Maliye Politikasının Etkileri ve Çarpan Mekanizması

23 soru

Soru 1Soru

ISLMIS-LM analizinin yapıldığı kapalı bir ekonomide, marjinal tüketim eğilimi (cc) 0,750,75 olarak hesaplanmıştır. Hükümetin kamu harcamalarını (GG) 150150 birim artırması durumunda, ISIS eğrisinde meydana gelecek değişim aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 600600 birim sağa kayar.

Cevap

Kamu harcamalarındaki 150150 birimlik artış, ISIS eğrisini 600600 birim sağa kaydırır.
Kamu harcamalarındaki artış, ISIS eğrisini sağa doğru kaydıran genişletici bir maliye politikası aracıdır. Kayma miktarı, harcamadaki değişimin (150150) basit harcama çarpanı (1/(10,75)=41 / (1 - 0,75) = 4) ile çarpılmasıyla bulunur (150×4=600150 \times 4 = 600). Bu durumda doğru cevap 600600 birim sağa kaymasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Basit harcama çarpanını hesaplayın.
k=11c=110,75=10,25=4k = \frac{1}{1-c} = \frac{1}{1-0,75} = \frac{1}{0,25} = 4
Maliye politikasının otonom harcama kalemleri üzerindeki başlangıç etkisini bulmak için çarpan katsayısı gereklidir.
2
ISIS eğrisindeki yatay kayma miktarını bulun.
ΔIS=ΔG×k=150×4=600\Delta IS = \Delta G \times k = 150 \times 4 = 600 birim
ISIS eğrisinin yatay kayma miktarı, otonom harcamadaki değişimin basit çarpan ile çarpımına eşittir.
3
Politikanın yönüne göre kayma yönünü belirleyin.
Kamu harcamaları arttığı için (genişletici politika) eğri sağa kayar.
Otonom harcamalardaki artış, her faiz oranında daha yüksek bir hasıla düzeyi anlamına geldiği için ISIS eğrisi sağa kayar.

Anahtar Kavram

IS Eğrisinin Kayma Miktarı ve Harcama Çarpanı

İpuçları

1
ISIS eğrisinin sağa kayması için otonom harcamaların artması veya vergilerin azalması gerekir.
2
Kayma miktarını bulmak için marjinal tüketim eğiliminden yararlanarak önce harcama çarpanını (1/1c1/1-c) hesaplayın.
3
Çarpan değerini 44 bulduysanız, bu değeri harcama artışı olan 150150 ile çarparak yatay mesafeyi elde edebilirsiniz.

Daha Fazla Pratik

Aynı ekonomide vergiler 150150 birim azaltılsaydı ISIS eğrisi kaç birim kayardı? (İpucu: Vergi çarpanını kullanın).
Tahmini Süre:45s
Soru 2Soru

ISLMIS-LM analizinin geçerli olduğu kapalı bir ekonomide; marjinal tüketim eğilimi 0,800,80, yatırımların faize duyarlılığı (bb) 2525, para talebinin faize duyarlılığı (hh) 100100 ve para talebinin gelire duyarlılığı (kk) 0,20,2 olarak hesaplanmıştır. Hükümetin otonom kamu harcamalarını (GG) 100100 birim artırması durumunda, faiz oranlarındaki yükselme nedeniyle özel yatırımların azalması (dışlama etkisi) sonucunda milli gelir artışında meydana gelen toplam kayıp kaç birimdir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 100

Cevap

Dışlama etkisi nedeniyle milli gelir artışında meydana gelen kayıp 100 birimdir.
Dışlama etkisi, genişletici maliye politikası sonucu artan işlem amaçlı para talebinin faiz oranlarını yükseltmesi ve buna bağlı olarak özel sektör yatırımlarının azalmasıdır. Hesaplamada, basit çarpanla beklenen 500500 birimlik artışın sadece 400400 birimi gerçekleşmiştir; dolayısıyla 100100 birimlik bir kayıp söz konusudur.

Adım Adım Çözüm

1
Basit Keynesyen harcama çarpanını (αG\alpha_G) hesapla.
αG=110,80=5\alpha_G = \frac{1}{1 - 0,80} = 5
Maliye politikasının ISIS eğrisini ne kadar kaydıracağını bulmak için başlangıç noktasıdır.
2
ISIS eğrisindeki toplam sağa kaymayı hesapla.
ΔYIS=αG×ΔG=5×100=500\Delta Y_{IS} = \alpha_G \times \Delta G = 5 \times 100 = 500 birim.
Faiz oranları değişmeseydi gerçekleşecek olan maksimum gelir artışını gösterir.
3
ISLMIS-LM modeli çerçevesinde maliye politikası çarpanını (γ\gamma) hesapla.
γ=hαGh+(kbαG)=1005100+(0,2255)=500100+25=4\gamma = \frac{h \cdot \alpha_G}{h + (k \cdot b \cdot \alpha_G)} = \frac{100 \cdot 5}{100 + (0,2 \cdot 25 \cdot 5)} = \frac{500}{100 + 25} = 4
Para piyasası etkileşimi (faiz artışı) dahil edildikten sonraki gerçek çarpan değeridir.
4
Denge gelir düzeyindeki nihai artışı (ΔY\Delta Y) hesapla.
ΔY=γ×ΔG=4×100=400\Delta Y = \gamma \times \Delta G = 4 \times 100 = 400 birim.
Maliye politikasının ekonomi üzerindeki gerçek etkisidir.
5
Dışlama etkisi kaybını (Crowding-out loss) bul.
500400=100500 - 400 = 100 birim.
Beklenen maksimum artış ile gerçekleşen artış arasındaki fark, yükselen faizlerin yatırımları dışlaması sonucu oluşan kayıptır.

Anahtar Kavram

Dışlama Etkisi (Crowding-Out Effect)

İpuçları

1
Dışlama etkisi kaybı, ISIS eğrisindeki toplam kayma miktarı ile dengedeki gerçek gelir artışı arasındaki farktır.
2
Önce basit çarpanı (αG\alpha_G) kullanarak ISIS kaymasını, sonra maliye politikası çarpanını (γ\gamma) kullanarak gerçek artışı hesaplayın.

Daha Fazla Pratik

Likidite tuzağı ve Klasik bölge durumlarında dışlama etkisinin nasıl değiştiğini incelemek konuyu pekiştirmenize yardımcı olacaktır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 3Soru

ISLMIS-LM analizinin varsayıldığı kapalı bir ekonomide, hükümetin kamu harcamalarını artırması sonucunda ortaya çıkan "maliye politikası çarpanı", Basit Keynesyen Model'deki "harcama çarpanı" değerinden daha küçüktür.

Bu farkın temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Gelir artışının para talebini artırarak faiz oranlarını yükseltmesi ve bu durumun faize duyarlı özel yatırımları azaltması

Cevap

Maliye politikası çarpanının Basit Keynesyen çarpandan küçük olmasının nedeni, artan gelirin para talebi üzerinden faizleri yükseltip özel yatırımları azaltması (dışlama etkisi) durumudur.
Doğru cevapta belirtilen mekanizma, maliye politikasının ISLMIS-LM modelindeki temel kısıtını açıklar. Kamu harcamaları arttığında toplam talep ve hasıla artar. Ancak bu hasıla artışı para piyasasında işlem amaçlı para talebini tetikleyerek faizlerin yükselmesine yol açar. Yükselen faizler ise özel sektörün faize duyarlı yatırım harcamalarını azaltarak (dışlama etkisi), maliye politikasının hasıla üzerindeki nihai etkisini Basit Keynesyen Model'de öngörülen (para piyasasının ihmal edildiği) çarpan etkisinin altına indirir.

