Examkin

IS-LM Analizi

134 soru

Soru 21Soru →

Bir ekonomide tüketim fonksiyonu C=150+0,80YC = 150 + 0,80Y olarak verilmiştir. Yatırımların faize duyarlılığı (bb) 2020 iken, reel para talebi fonksiyonu L=0,10Y−10iL = 0,10Y - 10i biçimindedir. Hükümetin kamu harcamalarını (GG) 100100 birim artırması durumunda, IS−LMIS-LM dengesi çerçevesinde hasıla düzeyinde meydana gelecek toplam artış kaç birim olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 250250

Cevap

Kamu harcamalarındaki artışın hasıla üzerindeki toplam etkisi 250250 birimdir.
Denge hasılasındaki değişim hesaplanırken, para piyasası dengesinin de hesaba katıldığı maliye politikası çarpanı kullanılmalıdır. Verilen parametrelerle basit harcama çarpanı 55 olarak hesaplansa da, para piyasasının varlığı bu çarpanı 2,52,5 düzeyine çekmektedir. Dolayısıyla 100100 birimlik harcama artışı, hasılayı 250250 birim artırmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Basit Keynesyen çarpanın (αG\alpha_G) hesaplanması
αG=11−c=11−0,80=5\alpha_G = \frac{1}{1 - c} = \frac{1}{1 - 0,80} = 5
Vergisiz bir ekonomide kamu harcamaları çarpanı, marjinal tüketim eğilimine bağlı olarak belirlenir.
2
Maliye politikası çarpanının (γ\gamma) hesaplanması
γ=αG1+αG⋅b⋅kh=51+5⋅20⋅0,1010=51+1=2,5\gamma = \frac{\alpha_G}{1 + \frac{\alpha_G \cdot b \cdot k}{h}} = \frac{5}{1 + \frac{5 \cdot 20 \cdot 0,10}{10}} = \frac{5}{1 + 1} = 2,5
IS−LMIS-LM modelinde maliye politikası çarpanı, para piyasası parametrelerini (k ve h) ve yatırımların faize duyarlılığını (b) içerecek şekilde düzeltilmelidir.
3
Hasıla düzeyindeki toplam değişimin (ΔY\Delta Y) bulunması
ΔY=γ×ΔG=2,5×100=250\Delta Y = \gamma \times \Delta G = 2,5 \times 100 = 250
Toplam hasıla artışı, maliye politikası çarpanı ile otonom harcama artışının çarpımına eşittir.

Anahtar Kavram

Maliye Politikası Çarpanı ve Dışlama Etkisi

İpuçları

1
Öncelikle basit harcama çarpanını hesaplayın, ardından bu çarpanı para piyasası parametreleriyle düzeltin.
2
Dışlama etkisini içeren maliye politikası çarpanı formülünü hatırlayın: γ=αG1+(αG⋅b⋅k/h)\gamma = \frac{\alpha_G}{1 + (\alpha_G \cdot b \cdot k / h)}.

Daha Fazla Pratik

Yatırımların faize duyarlılığı (bb) sonsuz olsaydı (yatay IS) veya para talebinin faize duyarlılığı (hh) sıfır olsaydı (dikey LM) maliye politikasının etkinliği nasıl değişirdi?
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 22Soru →

IS−LMIS-LM analizi çerçevesinde, Merkez Bankası'nın gerçekleştirdiği genişletici para politikasının (para arzı artışı) toplam hasıla (YY) üzerindeki nihai etkisi; faiz oranlarındaki düşüşün (likidite etkisi) şiddetine, bu düşüşün reel yatırımları uyarma gücüne ve artan hasılanın para talebi üzerinden faizleri tekrar yukarı itme (geri besleme etkisi) derecesine bağlıdır.

Buna göre, para arzındaki bir artışın toplam hasıla (YY) üzerinde maksimum genişletici etki yaratması için gerekli olan yapısal koşullar aşağıdakilerin hangisinde bir arada verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Para talebinin faize (hh) ve gelire (kk) duyarlılığının düşük, yatırımların faize duyarlılığının (bb) yüksek olması

Cevap

Para talebinin faize ve gelire duyarlılığının düşük, yatırımların faize duyarlılığının ise yüksek olması durumunda para politikası en yüksek etkinliğe ulaşır.
Genişletici para politikasının hasıla üzerindeki etkisi üç temel faktöre bağlıdır: Para piyasasında faizlerin ne kadar düşeceği (hh), bu düşüşün mal piyasasında harcamaları ne kadar uyaracağı (bb) ve hasıla artışının faizleri tekrar ne kadar yükselteceği (kk). En yüksek etkinlik için faizlerin sert düşmesi (hh düşük), yatırımların bu düşüşe güçlü tepki vermesi (bb yüksek) ve hasıla artışının para talebini (dolayısıyla faizleri) etkilememesi (kk düşük) gerekir.

Adım Adım Çözüm

1
Para piyasasındaki likidite etkisini analiz etme
Para arzı arttığında (M↑M \uparrow), para talebinin faize duyarlılığı (hh) ne kadar düşükse (dik LM), denge faiz oranı (ii) o kadar sert düşer.
Bireyler parayı ellerinde tutmak istemedikleri için hızla tahvile yönelir, bu da tahvil fiyatlarını hızla artırıp faizleri düşürür.
2
Mal piyasasındaki yatırım tepkisini analiz etme
Faizlerdeki düşüş (Δi\Delta i), yatırımların faize duyarlılığı (bb) ne kadar yüksekse (yatık IS), yatırımları ve dolayısıyla hasılayı (YY) o kadar fazla artırır.
Düşük borçlanma maliyetleri, faize duyarlı olan sermaye harcamalarını güçlü bir şekilde uyarır.
3
Geri besleme (gelir) etkisini analiz etme
Artan hasıla (Y↑Y \uparrow), işlem amaçlı para talebini artırır. Eğer para talebinin gelire duyarlılığı (kk) düşükse, bu artış faizlerin tekrar yukarı çıkmasına neden olmaz.
Para talebinin gelire duyarsız olması, genişleme sürecinin faiz artışı engeline takılmadan devam etmesini sağlar.

Anahtar Kavram

Keynesyen Aktarım Mekanizması ve Politika Etkinliği

İpuçları

1
Para politikasının etkinliği, LMLM eğrisi ne kadar dik ve ISIS eğrisi ne kadar yatık olursa o kadar artar.
2
Faiz oranlarının para arzı artışına şiddetli tepki vermesi için bireylerin parayı ellerinde tutma isteğinin (h) düşük olması gerekir.
3
Aktarımın son aşamasında, artan gelirin para piyasasında yeni bir faiz artışına (crowding-out benzeri bir etki) yol açmaması için para talebinin gelire duyarsız (k=0) olması idealdir.

Daha Fazla Pratik

Maliye politikasının dışlama etkisi (crowding-out) ile para politikasının aktarım mekanizması arasındaki parametrik zıtlıkları karşılaştırın.

Alternatif Yöntem

Matematiksel olarak para politikası çarpanı ΔY/ΔM=b/(h⋅s+b⋅k)\Delta Y / \Delta M = b / (h \cdot s + b \cdot k) formülü ile ifade edilir. Paydanın küçülmesi (h,k,sh, k, s düşük olması) ve payın büyümesi (bb yüksek olması) çarpanın değerini maksimize eder.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 23Soru →

Bir ekonomide yatırımların faize duyarlılığının (bb) azaldığı, buna karşılık para talebinin faize duyarlılığının (hh) ise arttığı varsayıldığında; uygulanan genişletici bir maliye politikasının toplam hasıla (YY) üzerindeki etkinliği ve ortaya çıkan dışlama etkisi (crowding-out) ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Genişletici maliye politikası daha etkin hale gelir ve dışlama etkisi azalır.

