Milli Gelir Muhasebesi Alıştırma Soruları — KPSS İktisat — Sayfa 3

Bir ekonominin cari yılına ilişkin makroekonomik hesaplamalarında aşağıdaki veriler elde edilmiştir:

Değişken	Değer (Milyar TL)
Milli Gelir ( $NI$ )	$5.000$
Kurumlar Vergisi	$350$
Sosyal Güvenlik Prim Ödemeleri	$400$
Dağıtılmayan Kurum Kârları	$250$
Hükümetin Transfer Ödemeleri	$550$
Kamu Borçlanma Faizi Ödemeleri	$150$

Bu verilere göre, söz konusu ekonomide hanehalklarının harcanabilir gelir öncesi elde ettikleri **kişisel gelir ( $PI$ )** kaç milyar TL'dir?

4.700

4.000

5.000

5.700

4.150

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $4.700$

Cevap

Ekonomideki kişisel gelir

4.700

milyar TL'dir.

Kişisel gelir hesaplanırken, Milli Gelir (

NI

) rakamından hanehalkının eline geçmeyen kesintiler olan Kurumlar Vergisi (

350

), Sosyal Güvenlik Primleri (

400

) ve Dağıtılmayan Kurum Kârları (

250

) çıkarılır. Ardından, bir üretim karşılığı olmamasına rağmen hanehalkına ödenen Transfer Ödemeleri (

550

) ve Kamu Borçlanma Faizi Ödemeleri (

150

) eklenir. İşlem sonucunda

5.000 - 1.000 + 700 = 4.700

sonucuna ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1

Milli gelirden yapılacak toplam kesintileri hesapla.

350

(Kurumlar Vergisi) +

400

(SGK Primleri) +

250

(Dağıtılmayan Karlar) =

1.000

Milyar TL

Bu kalemler faktör geliri olarak üretilmiş ancak hanehalklarının eline fiilen geçmemiştir.

2

Milli gelire yapılacak toplam ilaveleri hesapla.

550

(Transfer Ödemeleri) +

150

(Kamu Faizi Ödemeleri) =

700

Milyar TL

Bu kalemler bir üretim karşılığı olmasa da hanehalkının harcama gücünü artıran gelir akımlarıdır.

3

Kişisel Gelir (

PI

) formülünü uygula.

PI = 5.000 - 1.000 + 700 = 4.700

Milyar TL

Kişisel gelir, üretimden doğan gelirden kesintilerin düşülmesi ve dışsal gelir transferlerinin eklenmesiyle elde edilir.

Anahtar Kavram

Kişisel gelir, üretim faktörlerinin üretim süreci karşılığında elde ettikleri gelirden (milli gelir), sosyal güvenlik primleri, kurumlar vergisi ve dağıtılmayan kurum kârlarının düşülüp; transfer ödemeleri ile kamu borçlanma faizlerinin eklenmesiyle hesaplanır.

İpuçları

1

Kişisel geliri hesaplarken milli gelirden (NI) sızıntıları çıkarıp ilaveleri eklemelisiniz.

2

Transfer ödemeleri ve kamu borçlanma faizleri hanehalkının cebine giren paralardır; bunları eklemeyi unutmayın.

3

Kesintilerin toplamı

1.000

Milyar TL, ilavelerin toplamı

700

Milyar TL'dir. Bu farkı milli gelire uygulayın.

Daha Fazla Pratik

Kişisel gelirden Harcanabilir Gelire (

DI

) geçmek için hangi vergi türünün düşülmesi gerektiğini inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 42Soru →

Bir ekonomiye ait piyasa fiyatlarıyla hesaplanmış 2025 yılı makroekonomik verileri aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

Değişken	Değer (Milyar TL)
Gayrisafi Yurtiçi Hasıla ( $GSYH$ )	$8.000$
Net Dış Alem Faktör Gelirleri	$200$
Amortismanlar (Sermaye Aşınma Payı)	$800$
Dolaylı Vergiler	$600$
Sübvansiyonlar	$150$

Buna göre, bu ekonominin faktör fiyatlarıyla hesaplanan milli geliri kaç milyar TL'dir?

6.750

6.800

6.950

7.750

7.850

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $6.950$

Cevap

Faktör fiyatlarıyla milli gelir

6.950

Milyar TL'dir.

Doğru milli gelir değerine ulaşmak için öncelikle brüt-safi ayrımı yapılmalı ve ardından piyasa fiyatlarından faktör fiyatlarına geçiş ayarlanmalıdır.

8.000

Milyar TL olan

GSYH

'ye

200

Milyar TL'lik dış alem geliri eklendiğinde

8.200

Milyar TL

GSMH

elde edilir. Buradan

800

Milyar TL amortisman düşüldüğünde

7.400

Milyar TL piyasa fiyatlarıyla

SMH

bulunur. Son olarak faktör maliyetini bulmak için

600

Milyar TL dolaylı vergi çıkarılıp

150

Milyar TL sübvansiyon eklendiğinde

6.950

Milyar TL sonucuna varılır.

Adım Adım Çözüm

1

Gayrisafi Milli Hasıla (GSMH) değerini hesaplayınız.