Adım Adım Çözüm

1
Başlangıç Etkisini Belirleme
ΔGΔG artışı BKMΒΚΜ çarpanı (α\alpha) kadar geliri artırmak ister.
Kamu harcamaları otonom harcamaların bir parçasıdır ve çarpan mekanizmasını mal piyasasında tetikler.
2
Para Piyasası Etkileşimini Analiz Etme
YLiY ↑ → L ↑ → i ↑
Gelir arttığında işlem amaçlı para talebi artar; para arzı sabitken bu durum faiz oranlarını yükseltir.
3
Yatırım Tepkisini Değerlendirme
iIi ↑ → I ↓
Yatırımlar faiz oranının azalan bir fonksiyonudur (b>0b > 0); yükselen faiz maliyetleri yatırımları kısar.
4
Dışlama Etkisini (Crowding-out) Hesaplama
Nihai hasıla artışı αΔG\alpha \cdot ΔG değerinden küçük olur.
Yatırımlardaki azalış, kamu harcamalarının yarattığı genişlemeyi bir miktar geri çevirir.

Anahtar Kavram

Dışlama Etkisi (Crowding-out Effect)

İpuçları

1
Basit Keynesyen Model'de para piyasası ve faiz oranları analize dahil edilmez.
2
ISLMIS-LM modelinde gelirin artması para piyasasında ne tür bir dengesizlik yaratır?
3
Dışlama etkisi (crowding-out), maliye politikasının özel yatırımlar üzerindeki olumsuz etkisini tanımlar.

Daha Fazla Pratik

LM eğrisinin dikleşmesi (para talebinin faize duyarlılığının azalması) durumunda maliye politikasının etkinliğinin nasıl değişeceğini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 4Soru

Bir ekonomide tüketim fonksiyonu C=150+0,80YC = 150 + 0,80Y olarak verilmiştir. Yatırımların faize duyarlılığı (bb) 2020 iken, reel para talebi fonksiyonu L=0,10Y10iL = 0,10Y - 10i biçimindedir. Hükümetin kamu harcamalarını (GG) 100100 birim artırması durumunda, ISLMIS-LM dengesi çerçevesinde hasıla düzeyinde meydana gelecek toplam artış kaç birim olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 250250

Cevap

Kamu harcamalarındaki artışın hasıla üzerindeki toplam etkisi 250250 birimdir.
Denge hasılasındaki değişim hesaplanırken, para piyasası dengesinin de hesaba katıldığı maliye politikası çarpanı kullanılmalıdır. Verilen parametrelerle basit harcama çarpanı 55 olarak hesaplansa da, para piyasasının varlığı bu çarpanı 2,52,5 düzeyine çekmektedir. Dolayısıyla 100100 birimlik harcama artışı, hasılayı 250250 birim artırmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Basit Keynesyen çarpanın (αG\alpha_G) hesaplanması
αG=11c=110,80=5\alpha_G = \frac{1}{1 - c} = \frac{1}{1 - 0,80} = 5
Vergisiz bir ekonomide kamu harcamaları çarpanı, marjinal tüketim eğilimine bağlı olarak belirlenir.
2
Maliye politikası çarpanının (γ\gamma) hesaplanması
γ=αG1+αGbkh=51+5200,1010=51+1=2,5\gamma = \frac{\alpha_G}{1 + \frac{\alpha_G \cdot b \cdot k}{h}} = \frac{5}{1 + \frac{5 \cdot 20 \cdot 0,10}{10}} = \frac{5}{1 + 1} = 2,5
ISLMIS-LM modelinde maliye politikası çarpanı, para piyasası parametrelerini (k ve h) ve yatırımların faize duyarlılığını (b) içerecek şekilde düzeltilmelidir.
3
Hasıla düzeyindeki toplam değişimin (ΔY\Delta Y) bulunması
ΔY=γ×ΔG=2,5×100=250\Delta Y = \gamma \times \Delta G = 2,5 \times 100 = 250
Toplam hasıla artışı, maliye politikası çarpanı ile otonom harcama artışının çarpımına eşittir.

Anahtar Kavram

Maliye Politikası Çarpanı ve Dışlama Etkisi

İpuçları

1
Öncelikle basit harcama çarpanını hesaplayın, ardından bu çarpanı para piyasası parametreleriyle düzeltin.
2
Dışlama etkisini içeren maliye politikası çarpanı formülünü hatırlayın: γ=αG1+(αGbk/h)\gamma = \frac{\alpha_G}{1 + (\alpha_G \cdot b \cdot k / h)}.

Daha Fazla Pratik

Yatırımların faize duyarlılığı (bb) sonsuz olsaydı (yatay IS) veya para talebinin faize duyarlılığı (hh) sıfır olsaydı (dikey LM) maliye politikasının etkinliği nasıl değişirdi?
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 5Soru

Sabit fiyat varsayımı altında, IS-LM modelinde kamu harcamalarının ve vergilerin aynı miktarda artırıldığı ("ΔG=ΔT>0""\Delta G = \Delta T > 0") bir maliye politikası uygulanmaktadır. Bu durumda, yeni denge noktasında ortaya çıkan hasıla değişimi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hasıla artar ancak bu artış, dışlama (crowding-out) etkisi nedeniyle basit Keynesyen modeldeki denk bütçe çarpanı sonucundan daha küçüktür.

Cevap

Hasıla artar ancak bu artış, dışlama etkisi nedeniyle başlangıçtaki harcama artışından (basit denk bütçe çarpanından) daha düşüktür.
Denk bütçe çarpanı mekanizması gereği, aynı miktardaki harcama artışı ve vergi artışı IS eğrisini harcama miktarı ("ΔG""\Delta G") kadar sağa kaydırır. Ancak IS-LM analizinde, bu genişleme para talebini ve dolayısıyla faiz oranlarını artırır. Yükselen faizler özel yatırımları dışladığı (crowding-out) için hasıladaki nihai artış, basit Keynesyen modeldeki çarpan etkisi olan 1'den (yani "ΔG""\Delta G" miktarından) daha düşük gerçekleşir.

Adım Adım Çözüm

1
IS eğrisindeki kayma miktarını hesapla.
"ΔYIS=11cΔGc1cΔT""\Delta Y_{IS} = \frac{1}{1-c} \Delta G - \frac{c}{1-c} \Delta T". "ΔG=ΔT""\Delta G = \Delta T" olduğu için "ΔYIS=ΔG""\Delta Y_{IS} = \Delta G" olur.
Harcama artışının ve vergi artışının IS üzerindeki net yatay kayma etkisini bulmak gerekir.
2
LM eğrisinin etkisini analiz et.
Hasıla artışı para talebini (LL) artırır, para arzı sabitken faiz oranları (ii) yükselir.
Genel dengede para piyasasının etkileşimi faizleri yukarı çeker.
3
Dışlama etkisini değerlendir.
Artan faiz oranları özel yatırım harcamalarını (II) azaltır ("I""I \downarrow").
Faiz artışının özel sektör üzerindeki caydırıcı etkisini belirlemek gerekir.
4
Nihai hasıla değişimini basit Keynesyen sonuçla karşılaştır.
Nihai artış "0<ΔY<ΔG""0 < \Delta Y < \Delta G" aralığında kalır.
Dışlama etkisi nedeniyle çarpan mekanizması tam kapasiteyle çalışamaz.

Anahtar Kavram

IS-LM Modelinde Denk Bütçe Çarpanı ve Dışlama Etkisi

İpuçları

1
Denk bütçe çarpanını hatırlayın: Harcama artışının etkisi vergi artışından her zaman daha fazladır.
2
IS eğrisi sağa kaydığında ekonomi sadece mal piyasasında kalmaz, para piyasası da tepki verir. Faizler nasıl değişir?
3
Faizlerdeki artışın özel sektör yatırımları üzerindeki etkisine 'dışlama etkisi' denir. Bu etki nihai hasılayı nasıl sınırlar?