Cevap

Genişletici maliye politikası daha etkin hale gelir ve dışlama etkisi azalır.
Genişletici maliye politikasının başarısı, artan kamu harcamalarının faizleri ne kadar yükselttiğine ve bu faiz artışının özel yatırımları ne kadar azalttığına bağlıdır. Yatırımların faize duyarlılığının (bb) düşük olması, faiz yükselse bile özel sektörün yatırımlarını kısmayacağını; para talebinin faize duyarlılığının (hh) yüksek olması ise gelire bağlı para talebi artışının faizleri çok fazla yükseltmeyeceğini gösterir. Bu iki mekanizma birleştiğinde dışlama etkisi azalır ve maliye politikası daha etkin hale gelir.

Adım Adım Çözüm

1
IS eğrisinin eğimini analiz etme
ISIS eğrisinin eğimi −(1−c(1−t))b\frac{-(1-c(1-t))}{b} formülü ile belirlenir. bb (yatırımların faize duyarlılığı) azaldığında, payda küçüldüğü için eğim değeri artar ve ISIS eğrisi dikleşir.
bb parametresi faiz değişimlerinin yatırımlar üzerindeki gücünü gösterir; düşük bb, faiz artsa bile yatırımların çok az azalacağı anlamına gelir.
2
LM eğrisinin eğimini analiz etme
LMLM eğrisinin eğimi kh\frac{k}{h} formülü ile belirlenir. hh (para talebinin faize duyarlılığı) arttığında, payda büyüdüğü için eğim değeri azalır ve LMLM eğrisi yatıklaşır.
hh parametresi para talebinin spekülasyon güdüsünü temsil eder; yüksek hh, gelir artışı kaynaklı para talebi artışının faizleri çok az yükselteceğini gösterir.
3
Politika etkinliğini ve dışlama etkisini değerlendirme
Dik IS ve yatık LM durumunda, hükümet harcamaları arttığında (G↑G \uparrow) faizlerdeki artış sınırlı kalır (LMLM yatık olduğu için) ve bu sınırlı faiz artışı yatırımları çok az etkiler (ISIS dik olduğu için).
Dışlama etkisinin (crowding-out) azalması, maliye politikasının çarpan etkisinin (γ\gamma) artmasına ve dolayısıyla hasılanın daha fazla artmasına neden olur.

Anahtar Kavram

IS-LM Politika Çarpanı ve Parametrik Duyarlılık

İpuçları

1
Maliye politikasının etkinliğini belirleyen 'dışlama etkisi' kavramını hatırlayın.
2
IS eğrisinin dikliği yatırımların faize duyarlılığı (bb) ile, LM eğrisinin yatıklığı ise para talebinin faize duyarlılığı (hh) ile doğrudan ilişkilidir.
3
Dışlama etkisinin en küçük olduğu durumlar; faizlerin az arttığı (yatık LM) ve yatırımların faizden az etkilendiği (dik IS) durumlardır.

Daha Fazla Pratik

Likidite tuzağı (h→∞h \rightarrow \infty) ve Tam Dışlama (h=0h = 0) gibi uç durumları inceleyerek politika etkinliklerini karşılaştırın.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 24Soru →

Sabit fiyat varsayımı altında, IS-LM modelinde kamu harcamalarının ve vergilerin aynı miktarda artırıldığı ("ΔG=ΔT>0""\Delta G = \Delta T > 0") bir maliye politikası uygulanmaktadır. Bu durumda, yeni denge noktasında ortaya çıkan hasıla değişimi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hasıla artar ancak bu artış, dışlama (crowding-out) etkisi nedeniyle basit Keynesyen modeldeki denk bütçe çarpanı sonucundan daha küçüktür.

Cevap

Hasıla artar ancak bu artış, dışlama etkisi nedeniyle başlangıçtaki harcama artışından (basit denk bütçe çarpanından) daha düşüktür.
Denk bütçe çarpanı mekanizması gereği, aynı miktardaki harcama artışı ve vergi artışı IS eğrisini harcama miktarı ("ΔG""\Delta G") kadar sağa kaydırır. Ancak IS-LM analizinde, bu genişleme para talebini ve dolayısıyla faiz oranlarını artırır. Yükselen faizler özel yatırımları dışladığı (crowding-out) için hasıladaki nihai artış, basit Keynesyen modeldeki çarpan etkisi olan 1'den (yani "ΔG""\Delta G" miktarından) daha düşük gerçekleşir.

Adım Adım Çözüm

1
IS eğrisindeki kayma miktarını hesapla.
"ΔYIS=11−cΔG−c1−cΔT""\Delta Y_{IS} = \frac{1}{1-c} \Delta G - \frac{c}{1-c} \Delta T". "ΔG=ΔT""\Delta G = \Delta T" olduğu için "ΔYIS=ΔG""\Delta Y_{IS} = \Delta G" olur.
Harcama artışının ve vergi artışının IS üzerindeki net yatay kayma etkisini bulmak gerekir.
2
LM eğrisinin etkisini analiz et.
Hasıla artışı para talebini (LL) artırır, para arzı sabitken faiz oranları (ii) yükselir.
Genel dengede para piyasasının etkileşimi faizleri yukarı çeker.
3
Dışlama etkisini değerlendir.
Artan faiz oranları özel yatırım harcamalarını (II) azaltır ("I↓""I \downarrow").
Faiz artışının özel sektör üzerindeki caydırıcı etkisini belirlemek gerekir.
4
Nihai hasıla değişimini basit Keynesyen sonuçla karşılaştır.
Nihai artış "0<ΔY<ΔG""0 < \Delta Y < \Delta G" aralığında kalır.
Dışlama etkisi nedeniyle çarpan mekanizması tam kapasiteyle çalışamaz.

Anahtar Kavram

IS-LM Modelinde Denk Bütçe Çarpanı ve Dışlama Etkisi

İpuçları

1
Denk bütçe çarpanını hatırlayın: Harcama artışının etkisi vergi artışından her zaman daha fazladır.
2
IS eğrisi sağa kaydığında ekonomi sadece mal piyasasında kalmaz, para piyasası da tepki verir. Faizler nasıl değişir?
3
Faizlerdeki artışın özel sektör yatırımları üzerindeki etkisine 'dışlama etkisi' denir. Bu etki nihai hasılayı nasıl sınırlar?

Daha Fazla Pratik

Likidite tuzağı ve Klasik bölge durumlarında bu politikanın sonuçlarını karşılaştırarak konuyu derinleştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 25Soru →

Keynesyen IS-LM analizi çerçevesinde, diğer tüm değişkenler sabitken, gelir vergisi oranında (tt) meydana gelen bir artış ile yatırımların faize duyarlılığında (bb) meydana gelen bir azalmanın IS eğrisi üzerindeki bileşik etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: IS eğrisi dikleşir ve sola kayar.

Cevap

IS eğrisinin dikleşmesi ve sola kayması gerçekleşir.
IS eğrisinin denklemi r=Ab−1−c(1−t)bYr = \frac{A}{b} - \frac{1-c(1-t)}{b} Y şeklinde ifade edilebilir. Burada tt oranındaki bir artış, eğim terimindeki payı (1−c(1−t)1-c(1-t)) büyüterek eğimi dikleştirir ve toplam harcamaları azaltarak eğriyi sola kaydırır. Aynı zamanda bb katsayısındaki azalma, paydadaki değeri küçülterek eğimin mutlak değerini daha da artırır ve eğriyi daha dik hale getirir.