GSMH = GSYH + Net Dış Alem Faktör Gelirleri = 8.000 + 200 = 8.200

Milyar TL

Milli gelir hesaplamalarında üretim faktörlerinin mülkiyet esasına dayanan milli hasıla kavramı temel alınmalıdır.

2

Piyasa fiyatlarıyla Safi Milli Hasıla (SMH) değerine ulaşınız.

SMH_{piyasa} = GSMH - Amortismanlar = 8.200 - 800 = 7.400

Milyar TL

Brüt hasıladan sermaye aşınma payı düşülerek üretim sürecindeki net katkıyı gösteren safi değere ulaşılır.

3

Faktör fiyatlarıyla Milli Gelir (MG) değerini bulunuz.

MG = SMH_{piyasa} - Dolaylı Vergiler + Sübvansiyonlar = 7.400 - 600 + 150 = 6.950

Milyar TL

Piyasa fiyatlarından faktör fiyatlarına geçmek için fiyatları yapay olarak artıran dolaylı vergiler çıkarılmalı, üreticiye destek sağlayan sübvansiyonlar eklenmelidir.

Anahtar Kavram

Faktör fiyatlarıyla Milli Gelir hesaplanırken piyasa fiyatlarıyla Safi Milli Hasıla değerinden dolaylı vergiler düşülür ve sübvansiyonlar eklenir.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 43Soru →

Bir mobilya üretim sürecinde yer alan aşamalar ve bu aşamalardaki satış bedelleri aşağıda verilmiştir:

Üretim Aşaması	Satış Bedeli (TL)
Orman İşletmesi (Ham madde)	$40.000$
Kereste Fabrikası (Ara malı)	$90.000$
Mobilya İmalathanesi (Nihai ürün)	$160.000$

Üretim sürecinde $20.000$ TL tutarında amortisman (aşınma payı) ayrıldığı bilindiğine göre, bu sürecin Gayrisafi Yurtiçi Hasıla ( $GSYH$ ) içerisinde yarattığı toplam katma değer kaç TL'dir?

160.000

290.000

140.000

70.000

50.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $160.000$

Cevap

Üretim sürecinin ekonomide yarattığı toplam katma değer

160.000

TL'dir.

Toplam katma değer, üretim zincirindeki her bir aşamanın çıktı değerinden girdi değerinin çıkarılmasıyla bulunan farkların toplamıdır. Bu toplam, zincirin son halkasındaki nihai ürünün piyasa fiyatına (

160.000

TL) eşittir. Gayrisafi Yurtiçi Hasıla (GSYH) kavramı amortismanları içerdiği için, soruda verilen aşınma payı bu aşamada hesaba katılmaz.

Adım Adım Çözüm

1

Her bir üretim aşaması için yaratılan katma değeri hesapla.

Orman İşletmesi:

40.000

TL (Girdi yoksa tamamı katma değerdir).
Kereste Fabrikası:

90.000 - 40.000 = 50.000

TL.
Mobilya İmalathanesi:

160.000 - 90.000 = 70.000

TL.

Katma değer, bir birimin satış bedeli ile kullandığı ara malların bedeli arasındaki farktır.

2

Hesaplanan katma değerleri toplayarak toplam GSYH katkısını bul.

40.000 + 50.000 + 70.000 = 160.000

TL.

Üretim yöntemiyle GSYH, ekonomideki tüm katma değerlerin toplamıdır.

3

Nihai malın satış bedeli ile sonucu doğrula.

Nihai ürün (mobilya) satış bedeli =

160.000

TL.

Katma değerlerin toplamı her zaman nihai malın piyasa değerine eşit olmalıdır.

Anahtar Kavram

Katma Değer (Value Added) Yöntemi

Daha Fazla Pratik

Eğer soru 'Safi Milli Hasıla' veya 'Safi Yurtiçi Hasıla' değerini sorsaydı, amortismanları düşmeniz gerekeceğini unutmayın.

Alternatif Yöntem

Üretim yöntemi sorularında karmaşık bir tablo verilmişse, nihai malın (tüketiciye satılan son ürünün) satış bedelini doğrudan GSYH katkısı olarak alabilirsiniz. Bu soru için nihai ürün olan mobilyanın satış bedeli

160.000

TL'dir.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 44Soru →

Bir ülkenin makroekonomik performansının ölçüldüğü $2025$ yılı faaliyet dönemine ilişkin ulusal hesaplar verileri aşağıda milyar TL cinsinden sunulmuştur:

Harcama Kalemi / Değişken	Tutar (Milyar TL)
Hanehalkı Nihai Tüketim Harcamaları	$1450$
Gayrisafi Sabit Sermaye Oluşumu	$400$
Stok Değişimi (Artış)	$100$
Devletin Nihai Tüketim Harcamaları	$450$
Sosyal Güvenlik Transfer Ödemeleri	$200$
Mal ve Hizmet İhracatı	$300$
Mal ve Hizmet İthalatı	$350$

Bu verilere göre, harcama yöntemi kullanılarak hesaplanan Gayrisafi Yurt İçi Hasıla (GSYH) değeri kaç milyar TL'dir?