Daha Fazla Pratik

Likidite tuzağı ve Klasik bölge durumlarında bu politikanın sonuçlarını karşılaştırarak konuyu derinleştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 6Soru

Bir ekonomide marjinal tüketim eğilimi c=0,80c = 0,80 ve gelir vergisi oranı t=0,25t = 0,25 olarak belirlenmiştir. IS-LM analizinin geçerli olduğu bu ekonomide, kamu harcamalarında meydana gelen 100100 birimlik bir artışın (ΔG=100\Delta G = 100), denge gelir düzeyini tam olarak 250250 birim artırdığı (ΔY=250\Delta Y = 250) saptanmıştır.

Buna göre, söz konusu ekonomide maliye politikasının bu denli etkin olmasını sağlayan temel koşul aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ekonominin, para talebinin faize tam duyarlı olduğu likidite tuzağında olması

Cevap

Ekonominin para talebinin faize tam duyarlı olduğu likidite tuzağında olması, maliye politikasının tam etkinliğini sağlar.
Verilen parametrelere göre basit Keynesyen çarpan 2,5'tir (1/[10,8(0,75)]1 / [1 - 0,8(0,75)]). Kamu harcamasındaki 100 birimlik artışın hasılayı tam olarak 250 birim artırması (100×2,5100 \times 2,5), ekonomide hiçbir dışlama etkisinin yaşanmadığını kanıtlar. IS-LM modelinde dışlama etkisinin sıfır olması için LM eğrisinin yatay olması, yani para talebinin faize duyarlılığının (hh) sonsuz olması (Likidite Tuzağı) gerekir.

Adım Adım Çözüm

1
Basit Keynesyen harcama çarpanını (kGk_G) hesaplayın.
kG=11c(1t)=110,8(10,25)=110,6=2,5k_G = \frac{1}{1 - c(1 - t)} = \frac{1}{1 - 0,8(1 - 0,25)} = \frac{1}{1 - 0,6} = 2,5
Hasıla artışının potansiyel üst sınırını belirlemek için sızıntıların (tasarruf ve vergi) etkisini içeren çarpanı bulmalıyız.
2
Basit çarpan ile gerçekleşen hasıla artışını karşılaştırın.
Potansiyel artış: 2,5×100=2502,5 \times 100 = 250. Gerçekleşen artış: 250250. Fark: 00.
Eğer gerçekleşen artış basit çarpana eşitse, IS-LM modelindeki 'dışlama etkisi' (crowding-out) tamamen ortadan kalkmış demektir.
3
Dışlama etkisinin sıfır olması için gereken parametrik koşulu belirleyin.
bkh=0h\frac{bk}{h} = 0 \Rightarrow h \rightarrow \infty (veya b=0b=0 veya k=0k=0)
IS-LM modelinde maliye politikası çarpanı γ=αˉ1+αˉbkh\gamma = \frac{\bar{\alpha}}{1 + \bar{\alpha} \frac{bk}{h}} formülü ile hesaplanır. γ=αˉ\gamma = \bar{\alpha} olması için paydadaki dışlama faktörü sıfır olmalıdır.
4
Bulunan koşulu iktisadi kavramlarla eşleştirin.
hh \rightarrow \infty durumu 'Likidite Tuzağı' olarak adlandırılır.
Para talebinin faize sonsuz duyarlı olması LM eğrisini yatay yapar, bu da genişletici maliye politikasının faizleri artırmadan hasılayı maksimum düzeyde artırmasına olanak tanır.

Anahtar Kavram

Likidite Tuzağı ve Maliye Politikası Etkinliği

İpuçları

1
Öncelikle gelir vergisinin de dahil olduğu basit Keynesyen harcama çarpanını hesaplayarak, IS-LM dışındaki teorik maksimum artışı bulun.

Daha Fazla Pratik

Para politikasının tamamen etkisiz, maliye politikasının ise tam etkin olduğu diğer bir uç durumu (yatırımların faize duyarsızlığı) inceleyin.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 7Soru

ISLMIS-LM analizinin geçerli olduğu bir ekonomide, diğer tüm değişkenler sabitken hükümetin kamu harcamalarını artırması durumunda ISIS eğrisinin kayma yönü ve yeni denge noktasında faiz oranı ile gelir düzeyindeki değişim aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: ISIS eğrisi sağa kayar; denge gelir düzeyi ve denge faiz oranı artar.

Cevap

ISIS eğrisi sağa kayar; denge gelir düzeyi ve denge faiz oranı artar.
Genişletici maliye politikası (kamu harcaması artışı), her faiz oranında planlanan toplam harcamaları artırarak ISIS eğrisini sağa doğru kaydırır. ISLMIS-LM modelinde ISIS eğrisi sağa kaydığında, ekonomi yeni bir denge noktasına ulaşır. Bu noktada hem toplam çıktı (gelir) seviyesi artmış olur hem de artan gelirin işlem amaçlı para talebini artırması sonucu faiz oranları yükselir.

Adım Adım Çözüm

1
Kamu harcamalarındaki (ΔG>0)(\Delta G > 0) artışın ISIS eğrisi üzerindeki etkisini belirlemek.
ISIS eğrisi sağa kayar.
Her faiz düzeyinde otonom harcamalar ve dolayısıyla toplam talep arttığı için mal piyasası dengesi daha yüksek gelir düzeylerinde kurulur.
2
ISIS eğrisindeki kaymanın ISLMIS-LM genel dengesi üzerindeki sonucunu analiz etmek.
Denge gelir düzeyi (YY) ve denge faiz oranı (ii) artar.
ISIS sağa kaydığında yeni denge noktası daha yüksek bir çıktı düzeyinde oluşur; artan çıktı para talebini artırarak faizlerin yükselmesine neden olur.

Anahtar Kavram

Genişletici maliye politikası mal piyasasında talebi artırarak ISIS eğrisini sağa kaydırır ve ekonomiyi daha yüksek gelir-faiz bileşimine taşır.

İpuçları

1
Kamu harcamalarının artması mal piyasasında toplam talebi nasıl etkiler?
2
Toplam talep artışı ISIS eğrisini hangi yöne kaydırır? Sağa mı sola mı?
3
Para piyasasını düşünün: Gelir arttığında insanların tutmak istediği para miktarı (para talebi) artar, bu da faizleri nasıl etkiler?

Daha Fazla Pratik

Maliye politikasının etkinliğini belirleyen ISIS ve LMLM eğimlerinin rolüne (dışlama etkisinin şiddeti) göz atabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 8Soru

Yatırımların faize duyarlılığının (bb) sıfır olduğu "Yatırım Tuzağı" durumunda bulunan bir ekonomide, marjinal tüketim eğilimi c=0,75c = 0,75 olarak hesaplanmıştır. Hükümetin otonom kamu harcamalarını (ΔG\Delta G) 200 birim artırması durumunda, ISLMIS-LM dengesindeki toplam gelir artışı ve dışlama (crowding-out) etkisinin büyüklüğü ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur? (Vergiler ve dış ticaret ihmal edilecektir.)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Gelir düzeyi 800 birim artar ve dışlama etkisi gerçekleşmez.