Adım Adım Çözüm

1
Vergi oranındaki (tt) artışın çarpan ve konum üzerindeki etkisini analiz etme
Çarpan katsayısı k=11−c(1−t)k = \frac{1}{1-c(1-t)} azalır, bu durum IS eğrisini dikleştirir. Aynı zamanda otonom harcamalardaki düşüş eğriyi sola kaydırır.
Vergi oranındaki artış harcanabilir geliri azaltarak sızıntıları artırır.
2
Yatırımların faize duyarlılığındaki (bb) azalmanın eğim üzerindeki etkisini analiz etme
IS eğrisinin eğimi olan −1−c(1−t)b-\frac{1-c(1-t)}{b} ifadesinin mutlak değeri artar, yani eğri dikleşir.
Faizdeki bir değişime yatırımların verdiği tepki azaldığında, mal piyasası dengesini sağlamak için hasılada daha küçük bir değişim gerekir.
3
Bileşik etkiyi değerlendirme
Her iki değişim de eğriyi dikleştirdiği için sonuç 'dikleşme' ve tt artışından dolayı 'sola kayma' şeklindedir.
Parametre değişimlerinin yönü birbiriyle uyumlu olarak eğimi artırmaktadır.

Anahtar Kavram

IS Eğrisinin Eğimi ve Konumu

İpuçları

1
IS eğrisinin eğimi, çarpan katsayısı ve yatırımların faize duyarlılığına bağlıdır.
2
Vergi oranı (tt) artarsa çarpan küçülür; yatırımların faiz duyarlılığı (bb) azalırsa yatırımlar faize daha az tepki verir.
3
Çarpanın küçülmesi ve duyarlılığın azalması her iki durumda da IS eğrisini daha dik bir hale getirir.

Daha Fazla Pratik

Aynı parametre değişimlerinin para politikasının etkinliği (LM eğrisi ile etkileşimi) üzerindeki sonuçlarını analiz ediniz.

Alternatif Yöntem

Matematiksel olarak eğim mutlak değerce ∣m∣=1k⋅b|m| = \frac{1}{k \cdot b} formülüyle incelenebilir. t↑⇒k↓⇒∣m∣↑t \uparrow \Rightarrow k \downarrow \Rightarrow |m| \uparrow (dikleşir). b↓⇒∣m∣↑b \downarrow \Rightarrow |m| \uparrow (dikleşir).
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 26Soru →

Makroekonomik dengenin IS-LM modeli ile analiz edildiği bir ekonomide, para talebinin faiz esnekliğinin sonsuz (h→∞h \rightarrow \infty) ve yatırımların faize duyarlılığının sıfır (b=0b = 0) olduğu bir konjonktürde; uygulanacak genişletici maliye politikası (kamu harcaması artışı) ve genişletici para politikasının (para arzı artışı) denge hasıla düzeyi (YY) ile faiz oranı (ii) üzerindeki nihai etkileriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Genişletici maliye politikası hasılayı çarpan etkisiyle artırırken faiz oranını sabit bırakır; genişletici para politikası ise hem hasıla hem de faiz oranı üzerinde etkisizdir.

Cevap

Genişletici maliye politikası hasılayı çarpan etkisiyle artırırken faiz oranını sabit bırakır; genişletici para politikası ise hem hasıla hem de faiz oranı üzerinde etkisizdir.
Denge hasıla düzeyi ve faiz oranı üzerindeki etkiler incelendiğinde; para talebinin faiz esnekliğinin sonsuz olması (h→∞h \rightarrow \infty), ekonominin likidite tuzağında olduğunu ve LM eğrisinin tam esnek (yatay) olduğunu gösterir. Bu durumda maliye politikası faizleri yükseltmeden hasılayı artırabilir. Yatırımların faize duyarlılığının sıfır olması (b=0b = 0) ise IS eğrisinin dikey olduğunu gösterir; bu da para politikasının faiz kanalıyla yatırımları uyaramayacağı anlamına gelir. Dolayısıyla maliye politikası etkili, para politikası etkisizdir.

Adım Adım Çözüm

1
Eğri eğimlerini belirle
LM eğrisi yatay, IS eğrisi dikey
Para talebinin faiz esnekliği sonsuz (h→∞h \rightarrow \infty) olduğunda LM eğrisi yataydır (Likidite Tuzağı). Yatırımların faize duyarlılığı sıfır (b=0b = 0) olduğunda IS eğrisi dikeydir (Yatırım Tuzağı).
2
Genişletici maliye politikasını analiz et
ΔY=k⋅ΔGΔY = k \cdot ΔG, Δi=0Δi = 0
Kamu harcamaları artışı IS eğrisini sağa kaydırır. LM eğrisi yatay olduğu için faiz oranı (ii) değişmez. Faiz değişmediği için 'dışlama etkisi' (crowding−outcrowding-out) oluşmaz ve hasıla basit Keynesyen çarpan kadar artar.
3
Genişletici para politikasını analiz et
ΔY=0ΔY = 0, Δi=0Δi = 0
Likidite tuzağında atıl kasalar nedeniyle para arzı artışı faizleri düşüremez. Ayrıca yatırım tuzağı nedeniyle faizler düşse bile yatırımlar (ve dolayısıyla hasıla) artmazdı. Bu 'çifte engel' para politikasını tamamen etkisiz kılar.
4
Nihai karara var
Maliye politikası tam etkin, para politikası tam etkisizdir.
Analiz edilen her iki özel durum da para politikasının aleyhine, maliye politikasının ise lehine sonuçlar doğurur.

Anahtar Kavram

Likidite ve Yatırım Tuzaklarında Politika Etkinliği

İpuçları

1
LM eğrisinin eğimini k/hk/h, IS eğrisinin eğimini ise −(1−c)/b-(1-c)/b formülleriyle hatırlayın.
2
Likidite tuzağında LM yataydır. Yatay bir LM üzerinde IS eğrisini sağa kaydırırsanız faiz oranının değişip değişmediğine bakın.
3
Para politikasının etkili olması için önce faizlerin düşmesi, sonra da düşen faizlerin yatırımları artırması gerekir. Sorudaki hh ve bb değerleri bu iki aşamadan hangilerini engelliyor?

Daha Fazla Pratik

Klasik bölge varsayımı (h=0h = 0) altında dışlama etkisinin neden 'tam' (complete) olduğunu ve IS eğrisinin eğiminin bu sonucu değiştirip değiştirmeyeceğini analiz edin.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 27Soru →

Bir ekonomide marjinal tüketim eğilimi c=0,80c = 0,80 ve gelir vergisi oranı t=0,25t = 0,25 olarak belirlenmiştir. IS-LM analizinin geçerli olduğu bu ekonomide, kamu harcamalarında meydana gelen 100100 birimlik bir artışın (ΔG=100\Delta G = 100), denge gelir düzeyini tam olarak 250250 birim artırdığı (ΔY=250\Delta Y = 250) saptanmıştır.

Buna göre, söz konusu ekonomide maliye politikasının bu denli etkin olmasını sağlayan temel koşul aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ekonominin, para talebinin faize tam duyarlı olduğu likidite tuzağında olması

Cevap

Ekonominin para talebinin faize tam duyarlı olduğu likidite tuzağında olması, maliye politikasının tam etkinliğini sağlar.
Verilen parametrelere göre basit Keynesyen çarpan 2,5'tir (1/[1−0,8(0,75)]1 / [1 - 0,8(0,75)]). Kamu harcamasındaki 100 birimlik artışın hasılayı tam olarak 250 birim artırması (100×2,5100 \times 2,5), ekonomide hiçbir dışlama etkisinin yaşanmadığını kanıtlar. IS-LM modelinde dışlama etkisinin sıfır olması için LM eğrisinin yatay olması, yani para talebinin faize duyarlılığının (hh) sonsuz olması (Likidite Tuzağı) gerekir.