2250

2350

2400

2550

2700

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $2350$

Cevap

Harcama yöntemiyle GSYH değeri

2350

milyar TL olarak hesaplanır.

Harcama yöntemiyle GSYH hesaplanırken kullanılan temel formül

GSYH = C + I + G + (X - M)

şeklindedir. Verilen rakamlar yerine konulduğunda; tüketim harcamaları

1450

, yatırım harcamaları (sabit sermaye + stok artışı)

500

, devletin nihai harcamaları

450

ve net ihracat (ihracat - ithalat)

-50

olarak işleme dahil edilir. Sosyal güvenlik transferleri gibi bir üretim faaliyeti karşılığı olmayan kalemler bu hesaplamada yer almaz. Sonuç olarak

1450 + 500 + 450 - 50 = 2350

milyar TL elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1

Özel Tüketim (

C

) harcamalarını belirleyin.

C = 1450

Hanehalkı nihai tüketim harcamaları doğrudan bileşene eklenir.

2

Gayrisafi Yatırım (

I

) harcamalarını hesaplayın.

I = 400 + 100 = 500

Yatırım harcamaları, gayrisafi sabit sermaye oluşumu ile stok değişiminin toplamından oluşur.

3

Devlet Harcamaları (

G

) bileşenini belirleyin.

G = 450

Devletin mal ve hizmet alımları (nihai tüketim) dahil edilirken, karşılığında bir üretim olmayan transfer ödemeleri hariç tutulur.

4

Net İhracat (

NX

) değerini hesaplayın.

NX = 300 - 350 = -50

Net ihracat, ihracat ile ithalat arasındaki farktır (

X - M

).

5

Tüm bileşenleri GSYH formülünde yerine koyun.

GSYH = 1450 + 500 + 450 + (-50) = 2350

GSYH = C + I + G + NX

özdeşliği kullanılarak sonuca ulaşılır.

Anahtar Kavram

Harcama Yöntemiyle GSYH Özdeşliği:

GSYH = C + I + G + (X - M)

İpuçları

1

Harcama yöntemiyle GSYH hesaplanırken sadece cari dönem üretimiyle ilişkili nihai harcamalar dikkate alınır.

2

Yatırım harcamaları (

I

) hem sabit sermaye oluşumunu hem de stoklardaki değişimi kapsar.

3

Transfer ödemelerinin neden dahil edilmediğini ve net ihracatın (

X-M

) negatif çıkabileceğini unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Stoklardaki azalmanın yatırımları nasıl etkileyeceği üzerine pratik yapabilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 45Soru →

Bir ekonominin belirli bir faaliyet dönemine ilişkin ulusal hesap verileri aşağıda sunulmuştur:

Değişken	Tutar (Milyon TL)
Hanehalkı nihai tüketim harcamaları	$1200$
Net özel yerli yatırımlar	$300$
Sermaye stokundaki aşınma payı (Amortismanlar)	$100$
Devletin mal ve hizmet alımları	$500$
Sosyal güvenlik transfer ödemeleri	$200$
Toplam ihracat	$350$
Toplam ithalat	$450$
Firmaların üretim sürecinde kullandığı ara malı alımları	$150$

Bu verilere göre, harcama yöntemiyle hesaplanan Gayrisafi Yurt İçi Hasıla (GSYH) değeri kaç milyon TL'dir?

1900

2000

2150

2200

2900

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 2000

Cevap

Harcama yöntemiyle GSYH, tüketim, gayrisafi yatırım, kamu harcamaları ve net ihracatın toplamından oluşur ve bu verilerle 2000 milyon TL olarak hesaplanır.

Harcama yöntemiyle GSYH hesaplanırken tüketim (

1200

), gayrisafi yatırım (

300

net

+ 100

amortisman

= 400

), devletin mal ve hizmet alımları (

500

) ve net ihracat (

350 - 450 = -100

) toplanır. Bu işlem sonucunda

1200 + 400 + 500 - 100 = 2000

değerine ulaşılır. Transfer ödemeleri ve ara malı alımları bu hesaplamaya dahil edilmez.

Adım Adım Çözüm

1

Gayrisafi yatırım harcamalarını hesaplayınız.

I = 300 + 100 = 400

milyon TL

GSYH hesaplanırken net yatırım değerine amortismanlar eklenerek gayrisafi yatırım değerine ulaşılmalıdır.

2

Kamu harcamalarını (G) belirleyiniz.

G = 500

milyon TL

Devletin mal ve hizmet alımları GSYH'ye dahil edilirken, üretim karşılığı olmayan transfer ödemeleri (

200

milyon TL) hariç tutulur.

3

Net ihracat (NX) değerini hesaplayınız.

NX = 350 - 450 = -100

milyon TL

Net ihracat, toplam ihracattan toplam ithalatın çıkarılmasıyla bulunur.

4

Harcama yöntemi formülünü uygulayınız.

GSYH = 1200 + 400 + 500 + (-100) = 2000

milyon TL

GSYH = C + I + G + (X - M)

formülü uyarınca tüm bileşenler toplanır.

