyet yüzdesi vardır.
3
BPM6BPM6 standartlarına göre yönetimde etkinlik sınırı olan %10\%10 kuralını hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Eğer bu yatırımdan bir yıl sonra temettü (kâr payı) ödemesi yapılsaydı, bu ödemenin ödemeler dengesinin 'Cari İşlemler - Birincil Gelir' kalemine kaydedileceğini unutmayın.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 79Soru →

Ödemeler bilançosu analizinde, otonom işlemler (cari işlemler, sermaye hesabı, resmi rezervler hariç finans hesabı ve net hata noksan toplamı) açık verdiğinde, çift kayıtlı muhasebe sistemi gereği bilançonun genel toplamını sıfıra eşitlemek (muhasebe denkliğini sağlamak) için aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi zorunludur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Resmi rezerv varlıklarının azalması

Cevap

Resmi rezerv varlıklarının azalması
Ödemeler bilançosunda otonom işlemler (ekonomik saikle yapılanlar) açık verdiğinde, döviz arzı talebi karşılayamaz. Bu durumu muhasebe açısından dengelemek için 'denkleştirici (uyum sağlayıcı) işlemler' devreye girer. Merkez Bankası'nın resmi rezervlerini kullanması (rezervlerin azalması), piyasaya döviz likiditesi sağlayarak otonom açığı finanse eder ve bilançoyu sıfıra eşitler.

Adım Adım Çözüm

1
Otonom işlemler dengesinin durumunu belirlemek
Otonom işlemler toplamının negatif olması (açık), ülkeden çıkan dövizin giren dövizden fazla olduğunu gösterir.
Dengenin yönünü belirlemek, hangi finansman yöntemine ihtiyaç olduğunu anlamak için gereklidir.
2
Muhasebe denkliği kuralını uygulamak
Ödemeler Bilançosu = Otonom İşlemler + Denkleştirici İşlemler = 0 olmalıdır.
Çift kayıtlı muhasebe sistemi gereği bilanço her zaman sıfıra eşitlenmelidir.
3
Denkleştirici işlemi tespit etmek
Negatif otonom bakiyeyi sıfıra eşitlemek için pozitif bir denkleştirici işlem (döviz girişi) gereklidir. Bu da Merkez Bankası'nın piyasaya döviz satması, yani resmi rezervlerin azalması anlamına gelir.
Rezerv azalışı, bilançoda alacak (+) kaydı olarak görünür ve açığı kapatır.

Anahtar Kavram

Ödemeler Bilançosu Muhasebe Denkliği

İpuçları

1
Bilançonun muhasebe toplamı çift kayıtlı sistem gereği her zaman sıfıra eşit olmalıdır.
2
Otonom işlemler açık verdiğinde, bu açığı kapatacak 'uyum sağlayıcı' bir döviz girişine ihtiyaç vardır.
3
Merkez Bankası'nın kasasındaki dövizleri (rezervleri) satması, ödemeler bilançosuna alacak (+) olarak yansır.

Daha Fazla Pratik

Otonom işlemler toplamı pozitif (fazla) olduğunda resmi rezervlerdeki değişimin nasıl kaydedileceğini analiz ediniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 80Soru →

Ödemeler bilançosu analizinde otonom (kendiliğinden) işlemler; cari işlemler hesabı, sermaye hesabı ve resmi rezervler hariç finans hesabı toplamından oluşur. Bu işlemlerin toplamının negatif bir değer alması durumunda, çift kayıtlı muhasebe sistemi gereği ödemeler bilançosu denkliğinin (toplamın sıfır olması) sağlanabilmesi için aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi zorunludur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Resmi rezerv varlıklarının azalması veya denkleştirici finansman sağlanması yoluyla açığın dengelenmesi

Cevap

Resmi rezerv varlıklarının azalması veya denkleştirici finansman sağlanması yoluyla açığın dengelenmesi
Ödemeler bilançosu çift kayıtlı muhasebe sistemine göre tutulduğu için toplamı her zaman sıfırdır. Otonom işlemler (cari, sermaye ve finans hesapları) toplamda açık verdiğinde, bu açık resmi rezervlerdeki bir azalışla (ülkeye döviz girişi gibi kaydedilir) veya merkez bankasının denkleştirici işlemleriyle kapatılarak bakiye sıfırlanır.

Adım Adım Çözüm

1
Otonom işlemler ve ödemeler dengesi açığı kavramlarını analiz et.
Cari İşlemler + Sermaye Hesabı + Finans Hesabı (Resmi Rezervler Hariç) < 0 ise otonom açık vardır.
Ekonomik birimlerin kâr veya ihtiyaç saikiyle yaptıkları işlemler dengelenememiştir.
2
Çift kayıtlı muhasebe sistemi kuralını uygula.
Ödemeler bilançosunun genel toplamı her zaman sıfıra (00) eşit olmalıdır.
Muhasebe tanımı gereği her alacak kaydının bir borç karşılığı vardır.
3
Denkleştirici (accommodating) kalemleri belirle.
Otonom açığı kapatacak olan kalem Resmi Rezerv Hesabı'dır.
Ülke, otonom işlemlerden kaynaklanan döviz açığını ya rezervlerinden karşılar ya da dışarıdan finansman (borç) bularak muhasebe denkliğini sağlar.

Anahtar Kavram

Ödemeler Bilançosu Muhasebe Denkliği

İpuçları

1
Ödemeler bilançosunda toplam her zaman sıfırdır; otonom açık varsa bir şeyin bu açığı 'finanse etmesi' gerekir.
2
Dengeleyici işlemler (accommodating items) otonom işlemlerin sonucuna göre hareket ederler. En önemli dengeleyici kalem Resmi Rezervler Hesabı'dır.

Daha Fazla Pratik

Resmi rezerv kalemindeki değişimin (+) veya (-) işaretinin muhasebe mantığına göre ülkeye döviz girişi veya çıkışı anlamını tekrar edin.
Tahmini Süre:1m 30s
ÖncekiSayfa 4 / 5Sonraki
Açık Ekonomi Makro İktisadı Alıştırma Soruları — KPSS İktisat — Sayfa 4 | Examkin