Adım Adım Çözüm

1
Basit Keynesyen harcama çarpanını (kGk_G) hesaplayın.
kG=11−c(1−t)=11−0,8(1−0,25)=11−0,6=2,5k_G = \frac{1}{1 - c(1 - t)} = \frac{1}{1 - 0,8(1 - 0,25)} = \frac{1}{1 - 0,6} = 2,5
Hasıla artışının potansiyel üst sınırını belirlemek için sızıntıların (tasarruf ve vergi) etkisini içeren çarpanı bulmalıyız.
2
Basit çarpan ile gerçekleşen hasıla artışını karşılaştırın.
Potansiyel artış: 2,5×100=2502,5 \times 100 = 250. Gerçekleşen artış: 250250. Fark: 00.
Eğer gerçekleşen artış basit çarpana eşitse, IS-LM modelindeki 'dışlama etkisi' (crowding-out) tamamen ortadan kalkmış demektir.
3
Dışlama etkisinin sıfır olması için gereken parametrik koşulu belirleyin.
bkh=0⇒h→∞\frac{bk}{h} = 0 \Rightarrow h \rightarrow \infty (veya b=0b=0 veya k=0k=0)
IS-LM modelinde maliye politikası çarpanı γ=αˉ1+αˉbkh\gamma = \frac{\bar{\alpha}}{1 + \bar{\alpha} \frac{bk}{h}} formülü ile hesaplanır. γ=αˉ\gamma = \bar{\alpha} olması için paydadaki dışlama faktörü sıfır olmalıdır.
4
Bulunan koşulu iktisadi kavramlarla eşleştirin.
h→∞h \rightarrow \infty durumu 'Likidite Tuzağı' olarak adlandırılır.
Para talebinin faize sonsuz duyarlı olması LM eğrisini yatay yapar, bu da genişletici maliye politikasının faizleri artırmadan hasılayı maksimum düzeyde artırmasına olanak tanır.

Anahtar Kavram

Likidite Tuzağı ve Maliye Politikası Etkinliği

İpuçları

1
Öncelikle gelir vergisinin de dahil olduğu basit Keynesyen harcama çarpanını hesaplayarak, IS-LM dışındaki teorik maksimum artışı bulun.

Daha Fazla Pratik

Para politikasının tamamen etkisiz, maliye politikasının ise tam etkin olduğu diğer bir uç durumu (yatırımların faize duyarsızlığı) inceleyin.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 28Soru →

Para talebinin faiz esnekliğinin sonsuz (h→∞h \rightarrow \infty) olduğu "likidite tuzağı" durumunda, hükümetin kamu harcamalarını artırması (genişletici maliye politikası) sonucunda ekonomide meydana gelecek temel değişim aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Denge hasıla düzeyi artar ancak faiz oranları sabit kalır.

Cevap

Denge hasıla düzeyi artar ancak faiz oranları sabit kalır.
Likidite tuzağı durumunda LM eğrisi faiz eksenine dik (tam yatay) bir konumdadır. Bu özel durumda, maliye politikası aracılığıyla IS eğrisi sağa kaydırıldığında, para talebinin faize aşırı duyarlılığı nedeniyle faiz oranlarında herhangi bir artış baskısı oluşmaz. Faizler sabit kaldığı için özel sektör yatırımları daralmaz (dışlama etkisi yaşanmaz) ve hasıla artışı maksimum düzeyde gerçekleşir.

Adım Adım Çözüm

1
Likidite tuzağı tanımını analiz edin.
Para talebinin faiz esnekliği sonsuz (h→∞h \rightarrow \infty) olduğunda LM eğrisi tam yatay olur.
Bu durumda ekonomi, faiz oranlarının daha fazla düşemeyeceği minimum bir düzeydedir.
2
Maliye politikasının etkisini belirleyin.
Genişletici maliye politikası (kamu harcaması artışı) IS eğrisini sağa kaydırır.
Kamu harcamalarındaki artış otonom harcamaları ve dolayısıyla toplam talebi artırır.
3
Yeni denge noktasını gözlemleyin.
Yatay LM eğrisi üzerinde IS sağa kaydığında, yeni denge noktasında faiz oranı (ii) değişmezken hasıla (YY) artar.
Faiz artmadığı için yatırım harcamaları azalmaz (dışlama etkisi sıfırdır) ve maliye politikası tam etkilidir.

Anahtar Kavram

Likidite tuzağında LM eğrisi yataydır ve maliye politikası tam etkilidir.

İpuçları

1
Likidite tuzağında LM eğrisinin şeklini hatırlayın: Yatay mı yoksa dikey mi?
2
LM eğrisi yatay olduğunda, IS eğrisi sağa kayarsa denge noktasındaki faiz seviyesi nasıl etkilenir?
3
Faiz artmadığı sürece 'dışlama etkisi' (özel yatırımların azalması) gerçekleşmez; bu durum maliye politikasının gücünü artırır.

Daha Fazla Pratik

Klasik bölgede (h=0h = 0) maliye politikasının neden tamamen etkisiz olduğunu dışlama etkisi üzerinden inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 29Soru →

IS-LM modeli çerçevesinde, para talebinin faiz esnekliğinin sıfır (h=0h=0) olduğu "Klasik Bölge" varsayımı altında; kamu harcamalarında meydana gelen bir artışın, bütçe denkliğini bozmayacak şekilde otonom vergilerle finanse edilmesi (ΔG=ΔT\Delta G = \Delta T) durumunda, yeni denge hasıla düzeyi (YY) ve faiz oranları (ii) üzerindeki etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hasıla düzeyi değişmez; ancak yükselen faiz oranları nedeniyle özel yatırımlar ve tüketim harcamaları toplamda kamu harcamalarındaki artış kadar azalarak "tam dışlama" yaratır.

Cevap

Hasıla düzeyi değişmez; ancak yükselen faiz oranları nedeniyle özel yatırımlar ve tüketim harcamaları toplamda kamu harcamalarındaki artış kadar azalarak "tam dışlama" yaratır.
Para talebinin faiz duyarlılığının sıfır (h=0h=0) olduğu Klasik Bölge'de LM eğrisi dikeydir. Bu durumda toplam çıktı düzeyi sadece para arzı tarafından belirlenir (M/P=kYM/P = kY). Hükümet harcamalarını vergilerle finanse ederek artırsa bile (IS sağa kaysa da), toplam hasıla artamaz. Artan kamu harcamaları, faiz oranlarını o kadar yükseltir ki; hem vergi artışı nedeniyle tüketim hem de faiz artışı nedeniyle yatırımlar azalır. Sonuçta toplam özel harcamalardaki azalış, kamu harcamalarındaki artışa tam olarak eşit olur ve hasıla sabit kalırken sadece faizler yükselmiş olur.

Adım Adım Çözüm

1
Eğim Analizi
LM eğrisi dikeydir.
Para talebinin faiz esnekliğinin sıfır (h=0h=0) olması, LM eğrisinin faiz oranından bağımsız, sadece gelire bağlı olduğunu ve grafik üzerinde dikey bir doğru olduğunu gösterir.
2
Politika Şoku Analizi
IS eğrisi sağa kayar.
Denk bütçe çarpanı kuralına göre ΔG=ΔT\Delta G = \Delta T olduğunda, harcama artışının yarattığı genişleme vergi artışının yarattığı daralmadan büyüktür (1>c1 > c). Bu durum IS eğrisini sağa kaydırır.
3
Denge Değişimi Analizi
YY sabit, ii artar.
LM dikey olduğunda, IS eğrisi ne kadar sağa kayarsa kaysın, yeni kesişim noktası aynı gelir (YY) düzeyinde ancak daha yüksek bir faiz (ii) seviyesinde gerçekleşir.
4
Harcama Bileşimi Hesaplaması
ΔI+ΔC=−ΔG\Delta I + \Delta C = -\Delta G.
Hasıla sabitken (ΔY=0\Delta Y = 0), ΔY=ΔC+ΔI+ΔG\Delta Y = \Delta C + \Delta I + \Delta G eşitliğinden; özel tüketimdeki azalış (−cΔT-c\Delta T) ve yatırımdaki azalış (−(1−c)ΔG-(1-c)\Delta G), kamu harcamasındaki artışı tam olarak sıfırlar (Tam Dışlama).