Cevap

Gelir düzeyinin 800 birim artacağı ve dışlama etkisinin gerçekleşmeyeceği seçenek doğrudur.
Yatırımların faize duyarlılığının sıfır olması (b=0b=0), IS eğrisinin dikey olması anlamına gelir. Bu durumda, genişletici maliye politikası sonucu para talebinin artmasıyla yükselen faiz oranları, özel sektör yatırımlarını azaltamaz. Dolayısıyla 'dışlama etkisi' (crowding-out) sıfıra eşit olur. Gelirdeki toplam artış, basit Keynesyen çarpan (1/(1c)1/(1-c)) ile kamu harcamasındaki artışın çarpımıyla bulunur. c=0,75c=0,75 için çarpan 4'tür ve 200 birimlik harcama artışı geliri 800 birim artırır.

Adım Adım Çözüm

1
Basit Keynesyen çarpanın (kk) hesaplanması
k=110,75=10,25=4k = \frac{1}{1 - 0,75} = \frac{1}{0,25} = 4
Vergilerin ihmal edildiği kapalı bir ekonomide harcama çarpanı marjinal tüketim eğilimine bağlıdır.
2
Dışlama etkisinin (crowding-out) analiz edilmesi
Dışlama etkisi = 0
Yatırımların faize duyarlılığı (bb) sıfır olduğu için, IS eğrisi dikeydir ve faiz artışları yatırımları azaltamaz.
3
Toplam gelir artışının (ΔY\Delta Y) bulunması
ΔY=k×ΔG=4×200=800\Delta Y = k \times \Delta G = 4 \times 200 = 800
Dışlama etkisi olmadığı için gelir, basit Keynesyen çarpan ile harcama artışının çarpımı kadar artar.

Anahtar Kavram

Yatırım Tuzağı ve Maliye Politikası Etkinliği

Daha Fazla Pratik

Likidite tuzağı (LM yatay) durumunda maliye politikası çarpanının neden basit Keynesyen çarpana eşit olduğunu araştırınız.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 9Soru

Bir ekonomide marjinal tüketim eğilimi c=0,80c = 0,80 ve marjinal vergi oranı t=0,25t = 0,25 olarak belirlenmiştir. Ekonominin likidite tuzağında (LMLM eğrisinin faiz oranına tam duyarlı/yatay olduğu durum) olduğu varsayıldığında; hükümetin kamu harcamalarını (GG) 200200 birim artırması durumunda, denge gelir düzeyi (YY) kaç birim artar?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 500500 birim

Cevap

Denge gelir düzeyi tam olarak 500 birim artar.
Denge gelirindeki artış, harcama çarpanı (2,52,5) ile kamu harcamalarındaki artışın (200200) çarpımı olan 500500 birime eşittir. Likidite tuzağında para talebinin faize duyarlılığı sonsuz olduğu için LMLM eğrisi yataydır. Bu durumda kamu harcamalarının artması ISIS eğrisini sağa kaydırırken faiz oranlarını yükseltmez, dolayısıyla özel yatırımlar dışlanmaz (crowding-out etkisi yoktur). Sonuç olarak gelir düzeyi, çarpan mekanizmasının öngördüğü maksimum miktarda artar.

Adım Adım Çözüm

1
Harcama çarpanını hesaplayınız.
C¸arpan=11c(1t)=110,8(10,25)=10,4=2,5\text{Çarpan} = \frac{1}{1 - c(1-t)} = \frac{1}{1 - 0,8(1 - 0,25)} = \frac{1}{0,4} = 2,5
Vergili bir ekonomide kamu harcamalarının gelir üzerindeki başlangıç etkisini belirlemek için harcama çarpanı kullanılır.
2
LMLM eğrisinin konumunu analiz ediniz.
LMLM eğrisi yataydır (faize duyarlılık sonsuzdur).
Likidite tuzağı durumunda para talebi faize tam duyarlı olduğu için LMLM eğrisi yatay bir hal alır.
3
Denge gelirindeki toplam değişimi hesaplayınız.
ΔY=ΔG×C¸arpan=200×2,5=500\Delta Y = \Delta G \times \text{Çarpan} = 200 \times 2,5 = 500 birim.
LMLM yatay olduğunda, ISIS eğrisindeki sağa kayma miktarının tamamı gelir artışına dönüşür; çünkü faiz oranları yükselmez ve dışlama etkisi oluşmaz.

Anahtar Kavram

Likidite Tuzağında Maliye Politikası Etkinliği

Daha Fazla Pratik

Eğer ekonomi 'Klasik Bölge'de (LM eğrisi dikey) olsaydı, aynı kamu harcaması artışının denge geliri üzerindeki etkisi ne olurdu? (Cevap: Denge geliri değişmez, dışlama etkisi tam olur.)
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 10Soru

ISLMIS-LM modelinin geçerli olduğu bir ekonomide marjinal tüketim eğilimi (cc) 0,750,75 ve marjinal vergi oranı (tt) 0,200,20 olarak belirlenmiştir. Hükümetin kamu harcamalarını 400400 birim artırması durumunda; ISIS eğrisinin sağa doğru kayma miktarı ve 'Tam Dışlama' (Full Crowding-Out) etkisinin gerçekleştiği bir ortamda denge gelir düzeyindeki toplam değişim aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: ISIS kayma miktarı: 10001000 birim; Gelir değişimi: 00 birim

Cevap

IS eğrisinin sağa kayma miktarı 1000 birimdir ve tam dışlama durumunda denge gelir düzeyindeki değişim 0 birimdir.
Verilen değerlere göre basit çarpan 2,52,5 olarak hesaplanır ve bu katsayı ile kamu harcamasındaki 400400 birimlik artış çarpıldığında ISIS eğrisinin 10001000 birim sağa kayacağı bulunur. Tam dışlama etkisi ise LMLM eğrisinin dikey olduğu durumda faiz artışının özel yatırımları tamamen ortadan kaldırmasıyla gelirin hiç değişmemesi (00 birim değişim) anlamına gelir.

Adım Adım Çözüm

1
Basit Keynesyen çarpanın (kk) hesaplanması
k=11c(1t)=110,75(10,20)=110,60=2,5k = \frac{1}{1 - c(1 - t)} = \frac{1}{1 - 0,75(1 - 0,20)} = \frac{1}{1 - 0,60} = 2,5
Maliye politikasının IS eğrisini ne kadar kaydıracağını belirlemek için çoğaltan katsayısı gereklidir.
2
ISIS eğrisindeki sağa kayma miktarının hesaplanması
ΔYIS=k×ΔG=2,5×400=1000\Delta Y_{IS} = k \times \Delta G = 2,5 \times 400 = 1000 birim
ISIS eğrisindeki yatay kayma, faiz oranının sabit kaldığı varsayımı altında çarpan etkisiyle belirlenir.
3
Tam dışlama etkisinin analiz edilmesi
ΔY=0\Delta Y = 0 birim
Tam dışlama (full crowding-out), LMLM eğrisinin dikey olduğu (Klasik Bölge) durumda gerçekleşir; kamu harcamalarındaki artış faizi yükselterek özel yatırımları aynı miktarda azaltır ve toplam gelir değişmez.

Anahtar Kavram

IS-LM Modelinde Maliye Politikası Çarpanı ve Klasik Durum

Daha Fazla Pratik

Likidite tuzağında (yatay LM) maliye politikasının gelir üzerindeki etkisinin ne olacağını hesaplayarak farkı pekiştirin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 11Soru

ISLMIS-LM analizinin geçerli olduğu bir ekonomide, hükümetin kamu harcamalarını artırması durumunda toplam hasıladaki (YY) nihai artışın, basit Keynesyen modeldeki harcama çarpanı ile hesaplanan miktardan (yani ISIS eğrisindeki yatay kayma miktarından) daha düşük kalmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Artan gelir düzeyinin para talebini artırarak faiz oranlarını yükseltmesi ve özel yatırımları azaltması

Cevap

Maliye politikasının genişletici etkisiyle artan gelirin, para talebi üzerinden faizleri yükselterek özel yatırım harcamalarını azaltması (dışlama etkisi).
Genişletici maliye politikası (kamu harcaması artışı), mal piyasasında üretimi uyarırken aynı zamanda para talebini artırarak faiz oranlarının yükselmesine neden olur. Yükselen faiz oranları, faize duyarlı olan özel sektör yatırım harcamalarını azaltır. Bu mekanizmaya 'dışlama etkisi' denir ve bu yüzden hasıladaki nihai artış, ISIS eğrisinin başlangıçtaki yatay kayma miktarından daha küçük kalır.