Anahtar Kavram

Harcama Yöntemiyle GSYH Hesaplaması (

C+I+G+NX

)

Daha Fazla Pratik

Safi Milli Hasıla (SMH) değerine ulaşmak için GSYH'den amortismanların ve Net Dış Faktör Gelirlerinin nasıl düşüldüğünü inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 46Soru →

Bir ekonomide belirli bir dönemde, ülke sınırları içerisinde yerleşik olan ancak o ülke vatandaşı olmayan üretim faktörlerinin elde ettiği toplam gelirin (Dış Alem Faktör Giderleri), o ülke vatandaşı olup yurt dışında yerleşik olan üretim faktörlerinin elde ettiği toplam gelirden (Dış Alem Faktör Gelirleri) daha yüksek olduğu saptanmıştır.

Bu durumda, söz konusu ekonomi için aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?

GSYH > GSMH

GSMH > GSYH

GSYH = GSMH

Net Dış Alem Faktör Gelirleri pozitiftir.

Safi Milli Hasıla, Gayrisafi Milli Hasıla'dan büyüktür.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $GSYH > GSMH$

Cevap

GSYH > GSMH

ifadesinin yer aldığı seçenek doğrudur.

Doğru yanıt olan

GSYH > GSMH

ifadesi, makroekonomik kimlikler uyarınca kaçınılmazdır.

GSMH = GSYH + NDAFG

denkleminde, şayet dışarıya ödenen faktör gelirleri (giderler) dışarıdan gelen gelirlerden fazla ise

NDAFG

negatif bir değer alır. Bu durumda

GSYH

değerine negatif bir sayı eklenmiş olacağından

GSMH

değeri

GSYH

değerinden daha küçük çıkacaktır.

Adım Adım Çözüm

1

Net Dış Alem Faktör Gelirleri (

NDAFG

) kavramını tanımlayın.

NDAFG = \text{Dış Alem Faktör Gelirleri} - \text{Dış Alem Faktör Giderleri}

GSYH

ve

GSMH

arasındaki geçişi sağlayan değişkenin yönünü belirlemek için gereklidir.

2

Verilen senaryoyu

NDAFG

formülüne uygulayın.

\text{Giderler} > \text{Gelirler} \Rightarrow NDAFG < 0

Yabancı faktörlere yapılan ödemelerin vatandaşların kazancından fazla olduğu belirtilmiştir.

3

GSMH

ve

GSYH

arasındaki temel ilişkiyi kurun.

GSMH = GSYH + NDAFG

Vatandaşlık ve toprak esası arasındaki muhasebe bağlantısını gösteren standart formüldür.

4

Negatif

NDAFG

değerini denkleme yerleştirerek kıyaslama yapın.

GSMH < GSYH

veya

GSYH > GSMH

GSYH

değerinden bir çıkarma işlemi yapıldığı için (negatif sayı eklendiği için) sonuç

GSYH

'den küçük kalacaktır.

Anahtar Kavram

Gayrisafi Yurtiçi Hasıla (toprak esası) ve Gayrisafi Milli Hasıla (vatandaşlık esası) ayrımı Net Dış Alem Faktör Gelirleri üzerinden yapılır.

Daha Fazla Pratik

Net Dış Alem Faktör Gelirlerinin sıfırdan küçük olduğu bir ekonomide, kişi başına düşen GSMH ile kişi başına düşen GSYH arasındaki farkı analiz ediniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 47Soru →

2025 yılına ait temel büyüklükleri belirlenen bir ekonomide, üretim faktörlerinin üretim sürecine katılmaları karşılığında elde ettikleri toplam geliri (faktör fiyatlarıyla Milli Gelir) hesaplamak isteyen bir iktisatçı aşağıdaki verilere ulaşmıştır:

- Piyasa fiyatlarıyla Gayrisafi Milli Hasıla ( $GSMH$ ): $15.000$ Milyar TL
- Amortismanlar (Sermaye Stokundaki Aşınmalar): $1.800$ Milyar TL
- Üretim ve ithalat üzerinden alınan dolaylı vergiler: $1.400$ Milyar TL
- Üreticilere yapılan sübvansiyon ödemeleri: $600$ Milyar TL

Bu verilere göre, söz konusu ekonominin faktör fiyatlarıyla hesaplanmış Milli Geliri ( $MG$ ) kaç Milyar TL'dir?

11.200

12.400

13.200

14.000

15.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 12.400

Cevap

Milli Gelir

12.400

Milyar TL olarak hesaplanır.

Doğru yanıt olan

12.400

, Gayrisafi Milli Hasıla'dan önce amortismanların çıkarılmasıyla bulunan

13.200

(SMH) değerinden, dolaylı vergilerin (

1.400

) düşülmesi ve sübvansiyonların (

600

) eklenmesiyle elde edilmiştir. Bu işlem sonucunda piyasa fiyatlarıyla ölçülen büyüklük, üretimin gerçek maliyeti olan faktör fiyatlarına indirgenmiş olur.

Adım Adım Çözüm

1

Piyasa fiyatlarıyla Safi Milli Hasıla (SMH) değerini hesaplayınız.