Anahtar Kavram

Klasik Bölge ve Tam Dışlama Etkisi

Daha Fazla Pratik

Klasik Bölge'de para arzındaki bir artışın denge üzerindeki etkilerini analiz ederek para politikasının etkinliğini karşılaştırınız.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 30Soru →

IS-LM modeli analizinde, para talebinin faize duyarlılığının sıfır (h=0h=0) olduğu 'Klasik Bölge' varsayımı altında; hükümetin kamu harcamalarını artırarak (ΔG>0)(\Delta G > 0) genişletici bir maliye politikası izlemesi durumunda, denge hasıla düzeyi ve faiz oranları üzerinde gerçekleşecek değişimler ile 'Dışlama Etkisi' (Crowding-Out) mekanizmasına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Denge hasıla düzeyi değişmez; faiz oranları, artan kamu harcamalarının yarattığı toplam talep fazlasını özel yatırımları ΔG\Delta G kadar azaltarak dengeleyecek düzeyde yükselir ve 'tam dışlama' gerçekleşir.

Cevap

Denge hasıla düzeyinin değişmediği, faiz oranlarının ise özel yatırımları kamu harcaması artışına tam olarak eşit miktarda azaltacak kadar yükseldiği (tam dışlama) seçenek doğrudur.
Para talebinin faize duyarlılığının sıfır (h=0h=0) olduğu Klasik Bölge'de LM eğrisi dikey bir konumdadır. Bu durumda, ekonomideki toplam gelir (hasıla) düzeyi sadece para arzı tarafından belirlenir (M⋅V=P⋅YM \cdot V = P \cdot Y mantığı). Kamu harcamaları artırıldığında IS eğrisi sağa kayar; ancak LM dikey olduğu için hasıla artamaz. Ortaya çıkan mal talebi fazlası faiz oranlarını yükseltir. Faizlerdeki bu artış, özel yatırım harcamalarını, kamu harcamalarındaki artış miktarını tam olarak karşılayacak kadar (yani ΔG\Delta G kadar) azaltır. Sonuç olarak toplam talep ve hasıla değişmez, sadece harcama kompozisyonu kamu lehine, özel sektör aleyhine değişir. Bu durum 'Tam Dışlama Etkisi' olarak adlandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Parametre Analizi
h=0h=0 olması LM eğrisinin dikey olduğunu gösterir.
Para talebinin faiz esnekliği sıfır olduğunda, para piyasası dengesi sadece gelir düzeyine bağlıdır (M/P=kYM/P = kY).
2
Politika Şoku Analizi
Kamu harcamalarındaki artış (ΔG>0\Delta G > 0) IS eğrisini sağa kaydırır.
Genişletici maliye politikası mal piyasasında her faiz oranında daha yüksek bir harcama talebi yaratır.
3
Denge Değişimi
Dikey LM üzerinde yukarı doğru hareket gerçekleşir; faiz (ii) artar, hasıla (YY) sabit kalır.
Hasıla düzeyi para arzı tarafından belirlendiği için maliye politikası reel çıktıyı etkileyemez.
4
Dışlama Etkisi Hesabı
ΔI=−ΔG\Delta I = -\Delta G olur.
Toplam harcamanın (Y=C+I+GY = C + I + G) değişmemesi için, kamu harcamasındaki artışın faiz hassasiyeti olan özel harcamaları (yatırımları) aynı miktarda azaltması gerekir.

Anahtar Kavram

Klasik Bölgede Tam Dışlama Etkisi

Daha Fazla Pratik

Para politikasının Klasik Bölge'deki etkinliğini Likidite Tuzağı ile karşılaştırarak çalışınız.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 31Soru →

Keynesyen IS-LM modelinde, para piyasası dengesinin sağlandığı noktaların geometrik yeri olan LM eğrisi analiz edilmektedir. Para talebinin faiz oranına olan duyarlılığının (hh) azaldığı bir ekonomik konjonktürde, merkez bankasının açık piyasa işlemleri yoluyla piyasadan tahvil satın alması sonucunda LM eğrisinde meydana gelecek değişim aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: LM eğrisi dikleşir ve sağa kayar.

Cevap

Para talebinin faize duyarlılığının azalması sonucu LM eğrisi dikleşirken, merkez bankasının tahvil alımıyla artan para arzı nedeniyle eğri sağa kayar.
LM eğrisinin eğimi kh\frac{k}{h} oranıyla ifade edilir. Para talebinin faize duyarlılığı (hh) azaldığında payda küçüldüğü için eğim değeri artar, bu da eğrinin dikleşmesi anlamına gelir. Diğer taraftan, merkez bankasının piyasadan tahvil satın alması piyasadaki para miktarını artıran genişletici bir para politikasıdır. Para arzındaki artış, her gelir seviyesi için denge faiz oranını düşürerek LM eğrisinin sağa kaymasına neden olur.

Adım Adım Çözüm

1
LM eğrisinin eğim parametrelerini analiz etme.
LM eğrisinin eğimi kh\frac{k}{h} formülüyle belirlenir; burada kk gelire duyarlılığı, hh ise faize duyarlılığı temsil eder.
Eğim değişikliğini anlamak için hangi parametrenin nasıl değiştiğini belirlemek gerekir.
2
Faiz duyarlılığındaki (hh) azalmanın eğim üzerindeki etkisini hesaplama.
Paydadaki hh değerinin küçülmesi, kh\frac{k}{h} oranının büyümesine ve dolayısıyla LM eğrisinin dikleşmesine neden olur.
Duyarlılık azaldıkça, para piyasası dengesini sağlamak için gelirdeki bir birimlik değişime karşılık faizlerin daha fazla tepki vermesi gerekir.
3
Merkez bankası politikasının para arzı üzerindeki etkisini belirleme.
Merkez bankasının tahvil satın alması, piyasaya likidite enjekte ederek nominal para arzını (MM) artırır.
Açık piyasa işlemleri para arzını doğrudan değiştiren bir araçtır.
4
Para arzı artışının LM eğrisinin konumu üzerindeki etkisini analiz etme.
Reel para arzının (M/PM/P) artması, para piyasası denge koşulunda sağa doğru bir kayma yaratarak LM eğrisini sağa/aşağı kaydırır.
Aynı gelir düzeyinde, artan para arzı faiz oranlarının düşmesine yol açar.

Anahtar Kavram

LM eğrisinin eğimi para talebinin gelir ve faiz duyarlılıklarına (kk ve hh) bağlıyken, konumu reel para arzı (M/PM/P) tarafından belirlenir.
Soru 32Soru →

Kapalı bir ekonomide IS-LM modeli çerçevesinde, para otoritesinin para arzını artırması (M↑M \uparrow) sonucunda ortaya çıkan aktarım mekanizmasının ilk aşaması olan 'para piyasasında faiz oranının düşmesi' (r↓r \downarrow) etkisinin en zayıf olduğu ve bu kısıtlı faiz değişiminin de toplam talep (ADAD) üzerindeki genişletici etkisinin tamamen ortadan kalktığı parametrik koşullar ile politika sonuçları hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Para talebinin faiz esnekliği (hh) sonsuza yaklaşırken yatırımların faiz esnekliği (bb) sıfıra yaklaşmaktadır; para politikası reel hasıla üzerinde tam etkisizdir.

Cevap

Para talebinin faiz esnekliğinin sonsuz (h→∞h \rightarrow \infty) ve yatırımların faiz esnekliğinin sıfır (b=0b = 0) olduğu durumda para politikası tam etkisizdir.
Aktarım mekanizması ΔM→Δr→ΔI→ΔY\Delta M \rightarrow \Delta r \rightarrow \Delta I \rightarrow \Delta Y zinciri ile işler. Likidite tuzağında (h=∞h = \infty) ilk halka kopar çünkü faiz değişmez. Yatırım tuzağında (b=0b = 0) ikinci halka kopar çünkü yatırım faize tepki vermez. Her iki durumun varlığı para politikasını tamamen etkisiz kılar.