Adım Adım Çözüm

1
Kamu harcamalarındaki (GG) artışın ilk etkisini analiz etme
ISIS eğrisi, basit Keynesyen çarpan (kk) kadar (ΔG×k\Delta G \times k) sağa kayar.
Otonom harcama artışları mal piyasasında denge gelirini artırır.
2
Para piyasası etkileşimini değerlendirme
Artan gelir (YY), işlem amaçlı para talebini (LL) artırır; para arzı (MM) sabitken denge faiz oranı (ii) yükselir.
ISLMIS-LM modelinde mal ve para piyasaları eş anlı dengelenir.
3
Yatırım ve hasıla üzerindeki nihai etkiyi belirleme
Yükselen faizler, faize duyarlı olan özel yatırımları (II) azaltır (Dışlama Etkisi).
Yatırım harcamalarındaki azalış, kamu harcamalarının yarattığı hasıla artışının bir kısmını geri alır.

Anahtar Kavram

Dışlama Etkisi (Crowding-Out Effect)

İpuçları

1
Genişletici maliye politikasının sadece mal piyasasını değil, para piyasasını da nasıl etkilediğini düşünün.
2
Gelir artışı para talebini artırır; peki bu durum faiz oranlarını ve dolayısıyla yatırım harcamalarını nasıl etkiler?

Daha Fazla Pratik

Para politikasının para arzını artırarak faizleri düşürdüğü ve yatırımları uyardığı durumu (maliye politikası ile koordinasyon) inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 12Soru

ISLMIS-LM analizinin geçerli olduğu bir ekonomide; marjinal tüketim eğilimi (cc) 0,500,50, yatırımların faiz oranına duyarlılığı (bb) 1010, para talebinin gelir duyarlılığı (kk) 0,400,40 ve para talebinin faiz duyarlılığı (hh) 1212 birimdir. Bu ekonomide vergilerin otonom olduğu varsayımı altında, hükümet harcamalarının (GG) 100100 birim artırılması durumunda denge hasıla düzeyindeki (YY) toplam değişim kaç birim olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 120

Cevap

Hükümet harcamalarının 100 birim artırılması, denge hasıla düzeyinde 120 birimlik bir artış meydana getirir.
Denge hasılasındaki değişim, maliye politikası çarpanı ile kamu harcamasındaki artışın çarpımına eşittir. Verilen katsayılarla çarpan değeri 1,21,2 olarak hesaplandığından, 100100 birimlik artış hasılayı 120120 birim artırır.

Adım Adım Çözüm

1
Basit Keynesyen harcama çarpanını (αG\alpha_G) hesapla.
αG=11c=110,50=2\alpha_G = \frac{1}{1-c} = \frac{1}{1-0,50} = 2
Maliye politikasının ISIS eğrisi üzerindeki ilk etkisini belirlemek için vergi oranının olmadığı durumda harcama çarpanı bulunur.
2
ISLMIS-LM modeli çerçevesinde maliye politikası çarpanını (etkin çarpan) hesapla.
γ=h×αGh+(k×b×αG)=12×212+(0,40×10×2)=2412+8=2420=1,2\gamma = \frac{h \times \alpha_G}{h + (k \times b \times \alpha_G)} = \frac{12 \times 2}{12 + (0,40 \times 10 \times 2)} = \frac{24}{12 + 8} = \frac{24}{20} = 1,2
Para piyasasıyla etkileşim halindeki maliye politikası çarpanı, duyarlılık katsayılarını dikkate alan formül ile hesaplanır.
3
Hasılada meydana gelen toplam değişimi (ΔY\Delta Y) bul.
ΔY=γ×ΔG=1,2×100=120\Delta Y = \gamma \times \Delta G = 1,2 \times 100 = 120
Maliye politikası çarpanı ile otonom harcama değişikliği çarpılarak denge gelirindeki nihai artış bulunur.

Anahtar Kavram

ISLMIS-LM modelinde maliye politikası çarpanı, basit Keynesyen çarpandan daha küçüktür; çünkü artan harcamalar faiz oranlarını yükselterek özel yatırımları 'dışlar' (crowding-out).

Daha Fazla Pratik

Para talebinin faize duyarlılığının (hh) sonsuz olduğu (likidite tuzağı) bir durumda hasıladaki değişimin ne olacağını hesaplayınız.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 13Soru

ISLMIS-LM analizinin geçerli olduğu bir ekonomide, para talebinin faize duyarlılığının sonsuz olduğu (likidite tuzağı) bilinmektedir. Marjinal tüketim eğilimi c=0,75c = 0,75 ve marjinal vergi oranı t=13t = \frac{1}{3} iken hükümetin kamu harcamalarını 250250 birim artırması durumunda, denge gelir düzeyinde (YY) meydana gelecek toplam artış kaç birim olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 500

Cevap

Toplam gelir artışı 500 birim olur.
Likidite tuzağı durumunda LMLM eğrisi tam esnektir (yataydır). Bu durumda genişletici maliye politikası (kamu harcaması artışı) faiz oranlarında bir yükselmeye neden olmaz. Faiz oranları artmadığı için özel sektör yatırımları dışlanmaz (dışlama etkisi = 0). Dolayısıyla gelirdeki artış, vergi oranının da dahil olduğu basit Keynesyen çarpanın kamu harcaması artışıyla çarpılmasına eşittir. Yapılan hesaplamada çarpan 22 olarak bulunmuş ve 250250 birimlik harcama artışı 500500 birimlik gelir artışına yol açmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Likidite tuzağı durumunda maliye politikası çarpanının belirlenmesi
Çarpan, Basit Keynesyen Çarpan'a (kk) eşittir.
Likidite tuzağında LMLM eğrisi yataydır (hh \rightarrow \infty), bu nedenle faiz oranları artmaz ve dışlama etkisi (crowding-out) oluşmaz.
2
Basit Keynesyen çarpanın hesaplanması
k=2k = 2
k=11c(1t)k = \frac{1}{1 - c(1 - t)} formülünde değerler yerine konulduğunda: k=110,75(11/3)=110,75(2/3)=110,5=2k = \frac{1}{1 - 0,75(1 - 1/3)} = \frac{1}{1 - 0,75(2/3)} = \frac{1}{1 - 0,5} = 2 bulunur.
3
Gelirdeki toplam değişimin hesaplanması
ΔY=500\Delta Y = 500
ΔY=k×ΔG\Delta Y = k \times \Delta G formülünden; 2×250=5002 \times 250 = 500 birimlik bir artış gerçekleşir.

Anahtar Kavram

Likidite Tuzağı ve Maliye Politikası Etkinliği
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 14Soru

ISLMIS-LM modelinin geçerli olduğu bir ekonomide, para talebinin faiz oranına duyarlılığının (hh) düşük olması, genişletici bir maliye politikasının (kamu harcaması artışının) denge hasıla düzeyi üzerindeki etkisini ve çarpan mekanizmasını nasıl etkilemektedir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Para talebi faize daha az duyarlı olduğunda, faiz oranlarındaki artış daha şiddetli olur ve dışlama etkisi artarak maliye politikasının hasıla üzerindeki etkisi azalır.