SMH = GSMH - Amortismanlar = 15.000 - 1.800 = 13.200

Milyar TL.

Milli gelire ulaşmak için öncelikle brüt hasıladan sermaye aşınma payının düşülerek safi değere ulaşılması gerekir.

2

Safi Milli Hasıla değerini faktör fiyatlarına (Milli Gelir) dönüştürünüz.

MG = SMH - Dolaylı\ Vergiler + Sübvansiyonlar = 13.200 - 1.400 + 600 = 12.400

Milyar TL.

Piyasa fiyatlarından faktör maliyetlerine geçişte, fiyatları artıran dolaylı vergiler çıkarılır ve fiyatları düşüren sübvansiyonlar eklenir.

Anahtar Kavram

Milli Gelir (Faktör Fiyatlarıyla) = Safi Milli Hasıla (Piyasa Fiyatlarıyla) - Dolaylı Vergiler + Sübvansiyonlar

Daha Fazla Pratik

Kişisel kullanılabilir gelire geçiş için bu sonuçtan sosyal güvenlik primlerini ve kurumlar vergisini düşüp transfer harcamalarını ekleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 48Soru →

Bir ekonomide üretim sürecine katılan faktörlerin elde ettiği çeşitli gelir türleri ile ekonomiye dair diğer veriler milyar TL cinsinden aşağıda sunulmuştur:

Ekonomik Değişken	Değer (Milyar TL)
Maaş ve Ücret Gelirleri	$520$
Rant Gelirleri	$130$
Faiz Gelirleri	$90$
Müteşebbis Kârları	$260$
Amortismanlar	$110$
Dolaylı Vergiler	$140$
Sübvansiyonlar	$30$
Karşılıksız Sosyal Yardım Ödemeleri (Transferler)	$80$

Buna göre, söz konusu ekonomide piyasa fiyatlarıyla Safi Milli Hasıla ( $SMH$ ) değeri kaç milyar TL'dir?

1000

1080

1110

1190

1220

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $1110$

Cevap

Ekonominin piyasa fiyatlarıyla Safi Milli Hasıla (

SMH

) değeri

1110

milyar TL'dir.

Doğru yanıt olan

1110

değeri; ücret, rant, faiz ve kâr gelirlerinin toplamı olan

1000

milyar TL'lik milli gelire,

140

milyar TL dolaylı verginin eklenmesi ve

30

milyar TL sübvansiyonun çıkarılmasıyla elde edilmiştir. Bu işlem sonucunda piyasa fiyatlarıyla Safi Milli Hasıla değerine ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1

Faktör gelirlerinin toplanarak Milli Gelir (Faktör Fiyatlarıyla SMH) değerinin bulunması.

520 + 130 + 90 + 260 = 1000

milyar TL

Gelir yöntemiyle hesaplamada ilk adım, üretim faktörlerinin (emek, doğa, sermaye, girişimci) elde ettiği gelirlerin toplamını bulmaktır.

2

Faktör fiyatlarından piyasa fiyatlarına geçiş için vergi ve sübvansiyon ayarlamasının yapılması.

1000 + 140 - 30 = 1110

milyar TL

Piyasa fiyatlarına ulaşmak için dolaylı vergiler eklenir ve üretim maliyetini düşüren sübvansiyonlar çıkarılır.

3

Hesaplama dışı bırakılacak kalemlerin (Transferler ve Amortismanlar) kontrol edilmesi.

Transfer ödemeleri (

80

) ve Amortismanlar (

110

) hesaba katılmaz.

Transferler karşılıksız ödemeler olduğu için gelir yöntemine dahil edilmez. Safi hasıla istendiği için amortismanlar zaten brüt hasıla ile safi hasıla arasındaki farkı oluşturur.

Anahtar Kavram

Gelir Yöntemiyle Milli Gelir Hesaplama

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 49Soru →

Bir ülkenin belirli bir dönemdeki üretim faaliyetleri sonucunda elde edilen Gayrisafi Milli Hasıla ( $GSMH$ ) değeri $8.500$ milyar TL olarak hesaplanmıştır. Aynı dönemde ekonomideki toplam (gayrisafi) sabit sermaye oluşumu $1.800$ milyar TL, net sabit sermaye oluşumu ise $1.200$ milyar TL olarak gerçekleşmiştir.

Buna göre, bu ekonomideki Safi Milli Hasıla ( $SMH$ ) değeri kaç milyar TL'dir?

6.700

7.300

7.900

8.500

9.100

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $7.900$

Cevap

Ekonomideki Safi Milli Hasıla değeri

7.900

milyar TL'dir.

Safi Milli Hasıla (

SMH

), bir ekonomideki Gayrisafi Milli Hasıla (

GSMH

) değerinden amortismanların (sermaye aşınma payları) çıkarılmasıyla bulunur. Amortismanlar ise gayrisafi (brüt) yatırımlar ile net yatırımlar arasındaki farka eşittir (

1.800 - 1.200 = 600

). Dolayısıyla

8.500 - 600 = 7.900

işlemiyle doğru sonuca ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1

Amortisman (sermaye aşınma payı) tutarını hesaplayınız.