Adım Adım Çözüm

1
Para politikası aktarım mekanizmasının ilk adımını analiz et (ΔM→ΔrΔM \rightarrow Δr)
Para talebinin faiz esnekliği (hh) sonsuz olduğunda (Likidite Tuzağı), para arzı artışı faiz oranlarını düşüremez.
Bireyler her seviyede parayı tutmaya razıdır, tahvil talebi artmaz.
2
Aktarım mekanizmasının ikinci adımını analiz et (Δr→ΔIΔr \rightarrow ΔI)
Yatırımların faiz esnekliği (bb) sıfır olduğunda (Yatırım Tuzağı), faizler düşse dahi yatırımlar artmaz.
Yatırımlar faiz maliyetinden bağımsız, beklentilere veya kapasiteye bağlıdır.
3
Toplam etkiyi IS-LM çarpanı üzerinden değerlendir
Para politikası çarpanı ΔYΔM=bαh+kbα\frac{\Delta Y}{\Delta M} = \frac{b \alpha}{h + kb\alpha} formülünde h→∞h \rightarrow \infty veya b=0b = 0 olması sonucu sıfıra yaklaştırır.
Payın sıfır veya paydanın sonsuz olması çarpanı sıfırlar.

Anahtar Kavram

Para Politikası Aktarım Mekanizması ve Parametrik Etkinlik

Daha Fazla Pratik

Maliye politikasının hangi parametrik koşullarda (h ve b değerleri) tam etkin olduğunu (Dışlama Etkisinin sıfır olduğu durum) inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 33Soru →

Makroekonomik dengenin IS-LM analiziyle incelendiği bir modelde; yatırımların faize duyarlılığının (bb) azaldığı, buna karşılık para talebinin faize duyarlılığının (hh) ise arttığı saptanmıştır. Bu yapısal değişimler sonucunda, genişletici bir maliye politikasının üretim üzerindeki etkisi (etkinliği) ve bu modelden türetilen toplam talep (AD) eğrisinin eğimi başlangıç durumuna göre nasıl bir değişim gösterir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Maliye politikasının etkinliği artar ve toplam talep eğrisi dikleşir.

Cevap

Maliye politikasının etkinliği artar ve toplam talep eğrisi dikleşir.
Maliye politikası, yatırımların faize duyarlılığı (bb) azaldığında ve para talebinin faize duyarlılığı (hh) arttığında en yüksek etkinliğine ulaşır; çünkü bu iki durum özel sektör yatırımlarının kamu harcamaları nedeniyle 'dışlanmasını' (crowding-out) minimize eder. Aynı zamanda, fiyatlar genel düzeyindeki bir değişimin reel para arzı üzerinden yaratacağı hasıla etkisi (Keynes Etkisi) bu parametre değişimleriyle zayıfladığı için, fiyat değişimlerine karşı hasıla daha az esnek hale gelir ve AD eğrisi dikleşir.

Adım Adım Çözüm

1
IS eğrisi eğimindeki değişimi analiz et.
IS eğrisi dikleşir.
IS eğrisinin eğimi −1k⋅b-\frac{1}{k \cdot b} formülüyle belirlenir. Yatırımların faize duyarlılığı (bb) azaldıkça, payda küçülür ve eğim artar (IS dikleşir).
2
LM eğrisi eğimindeki değişimi analiz et.
LM eğrisi yatıklaşır.
LM eğrisinin eğimi kyh\frac{k_y}{h} formülüyle belirlenir. Para talebinin faize duyarlılığı (hh) arttıkça, payda büyür ve eğim azalır (LM yatıklaşır).
3
Maliye politikası etkinliğini değerlendir.
Maliye politikası etkinliği artar.
Genişletici maliye politikası faizleri artırır. IS dikleştiğinde yatırımlar faize daha az duyarlı hale geldiği için dışlama etkisi azalır. LM yatıklaştığında ise para talebi faize çok duyarlı olduğu için faizler çok az artar ve dışlama yine azalır. Dışlama etkisinin azalması etkinliği artırır.
4
Toplam Talep (AD) eğrisi eğimini analiz et.
AD eğrisi dikleşir.
AD eğrisinin eğimi, fiyat değişimlerinin (Keynes Etkisi aracılığıyla) hasıla üzerindeki etkisine bağlıdır. bb azaldığında veya hh arttığında, para arzındaki reel değişimlerin faiz ve yatırım üzerinden hasılaya aktarımı zayıflar. Bu durum fiyat değişimlerine karşı hasılanın daha az tepki vermesine (AD'nin dikleşmesine) neden olur.

Anahtar Kavram

IS-LM Parametreleri ve Politika Aktarım Mekanizması

İpuçları

1
Maliye politikası etkinliği ile 'Dışlama Etkisi' arasındaki ters ilişkiyi düşünün.
2
IS eğrisinin dikleşmesi (b'nin azalması) yatırımların faizden kaçışını zorlaştırırken, LM'nin yatıklaşması (h'nin artması) faizlerin yükselmesini engeller.
3
Toplam Talep (AD) eğrisi, fiyat değişimlerinin LM eğrisini kaydırmasıyla türetilir. Eğer LM kaydığında hasıla çok az değişiyorsa AD eğrisi dikey bir görünüm kazanır.

Daha Fazla Pratik

AD eğrisinin yatay olduğu 'Likidite Tuzağı' ve 'Klasik Durum' farklarını çalışmak bu konuyu pekiştirecektir.

Alternatif Yöntem

Süreci uç durumlarla test edin: Eğer b=0b=0 (yatırım tuzağı) ve h=∞h=\infty (likidite tuzağı) olsaydı, maliye politikası %100 etkin olurdu ve AD eğrisi tam dikey (dik) olurdu.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 34Soru →

IS−LMIS-LM analizi çerçevesinde, hükümetin kamu harcamalarını artırması sonucunda toplam talebin ve gelirin artması, ancak bu sürecin aynı zamanda faiz oranlarını yükselterek özel sektör yatırım harcamalarının bir kısmının azalmasına neden olması durumu aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Dışlama etkisi

Cevap

Kamu harcamalarındaki artışın faizleri yükselterek özel sektör yatırımlarını azaltması süreci 'Dışlama etkisi' (Crowding-out) olarak adlandırılır.
Doğru cevap olan dışlama etkisi, genişletici maliye politikasının (kamu harcaması artışı veya vergi indirimi) ödünç alınabilir fonlara olan talebi artırarak faizleri yükseltmesi ve bu yüksek faizlerin özel sektör yatırımlarını 'piyasadan dışlaması' mekanizmasını tam olarak tanımlar.

Adım Adım Çözüm

1
Politika etkisini belirleme
Hükümet harcamaları (GG) arttığında ISIS eğrisi sağa kayar.
Genişletici maliye politikası toplam harcamaları doğrudan artırır.
2
Para piyasası etkisini analiz etme
Artan gelir (YY), işlem amaçlı para talebini (LL) artırır; bu da faiz oranlarının (ii) yükselmesine neden olur.
Para arzı sabitken artan para talebi, paranın fiyatı olan faizi yukarı çeker.
3
Yatırım tepkisini ölçme
Yükselen faizler, maliyetleri artırdığı için özel sektör yatırımlarının (II) azalmasına yol açar.
Yatırım harcamaları faiz oranının azalan bir fonksiyonudur (I=f(i−)I = f(i^-)).

Anahtar Kavram

Dışlama Etkisi (Crowding-Out)

İpuçları

1
Kamu harcamaları arttığında ekonomide faizlerin nasıl değiştiğini düşünün.
2
Hükümetin harcama yapmak için piyasadan borçlanması, özel sektörün kullanabileceği fonları nasıl etkiler?
3
İngilizcede 'kalabalıklaşma sonucu dışarı itilme' anlamına gelen 'crowding-out' teriminin Türkçesini arıyorsunuz.