Cevap

Para talebinin faize duyarlılığı azaldığında, kamu harcamalarındaki artışın faiz oranlarını çok daha fazla yükseltmesi nedeniyle dışlama etkisi artar ve maliye politikasının hasıla üzerindeki genişletici etkisi azalır.
Para talebinin faiz duyarlılığı (hh) azaldıkça LMLM eğrisi dikleşir. Genişletici maliye politikası sonucu ISIS sağa kaydığında, para piyasasında dengeyi sağlamak için gereken faiz artışı çok daha büyük olur. Bu yüksek faiz artışı özel yatırımları daha fazla azaltarak (dışlama etkisi) maliye politikasının hasıla üzerindeki artırıcı etkisini ve dolayısıyla çarpanın değerini düşürür.

Adım Adım Çözüm

1
Politika Şokunun Belirlenmesi
GISG \uparrow \Rightarrow IS eğrisi sağa kayar.
Kamu harcamalarındaki artış otonom harcamaları artırarak mal piyasası dengesini daha yüksek bir hasıla düzeyine taşır.
2
Para Piyasası Etkisinin Analizi
YLiY \uparrow \Rightarrow L \uparrow \Rightarrow i \uparrow
Hasıla arttıkça işlem amaçlı para talebi artar; para arzı sabitken dengeyi sağlamak için faiz oranları yükselmelidir.
3
Duyarlılık Parametresinin Rolü
hΔih \downarrow \Rightarrow \Delta i \uparrow \uparrow (Daha dik LMLM)
Para talebi faize az duyarlıysa (hh düşük), para talebindeki artışı dengelemek için faiz oranlarının çok daha şiddetli artması gerekir.
4
Dışlama Etkisinin (Crowding-Out) Değerlendirilmesi
iIi \uparrow \uparrow \Rightarrow I \downarrow \downarrow
Faiz oranlarındaki aşırı artış, özel sektör yatırım harcamalarını ciddi şekilde azaltır.
5
Nihai Hasıla Artışının Tespiti
Maliye politikası çarpanı küçülür.
Dışlama etkisi arttığı için genişletici maliye politikasının denge hasılası üzerindeki nihai etkisi zayıflar.

Anahtar Kavram

ISLMIS-LM modelinde maliye politikası etkinliği ve dışlama etkisi (crowding-out), para talebinin faiz duyarlılığı (hh) ile ters orantılıdır.

İpuçları

1
LMLM eğrisinin eğimini belirleyen parametreleri (kk ve hh) hatırlayın.
2
Genişletici maliye politikası ISIS eğrisini sağa kaydırdığında faizlerin ne kadar arttığına ve bu artışın yatırımları nasıl etkilediğine (dışlama etkisi) odaklanın.
3
hh küçüldükçe LMLM dikleşir. Dik bir LMLM üzerinde ISIS sağa kayarsa, hasıla artışı küçük, faiz artışı ise çok büyük olur.

Daha Fazla Pratik

Yatırımların faize duyarlılığının (bb) sıfır olduğu bir durumda maliye politikasının etkinliğini ve çarpan değerini analiz ediniz.

Alternatif Yöntem

Çarpan formülü üzerinden düşünmek: Maliye politikası çarpanı γ=1(1c)+bkh\gamma = \frac{1}{(1-c) + \frac{bk}{h}} şeklindedir. Paydadaki hh küçüldükçe bkh\frac{bk}{h} terimi büyür, payda büyüdüğü için çarpanın (γ\gamma) değeri küçülür.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 15Soru

ISLMIS-LM modelinin geçerli olduğu kapalı bir ekonomide, kamu harcamalarındaki bir artışın toplam gelir (YY) üzerindeki nihai etkisini ifade eden "maliye politikası çarpanı" ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Para talebinin faiz oranına duyarlılığı (hh) arttıkça, maliye politikası çarpanı büyüyerek basit Keynesyen çarpan değerine yaklaşır.

Cevap

Maliye politikası çarpanı, para talebinin faize duyarlılığı arttıkça büyür ve basit Keynesyen çarpan değerine yaklaşır.
Maliye politikası çarpanı, ISLMIS-LM modelinde basit Keynesyen çarpanın (αG\alpha_G) dışlama etkisiyle düzeltilmiş halidir. Para talebinin faiz oranına duyarlılığı (hh) arttıkça, LM eğrisi yatıklaşır. Bu durumda kamu harcamaları nedeniyle artan para talebi, faiz oranlarını çok az yükseltir. Faizler az yükseldiği için özel sektör yatırımları daha az dışlanır ve çarpan etkisi basit Keynesyen modele yaklaşır.

Adım Adım Çözüm

1
Maliye politikası çarpanı formülünü hatırla.
Maliye politikası çarpanı (γ\gamma): γ=hαGh+kbαG\gamma = \frac{h \cdot \alpha_G}{h + k \cdot b \cdot \alpha_G}
Bu formül, kamu harcamalarındaki değişimin (ΔG\Delta G) hasıla (ΔY\Delta Y) üzerindeki nihai etkisini belirleyen tüm parametreleri (h,k,b,αGh, k, b, \alpha_G) içerir.
2
Parametre duyarlılıklarını analiz et.
hh (para talebinin faize duyarlılığı) arttıkça, payda küçülür ve çarpan değeri (γ\gamma) büyür. hh \rightarrow \infty durumunda (likidite tuzağı) γ=αG\gamma = \alpha_G olur.
LM eğrisi ne kadar yatık (yüksek hh) ise, maliye politikası o kadar etkin olur çünkü dışlama etkisi (crowding-out) azalır.
3
Dışlama etkisi mekanizmasını kontrol et.
Kamu harcamaları artışı \rightarrow IS sağa kayar \rightarrow Gelir artar \rightarrow Para talebi artar \rightarrow Faizler yükselir \rightarrow Özel yatırımlar azalır (bb parametresiyle).
Faizlerdeki artışın şiddeti hh parametresine bağlıdır; hh yüksekse faiz az yükselir, dışlama zayıf kalır.

Anahtar Kavram

Maliye Politikası Çarpanı ve Dışlama Etkisi

İpuçları

1
Dışlama etkisi (crowding-out), maliye politikasının hasıla üzerindeki etkisini basit çarpana göre neden azalttığını açıklar.
2
LM eğrisinin eğimi ile para talebinin faize duyarlılığı (hh) arasındaki ters ilişkiyi düşünün. hh arttıkça LM yatıklaşır.
3
Likidite tuzağında (LM yatay, hh sonsuz) dışlama etkisi sıfırdır. Bu durumda maliye politikası çarpanı basit Keynesyen çarpana eşit olur.