1.800 - 1.200 = 600

milyar TL

Gayrisafi yatırımlar ile net yatırımlar arasındaki fark, üretim sürecinde sermaye stokunda meydana gelen aşınmayı (amortismanı) verir.

2

Gayrisafi Milli Hasıla'dan amortismanları çıkararak Safi Milli Hasıla'yı bulunuz.

8.500 - 600 = 7.900

milyar TL

Safi Milli Hasıla, Gayrisafi Milli Hasıla değerinden sermaye aşınma paylarının düşülmesiyle elde edilen net üretim değeridir.

Anahtar Kavram

Gayrisafi değerlerden amortismanlar (aşınma payları) çıkarıldığında safi (net) değerlere ulaşılır.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 50Soru →

Bir ekonomide $2025$ yılı içerisinde gerçekleşen üretim faktörü ödemeleri ve milli gelir hesaplamasına konu olan diğer makroekonomik değişkenler şu şekildedir:

Ekonomik Değişken	Değer (Milyar TL)
Ücret ve Maaşlar	$560$
Faiz Gelirleri	$130$
Rant Gelirleri	$90$
Toplam Kârlar	$170$
Amortismanlar	$125$
Dolaylı Vergiler	$110$
Sübvansiyonlar	$45$

Buna göre, gelir yöntemi kullanılarak hesaplanan piyasa fiyatlarıyla Gayrisafi Milli Hasıla (GSMH) değeri kaç milyar TL'dir?

1140

1015

950

1185

1230

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $1140$

Cevap

Piyasa fiyatlarıyla Gayrisafi Milli Hasıla (GSMH) değeri

1140

Milyar TL'dir.

Doğru cevap olan

1140

değeri, milli geliri oluşturan tüm faktör gelirlerinin (

950

) üzerine, piyasa fiyatlarına geçişi sağlayan net dolaylı vergilerin (

65

) ve brüt değere ulaşmayı sağlayan amortismanların (

125

) eklenmesiyle elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1

Üretim faktörlerine yapılan ödemelerin (Ücret + Faiz + Rant + Kâr) toplanması

560 + 130 + 90 + 170 = 950

Milyar TL

Bu toplam, faktör maliyetiyle Milli Gelir değerini verir.

2

Net Dolaylı Vergilerin hesaplanması ve Milli Gelire eklenmesi

950 + (110 - 45) = 1015

Milyar TL

Dolaylı vergilerin eklenip sübvansiyonların çıkarılmasıyla piyasa fiyatlarıyla Safi Milli Hasıla (SMH) bulunur.

3

Amortismanların SMH değerine eklenmesi

1015 + 125 = 1140

Milyar TL

Safi değerden Gayrisafi değere geçmek için aşınma payı olan amortismanların eklenmesi gerekir.

Anahtar Kavram

Gelir yöntemiyle GSMH hesaplanırken üretim sürecinde yaratılan tüm faktör gelirlerine (ücret, faiz, rant, kâr) dolaylı vergiler eklenir, sübvansiyonlar çıkarılır ve amortismanlar eklenir.

İpuçları

1

Gelir yöntemiyle hesaplamada ilk adım faktör gelirlerini (ücret, rant, faiz, kâr) toplamaktır.

2

Faktör maliyetinden piyasa fiyatına geçmek için dolaylı vergiler eklenmeli, sübvansiyonlar çıkarılmalıdır.

3

Gayrisafi (Brüt) bir büyüklük istendiği için Safi Milli Hasıla değerine amortismanları eklemeyi unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Aynı verilerle 'Kişisel Gelir' hesaplaması yaparak transfer harcamalarının rolünü inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Önce Net Dolaylı Vergileri (

110 - 45 = 65

) hesaplayıp, ardından tüm kalemleri (Ücret+Faiz+Rant+Kâr+Net Vergi+Amortisman) tek seferde toplayabilirsiniz:

560+130+90+170+65+125 = 1140

.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 51Soru →

Makroekonomik hesaplamalarda, üretim sürecine herhangi bir faktör katkısında bulunulmadığı hâlde hanehalklarının eline geçen ve bu nedenle milli gelirden ( $NI$ ) kişisel gelire ( $PI$ ) geçilirken eklenen kalem aşağıdakilerden hangisidir?

Transfer ödemeleri

Kurumlar vergisi

Sosyal güvenlik kesintileri

Dağıtılmayan kurum karları

Dolaylı işletme vergileri

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Transfer ödemeleri

Cevap

Transfer ödemeleri, üretim sürecine katılmadan elde edilen bir gelir türü olduğu için milli gelirden kişisel gelire geçişte eklenen kalemdir.

Kişisel gelir, hanehalklarının belirli bir dönemde fiilen elde ettiği toplam gelirdir. Transfer ödemeleri, bireylerin üretim sürecine katkı sağlamadan (karşılıksız olarak) devletten veya diğer birimlerden aldığı ödemelerdir. Bu ödemeler faktör gelirlerini ifade eden milli gelire dahil değildir ancak hanehalkının cebine girdiği için kişisel gelire ulaşılırken eklenir.