Daha Fazla Pratik

Hangi durumlarda dışlama etkisinin tam (eksiksiz) olduğunu, hangi durumlarda ise hiç oluşmadığını (sıfır dışlama) araştırabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Grafiksel olarak ISIS eğrisini sağa kaydırdığınızda, yeni denge noktasının hem daha yüksek gelir hem de daha yüksek faiz düzeyinde oluştuğunu görebilirsiniz. Faizin yükseldiği her durumda özel yatırımlar azalacaktır.
Tahmini Süre:45s
Soru 35Soru →

IS-LM analizi çerçevesinde; bir ekonomide yatırımların faize duyarlılığının (bb) arttığı, buna karşılık para talebinin faiz duyarlılığının (hh) ise azaldığı varsayıldığında; uygulanan genişletici maliye ve para politikalarının hasıla (YY) üzerindeki etkinliğiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Maliye politikasının etkinliği azalırken, para politikasının etkinliği artar.

Cevap

Maliye politikasının etkinliği azalırken, para politikasının etkinliği artar.
İktisat teorisine göre; IS eğrisi ne kadar yatık (bb yüksek) ve LM eğrisi ne kadar dikse (hh düşük), para politikası o kadar etkin (hasiyla etkisi yüksek), maliye politikası ise o kadar etkisizdir. Bu durumun temel nedeni, maliye politikasının yarattığı faiz artışının, yatırımları çok şiddetli bir şekilde azaltarak (dışlama etkisi) başlangıçtaki genişletici etkiyi yok etmesidir.

Adım Adım Çözüm

1
Eğim analizi yapılması
IS eğrisi yatıklaşır, LM eğrisi dikleşir.
bb (yatırım duyarlılığı) arttıkça IS eğrisinin eğimi azalır (yatıklaşır); hh (para talebi duyarlılığı) azaldıkça LM eğrisinin eğimi artar (dikleşir).
2
Maliye politikası etkinliğinin değerlendirilmesi
Dışlama etkisi (crowding-out) artar, maliye politikası etkinliği azalır.
Genişletici maliye politikası faizleri yükseltir. LM dik olduğu için faiz çok yükselir; IS yatık olduğu için bu faiz artışı özel yatırımları çok fazla azaltır.
3
Para politikası etkinliğinin değerlendirilmesi
Para politikası etkinliği artar.
Para arzı artışı faizleri düşürür. LM dik olduğu için faiz oranları çok sert düşer; IS yatık olduğu için bu sert faiz düşüşü yatırımları ve hasılayı çok fazla artırır.

Anahtar Kavram

Politika Etkinliğinde IS ve LM Eğimlerinin Rolü

Daha Fazla Pratik

Likidite tuzağı ve yatırım tuzağı gibi uç durumların politika etkinliği üzerindeki etkilerini tekrar ediniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 36Soru →

IS-LM modeli çerçevesinde, merkez bankasının para arzını artırması (genişletici para politikası) sonucunda ortaya çıkan aktarım mekanizmasında, yatırımların artarak toplam hasılayı yükseltmesine neden olan temel faktör aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Piyasa faiz oranlarının düşmesi

Cevap

Para arzı artışının yatırımları artırmasının temel nedeni piyasa faiz oranlarının düşmesidir.
Genişletici para politikası sürecinde, para arzındaki artış portföy tercihlerini değiştirerek tahvil talebini artırır ve faiz oranlarını düşürür. Yatırımlar faiz oranının azalan bir fonksiyonu olduğu için, düşük faizler yatırım harcamalarını teşvik ederek toplam hasılanın artmasını sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Para Arzı Artışı
Ms↑⇒(M/P)s>(M/P)dM^s \uparrow \Rightarrow (M/P)^s > (M/P)^d
Merkez bankası para arzını artırdığında, mevcut fiyat düzeyinde para arzı para talebinden fazla hale gelir.
2
Faiz Oranı Değişimi
i↓i \downarrow
Bireyler ellerindeki fazla nakit ile tahvil satın alır; tahvil fiyatları artarken faiz oranları düşer.
3
Yatırım Tepkisi
i↓⇒I↑i \downarrow \Rightarrow I \uparrow
Yatırımların faize duyarlı olduğu varsayımı altında (b>0b > 0), düşen faizler yatırım projelerinin maliyetini azaltır ve yatırımları artırır.
4
Hasıla Değişimi
I↑⇒AD↑⇒Y↑I \uparrow \Rightarrow AD \uparrow \Rightarrow Y \uparrow
Artan yatırımlar toplam talebi (AD) ve çarpan mekanizması aracılığıyla toplam hasılayı (Y) artırır.

Anahtar Kavram

Para Politikasının Aktarım Mekanizması

Daha Fazla Pratik

Likidite tuzağı durumunda genişletici para politikasının neden etkisiz olduğunu grafik üzerinde inceleyiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 37Soru →

IS−LMIS-LM analizinin geçerli olduğu bir ekonomide, diğer tüm değişkenler sabitken hükümetin kamu harcamalarını artırması durumunda ISIS eğrisinin kayma yönü ve yeni denge noktasında faiz oranı ile gelir düzeyindeki değişim aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: ISIS eğrisi sağa kayar; denge gelir düzeyi ve denge faiz oranı artar.

Cevap

ISIS eğrisi sağa kayar; denge gelir düzeyi ve denge faiz oranı artar.
Genişletici maliye politikası (kamu harcaması artışı), her faiz oranında planlanan toplam harcamaları artırarak ISIS eğrisini sağa doğru kaydırır. IS−LMIS-LM modelinde ISIS eğrisi sağa kaydığında, ekonomi yeni bir denge noktasına ulaşır. Bu noktada hem toplam çıktı (gelir) seviyesi artmış olur hem de artan gelirin işlem amaçlı para talebini artırması sonucu faiz oranları yükselir.

Adım Adım Çözüm

1
Kamu harcamalarındaki (ΔG>0)(\Delta G > 0) artışın ISIS eğrisi üzerindeki etkisini belirlemek.
ISIS eğrisi sağa kayar.
Her faiz düzeyinde otonom harcamalar ve dolayısıyla toplam talep arttığı için mal piyasası dengesi daha yüksek gelir düzeylerinde kurulur.
2
ISIS eğrisindeki kaymanın IS−LMIS-LM genel dengesi üzerindeki sonucunu analiz etmek.
Denge gelir düzeyi (YY) ve denge faiz oranı (ii) artar.
ISIS sağa kaydığında yeni denge noktası daha yüksek bir çıktı düzeyinde oluşur; artan çıktı para talebini artırarak faizlerin yükselmesine neden olur.

Anahtar Kavram

Genişletici maliye politikası mal piyasasında talebi artırarak ISIS eğrisini sağa kaydırır ve ekonomiyi daha yüksek gelir-faiz bileşimine taşır.

İpuçları

1
Kamu harcamalarının artması mal piyasasında toplam talebi nasıl etkiler?
2
Toplam talep artışı ISIS eğrisini hangi yöne kaydırır? Sağa mı sola mı?
3
Para piyasasını düşünün: Gelir arttığında insanların tutmak istediği para miktarı (para talebi) artar, bu da faizleri nasıl etkiler?

Daha Fazla Pratik

Maliye politikasının etkinliğini belirleyen ISIS ve LMLM eğimlerinin rolüne (dışlama etkisinin şiddeti) göz atabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 38Soru →

Makro iktisat teorisinde para piyasası dengesini temsil eden LM analizi çerçevesinde, diğer değişkenler sabitken fiyatlar genel düzeyinde (PP) meydana gelen bir artışın LM eğrisi üzerindeki etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: LM eğrisi sola (yukarı) kayar.

Cevap

Fiyatlar genel düzeyindeki artış reel para arzını azaltarak LM eğrisinin sola (yukarı) kaymasına neden olur.
LM eğrisi, para piyasasında reel para arzı (MP\frac{M}{P}) ile para talebinin (LL) eşit olduğu noktaları birleştirir. Fiyatlar genel düzeyindeki (PP) artış, reel para arzını azaltır. Bu durum, para piyasasında dengeyi bozarak her gelir düzeyinde faiz oranlarının yükselmesine yol açar ve LM eğrisini sola (yukarı) doğru kaydırır.