Daha Fazla Pratik

Para talebinin faize duyarlılığının sıfır olduğu (Klasik durum) LM eğrisi altında maliye politikasının etkinliğini inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Matematiksel olarak γ=αG1+kbαGh\gamma = \frac{\alpha_G}{1 + \frac{k \cdot b \cdot \alpha_G}{h}} formülünü incelediğimizde, hh paydada bir paydanın paydası olduğu için, hh arttıkça ifadenin paydasındaki terim küçülür ve toplam çarpan (γ\gamma) büyür.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 16Soru

ISLMIS-LM analizinin geçerli olduğu kapalı bir ekonomide; marjinal tüketim eğilimi (cc) 0,800,80, yatırımların faiz oranına duyarlılığı (bb) 5050, para talebinin gelir duyarlılığı (kk) 0,200,20 ve para talebinin faiz oranına duyarlılığı (hh) 5050 olarak tahmin edilmiştir. Hükümetin kamu harcamalarını (GG) 200200 birim artırması durumunda, denge gelir düzeyindeki (YY) toplam artış kaç birim olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 500

Cevap

Denge gelir düzeyindeki toplam artış 500 birimdir.
Verilen parametreler doğrultusunda basit harcama çarpanı 55 olarak hesaplanır. Ancak ISLMIS-LM modelinde, artan kamu harcamaları geliri artırırken para talebini de yükseltir; bu da faiz oranlarının artmasına ve yatırımların bir kısmının azalmasına (dışlama) neden olur. Maliye politikası çarpanı (γ\gamma) formülü uygulandığında etkinin 2,52,5 olduğu görülür. 200200 birimlik harcama artışı, 2,52,5 çarpanı ile çarpıldığında denge gelirinde 500500 birimlik bir artış sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Basit Keynesyen harcama çarpanını (αG\alpha_G) hesaplayınız.
αG=11c=110,80=5\alpha_G = \frac{1}{1 - c} = \frac{1}{1 - 0,80} = 5
Maliye politikasının ISIS eğrisi üzerindeki ilk etkisini belirlemek için harcama çarpanına ihtiyaç vardır.
2
ISLMIS-LM modelindeki maliye politikası çarpanını (genelleştirilmiş çarpan) hesaplayınız.
γ=αG1+αGbkh=51+5500,2050=51+1=2,5\gamma = \frac{\alpha_G}{1 + \frac{\alpha_G \cdot b \cdot k}{h}} = \frac{5}{1 + \frac{5 \cdot 50 \cdot 0,20}{50}} = \frac{5}{1 + 1} = 2,5
Para piyasasının faiz kanalıyla reel piyasayı etkilemesi (dışlama etkisi) nedeniyle maliye politikasının etkinliği basit çarpandan daha düşüktür.
3
Denge gelirindeki toplam değişimi (ΔY\Delta Y) hesaplayınız.
ΔY=γΔG=2,5200=500\Delta Y = \gamma \cdot \Delta G = 2,5 \cdot 200 = 500
Nihai gelir artışı, genişletici maliye politikası tutarı ile maliye politikası çarpanının çarpımına eşittir.

Anahtar Kavram

Maliye Politikası Çarpanı ve Dışlama Etkisi (Crowding-out)

Daha Fazla Pratik

Para talebinin faize duyarlılığının (hh) sonsuz olduğu (likidite tuzağı) bir durumda aynı harcama artışının gelir üzerindeki etkisini hesaplayarak karşılaştırınız.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 17Soru

ISLMIS-LM analizinin geçerli olduğu kapalı bir ekonomide; para talebinin gelire duyarlılığı (kk), para talebinin faize duyarlılığı (hh) ve yatırımların faize duyarlılığı (bb) parametrelerinin tamamı pozitif değerlere sahiptir. Bu ekonomide uygulanan genişletici bir maliye politikasının denge gelir düzeyi (YY) üzerinde yarattığı artışın, Basit Keynesyen Model'deki harcama çarpanı (11c)(\frac{1}{1-c}) ile öngörülen gelir artışından daha düşük kalmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Artan gelir düzeyinin işlem amaçlı para talebini artırarak faiz oranlarını yükseltmesi ve bunun özel yatırım harcamalarını azaltması

Cevap

Genişletici maliye politikası sonucunda artan gelir düzeyinin işlem amaçlı para talebini artırarak faiz oranlarını yükseltmesi ve bu durumun özel yatırım harcamalarını azaltması (Dışlama Etkisi).
Genişletici maliye politikası denge gelirini artırırken, işlem amaçlı para talebinin de artmasına yol açar. Para arzı sabitken, bu durum faiz oranlarını yükseltir. Yükselen faizler, ekonomideki özel yatırımları 'dışlayarak' (Crowding-out), gelirdeki nihai artışın Basit Keynesyen çarpanın öngördüğü düzeyin altında kalmasına neden olur.

Adım Adım Çözüm

1
Maliye politikasının IS eğrisi üzerindeki etkisini belirle.
Genişletici maliye politikası (örneğin ΔG>0\Delta G > 0), ISIS eğrisini sağa doğru basit çarpan (11c)(\frac{1}{1-c}) kadar kaydırır.
Hükümet harcamaları otonom harcamaların bir parçasıdır ve toplam talebi doğrudan artırır.
2
Artan gelirin para piyasasına etkisini analiz et.
Gelir (YY) arttığında, bireylerin işlem amaçlı para talebi (LL) artar.
Para talebi gelir düzeyinin pozitif bir fonksiyonudur (k>0k > 0).
3
Para piyasası dengesindeki değişimi gözlemle.
Para arzı sabitken artan para talebi, faiz oranlarının (ii) yükselmesine neden olur.
Para talebi fazlası, tahvil fiyatlarını düşürerek faiz oranlarını yukarı çeker.
4
Faiz artışının reel sektöre yansımasını değerlendir.
Yükselen faiz oranları, faize duyarlı (b>0b > 0) olan özel yatırım harcamalarını (II) azaltır.
Faiz oranları yatırımın maliyetidir; maliyet artınca yatırım talebi düşer (Dışlama Etkisi).
5
Nihai gelir düzeyini karşılaştır.
Yatırımlardaki azalış, gelirdeki ilk artışın bir kısmını törpüler; böylece YY'deki nihai artış, sadece harcama çarpanı ile hesaplanan artıştan daha küçük olur.
IS-LM çarpanı (γ)(\gamma), dışlama etkisi nedeniyle her zaman basit harcama çarpanından küçüktür.

Anahtar Kavram

Dışlama Etkisi (Crowding-out Effect)

İpuçları

1
Basit Keynesyen Model'de faiz oranları sabit varsayılırken, ISLMIS-LM analizinde faizler değişkendir.
2
Gelir arttığında para piyasasında işlem amaçlı para talebinin ne yönde değişeceğini ve bunun faizlere etkisini düşünün.
3
Artan faizlerin özel sektör yatırımları üzerindeki etkisine 'dışlama etkisi' denir.

Daha Fazla Pratik

Para talebinin faize duyarlılığı (hh) azaldıkça maliye politikasının etkinliğinin ve dışlama etkisinin nasıl değişeceğini analiz ediniz.

Alternatif Yöntem

Cebirsel olarak ISLMIS-LM çarpanı γ=hh(1c)+bk\gamma = \frac{h}{h(1-c) + bk} formülüyle ifade edilir. Basit çarpan ise 11c\frac{1}{1-c}'dir. b,k,h>0b, k, h > 0 olduğu sürece γ<11c\gamma < \frac{1}{1-c} olduğu matematiksel olarak görülebilir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 18Soru

Kapalı bir ekonomiye ait ISLMIS-LM dengesi verileri şöyledir:

- Marjinal tüketim eğilimi (cc) = 0,750,75
- Yatırımların faize duyarlılığı (bb) = 100100
- Para talebinin gelire duyarlılığı (kk) = 0,250,25
- Para talebinin faize duyarlılığı (hh) = 100100

Ekonomide otonom vergilerin sıfır olduğu varsayıldığında, hükümetin kamu harcamalarını 5050 birim artırması sonucunda dışlama etkisi (crowding-out) nedeniyle hasılada (gelirde) ortaya çıkan kayıp kaç birimdir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 100

Cevap

Dışlama etkisi nedeniyle hasılada meydana gelen kayıp 100 birimdir.
Doğru yanıt olan değer, basit harcama çarpanı ile hesaplanan potansiyel artış (200200) ile faiz oranlarındaki yükselişin yatırımları azaltması sonucu gerçekleşen nihai artış (100100) arasındaki farktır. Matematiksel olarak ΔYkayip=(αGγ)×ΔG\Delta Y_{kayip} = (\alpha_G - \gamma) \times \Delta G formülüyle de bulunabilir.