Adım Adım Çözüm

1

Milli Gelir ile Kişisel Gelir arasındaki farkı tanımlayın.

Milli gelir (

NI

) üretim faktörlerinin kazancını, kişisel gelir (

PI

) ise hanehalklarının eline geçen brüt tutarı ifade eder.

Hesaplama mantığını kurmak için kavramların kapsamını bilmek gerekir.

2

Hanehalkının eline geçen ancak üretim karşılığı olmayan gelirleri belirleyin.

Transfer ödemeleri (hibeler, yardımlar) ve kamu borçlanma faizleri bu kapsamdadır.

Üretime dayanmayan bu gelirler

NI

içinde yer almaz ama

PI

içinde yer almalıdır.

3

Formül üzerinden ekleme kalemini teyit edin.

PI = NI - (Kurumlar Vergisi + Dağıtılmayan Karlar + SSK Kesintileri) + Transferler + Faizler

Matematiksel olarak transferlerin artı (+) işaretiyle eklendiği görülmektedir.

Anahtar Kavram

Kişisel Gelir (

PI

) ve Milli Gelir (

NI

) Geçiş Süreci

İpuçları

1

Kişisel gelire ulaşırken, kişinin cebine giren ama aslında üretmediği paraları eklemelisiniz.

2

Devletin emeklilere yaptığı maaş ödemeleri veya burslar hangi kategoriye girer?

Daha Fazla Pratik

Transfer harcamaları ile kamu borçlanma faizlerinin kişisel gelir üzerindeki etkisini karşılaştırın.

Tahmini Süre:45s

Soru 52Soru →

Bir ekonomide üretim faktörü sahiplerinin belirli bir dönemde elde ettiği toplam gelir kalemleri milyar TL cinsinden şu şekildedir:

Gelir Kalemi	Değer (Milyar TL)
Maaş ve Ücretler	$420$
Faiz Gelirleri	$130$
Rant Gelirleri	$90$
Toplam Kârlar	$210$
Amortismanlar	$70$
Dolaylı Vergiler	$110$

Buna göre, gelir yöntemiyle hesaplanan Milli Gelir (Faktör Fiyatlarıyla Safi Milli Hasıla) kaç milyar TL'dir?

850

920

960

1030

640

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $850$

Cevap

Gelir yöntemiyle hesaplanan Milli Gelir

850

milyar TL'dir.

Milli Gelir (Faktör Fiyatlarıyla Safi Milli Hasıla), bir ekonomideki tüm üretim faktörlerinin elde ettiği gelirlerin (ücret, faiz, rant ve kâr) toplamına eşittir. Verilen rakamlara göre

420 + 130 + 90 + 210 = 850

milyar TL sonucu elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1

Üretim faktörü gelirlerini belirle

Maaş ve Ücretler (

420

), Faiz (

130

), Rant (

90

), Kârlar (

210

)

Milli gelir, üretim sürecine katılan faktörlerin elde ettiği toplam ödemedir.

2

Faktör gelirlerini topla

420 + 130 + 90 + 210 = 850

milyar TL

Gelir yöntemiyle Milli Gelir (faktör fiyatlarıyla SMH) formülü:

W + I + R + P

(Ücret + Faiz + Rant + Kâr) şeklindedir.

Anahtar Kavram

Gelir Yöntemiyle Milli Gelir Hesaplaması

İpuçları

1

Gelir yöntemiyle hesaplamada sadece üretim faktörü sahiplerine yapılan ödemeleri dikkate alın.

2

Üretim faktörleri; emek, sermaye, toprak ve girişimcidir. Bunların karşılıkları ise ücret, faiz, rant ve kârdır.

3

Verilen tabloda amortisman ve dolaylı vergiler, Milli Gelir (faktör fiyatlarıyla SMH) kavramına dahil edilmez.

Daha Fazla Pratik

Aynı veri setini kullanarak 'Piyasa Fiyatlarıyla Safi Milli Hasıla'yı hesaplamayı deneyin.

Alternatif Yöntem

Alternatif olarak, önce Piyasa Fiyatlarıyla GSMH hesaplanıp (

1030

), ardından amortismanlar (

70

) ve dolaylı vergiler (

110

) çıkarılarak da Milli Gelire ulaşılabilir:

1030 - 70 - 110 = 850

.

Tahmini Süre:45s

Soru 53Soru →

Makroekonomik ölçüm yöntemlerine göre, Türkiye sınırları içerisinde faaliyet gösteren yabancı sermayeli bir firmanın gerçekleştirdiği üretim faaliyetleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Türkiye'nin

GSYH

hesaplamalarına dâhil edilirken,

GSMH

hesaplamalarına dâhil edilmez.

Türkiye'nin hem

GSYH

hem de

GSMH

hesaplamalarına dâhil edilir.

Türkiye'nin

GSMH

hesaplamalarına dâhil edilirken,

GSYH

hesaplamalarına dâhil edilmez.

Türkiye'nin milli gelir hesaplamalarının hiçbirine dâhil edilmez.