Adım Adım Çözüm

1
Reel para arzı üzerindeki etkiyi belirle
MP\frac{M}{P} oranı azalır.
Nominal para arzı (MM) sabitken paydadaki fiyat düzeyinin (PP) artması, halkın elindeki reel satın alma gücünü (reel para arzını) düşürür.
2
Para piyasası dengesini analiz et
Para arzı fazlası yerine para talebi fazlası oluşur.
MP=L(i,Y)\frac{M}{P} = L(i, Y) dengesinde sol taraf azaldığında, dengenin yeniden sağlanması için faiz oranlarının yükselmesi gerekir.
3
Eğri üzerindeki değişimi tespit et
Her gelir düzeyi (YY) için daha yüksek bir faiz oranı (ii) gerekir.
Gelir düzeyi değişmediği halde faiz oranlarının yükselmesi, LM eğrisinin koordinat sisteminde sola veya yukarı doğru kayması anlamına gelir.

Anahtar Kavram

Reel para arzındaki değişimler LM eğrisinde kaymaya (shift) neden olur.

Daha Fazla Pratik

Para arzındaki bir artışın LM eğrisini hangi yöne kaydırdığını ve bu kaymanın büyüklüğünün (1/k * delta M/P) nelere bağlı olduğunu inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 39Soru →

Kapalı bir ekonomide IS-LM modeli çerçevesinde, merkez bankasının genişletici para politikası uygulaması (nominal para arzını artırması) sonucunda reel hasıla (YY) düzeyinde bir artışın meydana gelebilmesi için gerekli olan temel şart aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yatırımların faiz oranındaki değişimlere duyarlı olması (b>0b > 0)

Cevap

Genişletici para politikasının hasılayı artırabilmesi için yatırımların faiz oranındaki değişimlere duyarlı olması (b>0b > 0) şarttır.
Para politikasının aktarım mekanizması, para piyasasındaki bir değişikliğin (faiz oranı) mal piyasasındaki bir bileşeni (yatırımlar) etkilemesi üzerine kuruludur. Keynesyen aktarım mekanizmasına göre, merkez bankası para arzını artırdığında faiz oranları düşer. Bu düşük faizlerin hasılayı artırabilmesi için ise yatırımcıların bu duruma tepki vererek yatırım harcamalarını artırmaları gerekir. Eğer yatırımlar faize duyarlı değilse (b=0b=0), faiz ne kadar düşerse düşsün hasıla değişmeyecektir. Bu nedenle yatırımların faize duyarlı olması (b>0b > 0) aktarımın gerçekleşmesi için zorunlu bir şarttır.

Adım Adım Çözüm

1
Para arzı artışının ilk etkisini belirlemek
Merkez bankası para arzını artırdığında (M↑M \uparrow), para piyasasında fazlalık oluşur.
Aktarım mekanizmasının ilk aşaması para piyasasında dengenin değişmesidir.
2
Faiz oranındaki değişimi analiz etmek
Para piyasasında oluşan arz fazlası, tahvil fiyatlarını artırarak faiz oranlarının düşmesine (r↓r \downarrow) neden olur.
Para talebi faize duyarlı olduğu sürece (likidite tuzağı dışında), para arzı artışı faizleri aşağı çeker.
3
Faiz değişiminin mal piyasasına aktarımını kontrol etmek
Düşen faiz oranları, sermaye maliyetini azaltarak yatırım harcamalarını (I↑I \uparrow) artırır.
Bu adımın gerçekleşmesi için yatırımların faize duyarlılığı (bb) sıfırdan büyük olmalıdır.
4
Hasıla üzerindeki nihai etkiyi hesaplamak
Artan yatırım harcamaları, toplam talebi ve çarpan etkisiyle denge gelir düzeyini (Y↑Y \uparrow) artırır.
Yatırımlar, toplam harcamaların bir bileşeni olduğu için hasılayı doğrudan etkiler.

Anahtar Kavram

Para Politikasının Aktarım Mekanizması (M↑→r↓→I↑→Y↑M \uparrow \rightarrow r \downarrow \rightarrow I \uparrow \rightarrow Y \uparrow)

İpuçları

1
Para arzı artışı önce faizleri, sonra yatırımları etkiler. Bu zincirin nerede kopabileceğini düşünün.
2
Para politikasının hasıla üzerindeki etkisi M↑→r↓→I↑→Y↑M \uparrow \rightarrow r \downarrow \rightarrow I \uparrow \rightarrow Y \uparrow şeklindedir. Hangi değişkenin sıfır olması bu akışı durdurur?
3
Yatırımların faize duyarlılığı (bb) parametresinin değerini düşünün. Eğer b=0b=0 ise IS eğrisi dikey olur ve para politikası etkisiz kalır.

Daha Fazla Pratik

Likidite tuzağı ve yatırım duyarsızlığı durumlarında para ve maliye politikalarının göreceli etkinliğini karşılaştıran soruları çözerek konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 40Soru →

Yatırımların faize duyarlılığının (bb) sıfır olduğu "Yatırım Tuzağı" durumunda bulunan bir ekonomide, marjinal tüketim eğilimi c=0,75c = 0,75 olarak hesaplanmıştır. Hükümetin otonom kamu harcamalarını (ΔG\Delta G) 200 birim artırması durumunda, IS−LMIS-LM dengesindeki toplam gelir artışı ve dışlama (crowding-out) etkisinin büyüklüğü ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur? (Vergiler ve dış ticaret ihmal edilecektir.)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Gelir düzeyi 800 birim artar ve dışlama etkisi gerçekleşmez.

Cevap

Gelir düzeyinin 800 birim artacağı ve dışlama etkisinin gerçekleşmeyeceği seçenek doğrudur.
Yatırımların faize duyarlılığının sıfır olması (b=0b=0), IS eğrisinin dikey olması anlamına gelir. Bu durumda, genişletici maliye politikası sonucu para talebinin artmasıyla yükselen faiz oranları, özel sektör yatırımlarını azaltamaz. Dolayısıyla 'dışlama etkisi' (crowding-out) sıfıra eşit olur. Gelirdeki toplam artış, basit Keynesyen çarpan (1/(1−c)1/(1-c)) ile kamu harcamasındaki artışın çarpımıyla bulunur. c=0,75c=0,75 için çarpan 4'tür ve 200 birimlik harcama artışı geliri 800 birim artırır.

Adım Adım Çözüm

1
Basit Keynesyen çarpanın (kk) hesaplanması
k=11−0,75=10,25=4k = \frac{1}{1 - 0,75} = \frac{1}{0,25} = 4
Vergilerin ihmal edildiği kapalı bir ekonomide harcama çarpanı marjinal tüketim eğilimine bağlıdır.
2
Dışlama etkisinin (crowding-out) analiz edilmesi
Dışlama etkisi = 0
Yatırımların faize duyarlılığı (bb) sıfır olduğu için, IS eğrisi dikeydir ve faiz artışları yatırımları azaltamaz.
3
Toplam gelir artışının (ΔY\Delta Y) bulunması
ΔY=k×ΔG=4×200=800\Delta Y = k \times \Delta G = 4 \times 200 = 800
Dışlama etkisi olmadığı için gelir, basit Keynesyen çarpan ile harcama artışının çarpımı kadar artar.

Anahtar Kavram

Yatırım Tuzağı ve Maliye Politikası Etkinliği

Daha Fazla Pratik

Likidite tuzağı (LM yatay) durumunda maliye politikası çarpanının neden basit Keynesyen çarpana eşit olduğunu araştırınız.
Tahmini Süre:1m 30s
ÖncekiSayfa 2 / 7Sonraki
IS-LM Analizi Alıştırma Soruları — KPSS İktisat — Sayfa 2 | Examkin