Adım Adım Çözüm

1
Basit harcama çarpanını (αG\alpha_G) hesapla.
αG=11c=110,75=4\alpha_G = \frac{1}{1 - c} = \frac{1}{1 - 0,75} = 4
Maliye politikasının potansiyel etkisini belirlemek için önce vergilerin olmadığı durumdaki harcama çarpanı bulunur.
2
Dışlama etkisi olmasaydı (Basit Keynesyen Model) hasıladaki artışı hesapla.
ΔYpotansiyel=αG×ΔG=4×50=200\Delta Y_{potansiyel} = \alpha_G \times \Delta G = 4 \times 50 = 200
Faiz oranlarının sabit kaldığı varsayılan durumdaki toplam gelir artışını belirlemek içindir.
3
ISLMIS-LM modelindeki maliye politikası çarpanını (γ\gamma) hesapla.
γ=αG1+αGbkh=41+41000,25100=41+1=2\gamma = \frac{\alpha_G}{1 + \frac{\alpha_G \cdot b \cdot k}{h}} = \frac{4}{1 + \frac{4 \cdot 100 \cdot 0,25}{100}} = \frac{4}{1 + 1} = 2
Para piyasası etkileşimi (faiz artışı) sonrası maliye politikasının nihai etkinliğini ölçmek için ISLMIS-LM çarpanı kullanılır.
4
ISLMIS-LM dengesinde gerçekleşen nihai gelir artışını hesapla.
ΔYnihai=γ×ΔG=2×50=100\Delta Y_{nihai} = \gamma \times \Delta G = 2 \times 50 = 100
Faiz oranlarındaki yükselişin yatırımları dışlaması sonucu ulaşılan gerçek hasıla artışıdır.
5
Dışlama etkisi kaynaklı kaybı bul.
Kayip=ΔYpotansiyelΔYnihai=200100=100Kayip = \Delta Y_{potansiyel} - \Delta Y_{nihai} = 200 - 100 = 100
Dışlama etkisi, maliye politikasının potansiyel etkisi ile gerçekleşen etkisi arasındaki farktır.

Anahtar Kavram

Maliye Politikasının Etkinliği ve Dışlama Etkisi (Crowding-Out)

Daha Fazla Pratik

Eğer para talebinin faize duyarlılığı (hh) sonsuz olsaydı, bu ekonomide hasıla artışı kaç birim olurdu?
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 19Soru

ISLMIS-LM modelinin varsayıldığı kapalı bir ekonomide; marjinal tüketim eğilimi (cc) 0,800,80 olarak belirlenmiştir. Hükümetin transfer harcamalarını (TrTr) 200200 birim artırması durumunda, ISIS eğrisinde meydana gelecek değişimle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: ISIS eğrisi 800800 birim sağa kayar.

Cevap

Hükümetin transfer harcamalarını artırması durumunda ISIS eğrisi 800800 birim sağa kayar.
Doğru cevap, ISIS eğrisinin 800800 birim sağa kayacağını belirten seçenektir. Marjinal tüketim eğilimi 0,800,80 olduğunda transfer harcaması çarpanı c/(1c)=4c/(1-c) = 4 olarak hesaplanır. 200200 birimlik bir transfer artışı, mal piyasasında dengeyi sağlayan gelir düzeyini her faiz oranı için 200×4=800200 \times 4 = 800 birim artırarak eğriyi sağa kaydırır.

Adım Adım Çözüm

1
Transfer harcaması çarpanını (ktrk_{tr}) hesaplayınız.
ktr=c1c=0,8010,80=0,800,20=4k_{tr} = \frac{c}{1-c} = \frac{0,80}{1-0,80} = \frac{0,80}{0,20} = 4
Kapalı bir ekonomide transfer harcamalarındaki değişimin milli gelir üzerindeki ilk etkisini belirlemek için çarpan katsayısı gereklidir.
2
ISIS eğrisindeki kayma miktarını hesaplayınız.
Kayma =ΔTr×ktr=200×4=800= \Delta Tr \times k_{tr} = 200 \times 4 = 800 birim.
Eğrideki yatay kayma, otonom harcama değişikliği ile ilgili çarpanın çarpımına eşittir.
3
Kayma yönünü belirleyiniz.
Transfer harcamalarındaki artış harcanabilir geliri ve tüketimi artırdığı için ISIS eğrisi sağa kayar.
Genişletici maliye politikaları (harcama artışı veya vergi azalışı) toplam talebi artırarak ISIS eğrisini sağa kaydırır.

Anahtar Kavram

Transfer Harcaması Çarpanı ve IS Eğrisi Kaymaları

İpuçları

1
Transfer harcamalarındaki bir değişikliğin ISIS eğrisini ne kadar kaydıracağını bulmak için transfer harcaması çarpanını kullanmalısınız.
2
Transfer harcaması çarpanı formülü c1c\frac{c}{1-c} şeklindedir. Burada cc marjinal tüketim eğilimidir.

Daha Fazla Pratik

Kamu harcamalarındaki bir artışın aynı marjinal tüketim eğilimiyle ISIS eğrisini ne kadar kaydıracağını hesaplayarak farkı karşılaştırınız.
Tahmini Süre:45s
Soru 20Soru

ISLMIS-LM analizinin varsayıldığı kapalı bir ekonomide; marjinal tüketim eğilimi (cc) 0,800,80 olarak hesaplanmış ve otonom vergiler sabittir. Hükümetin kamu harcamalarını 250250 birim artırması durumunda, ISIS eğrisi kaç birim sağa kayar?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 12501250

Cevap

Kamu harcamalarındaki 250250 birimlik artış, çarpan etkisiyle birlikte ISIS eğrisini yatay olarak 12501250 birim sağa kaydırır.
Harcama çarpanı 1/(10,80)=51/(1-0,80) = 5 olarak bulunur. ISIS eğrisindeki yatay kayma, faiz oranının sabit olduğu varsayımı altında toplam harcamalardaki otonom artışın (250250) çarpan (55) ile çarpılması sonucu 12501250 birim olarak gerçekleşir.

Adım Adım Çözüm

1
Basit harcama çarpanını hesaplayın.
kG=11c=110,80=10,20=5k_G = \frac{1}{1 - c} = \frac{1}{1 - 0,80} = \frac{1}{0,20} = 5
ISIS eğrisinin kayma miktarını belirleyen temel faktör basit harcama çarpanıdır.
2
Harcama artışını çarpan ile çarparak yatay kayma miktarını bulun.
Kayma Miktarı=ΔG×kG=250×5=1250\text{Kayma Miktarı} = \Delta G \times k_G = 250 \times 5 = 1250
ISIS eğrisi, faiz oranı sabitken toplam talepte meydana gelen otonom artışın çarpan katı kadar sağa kayar.

Anahtar Kavram

Harcama Çarpanı ve IS Eğrisi Kayması

İpuçları

1
ISIS eğrisinin sağa kayma miktarını bulmak için harcama çarpanını kullanmalısınız.
2
Marjinal tüketim eğilimi 0,800,80 ise, çarpan değeri 1/(10,80)1 / (1 - 0,80) formülüyle hesaplanır.
3
Çarpan değerini 55 bulduktan sonra, bu değeri kamu harcamalarındaki artış olan 250250 ile çarpın.

Daha Fazla Pratik

Eğer vergiler de aynı miktarda (250250 birim) artırılsaydı, 'Denk Bütçe Çarpanı' gereği gelirdeki toplam artışın ne kadar olacağını düşünün.
Tahmini Süre:45s
Sayfa 1 / 2Sonraki
Maliye Politikasının Etkileri ve Çarpan Mekanizması Alıştırma Soruları — KPSS İktisat | Examkin