Sadece amortismanlar düşüldükten sonra Safi Milli Hasıla içerisinde yer alır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye'nin $GSYH$ hesaplamalarına dâhil edilirken, $GSMH$ hesaplamalarına dâhil edilmez.

Cevap

Türkiye'nin

GSYH

hesaplamalarına dâhil edilen ancak

GSMH

hesaplamalarına dâhil edilmeyen seçenektir.

Doğru ifade, üretimin Türkiye'nin coğrafi sınırları içerisinde gerçekleşmesi nedeniyle

GSYH

'ye dâhil edileceğini, ancak üretim faktörü (sermaye) yabancı bir ülkeye ait olduğu için Türkiye'nin

GSMH

hesaplamalarına dâhil edilemeyeceğini belirtmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Üretimin gerçekleştiği yerin tespit edilmesi

Üretim Türkiye sınırları içerisinde yapılmaktadır.

Gayrisafi Yurtiçi Hasıla (

GSYH

), üretim faktörlerinin kime ait olduğuna bakmaksızın ülke sınırları içindeki üretimi ölçer.

2

Üretim faktörünün sahipliğinin tespit edilmesi

Üretim yabancı sermayeli bir firma (yabancı üretim faktörü) tarafından yapılmaktadır.

Gayrisafi Milli Hasıla (

GSMH

), üretimin nerede yapıldığına bakmaksızın o ülke vatandaşlarına ait üretim faktörlerinin çıktısını ölçer.

3

Kavramların karşılaştırılması

Sınır içi üretim =

GSYH

(+), Yabancı faktör = Türkiye

GSMH

(-).

Bu üretim Türkiye'nin coğrafi sınırları içinde olduğu için

GSYH

'ye girer, ancak Türkiye vatandaşına ait olmadığı için

GSMH

'ye girmez.

Anahtar Kavram

GSYH (Yerleşiklik/Sınır Esası) ve GSMH (Vatandaşlık/Sahiplik Esası) Ayrımı

Daha Fazla Pratik

Dış Alem Net Faktör Gelirleri (

NFD

) kavramını ve

GSMH = GSYH + NFD

formülünü inceleyerek bu iki büyüklük arasındaki matematiksel ilişkiyi pekiştirebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 54Soru →

Bir ekonominin $2025$ yılına ait ulusal hesaplar verileri aşağıda milyar TL cinsinden sunulmuştur:

Değişken	Tutar (Milyar TL)
Hanehalkı Tüketim Harcamaları ( $C$ )	$1200$
Özel Sektör Brüt Yatırım Harcamaları ( $I$ )	$450$
Kamu Harcamaları (Mal ve Hizmet Alımı) ( $G$ )	$350$
Kamu Transfer Ödemeleri	$100$
İhracat ( $X$ )	$200$
İthalat ( $M$ )	$250$
Amortismanlar	$50$

Bu verilere göre, harcama yöntemiyle hesaplanan Gayrisafi Yurt İçi Hasıla (GSYH) değeri kaç milyar TL'dir?

1900

1950

2050

2200

2450

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $1950$

Cevap

Harcama yöntemiyle hesaplanan GSYH değeri

1950

milyar TL'dir.

Harcama yöntemiyle GSYH hesaplanırken tüketim (

1200

), brüt yatırım (

450

), kamu harcamaları (

350

) ve net ihracat (

200-250=-50

) toplanır. Bu işlem sonucunda

1200 + 450 + 350 - 50 = 1950

değerine ulaşılır. Transfer ödemeleri üretim karşılığı olmadığı için, amortismanlar ise hasıla brüt olarak istendiği için işleme dahil edilmez.

Adım Adım Çözüm

1

Harcama yöntemi formülünü (

GSYH = C + I + G + NX

) belirlemek ve ilgili değişkenleri seçmek.

C = 1200

,

I = 450

(Brüt),

G = 350

,

X = 200

,

M = 250

.

GSYH hesaplanırken nihai mal ve hizmet harcamaları baz alınır; transfer ödemeleri ve amortisman düşümü (safi hasıla için yapılır) bu aşamada işleme katılmaz.

2

Net ihracat (

NX

) değerini hesaplamak.

NX = X - M = 200 - 250 = -50

.

Ülke dışına yapılan satışlardan ülke dışından yapılan alımların çıkarılmasıyla dış ticaretin hasılaya net etkisi bulunur.

3

Tüm bileşenleri toplayarak nihai sonuca ulaşmak.

1200 + 450 + 350 + (-50) = 1950

.

Ekonomideki toplam harcama kalemlerinin toplamı piyasa fiyatlarıyla GSYH'yi verir.

Anahtar Kavram

Harcama Yöntemiyle GSYH Hesaplama (

C+I+G+NX

)

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 55Soru →

Bir ekonominin 2026 yılına ilişkin makroekonomik verileri aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

Değişken	Değer (Milyar TL)
Milli Gelir ( $NI$ )	$50.000$
Sosyal Güvenlik Kesintileri	$4.500$
Kurumlar Vergisi	$3.000$
Dağıtılmayan Kurum Kârları	$2.500$
Transfer Harcamaları	$6.000$
Kamu Borçlanma Faizleri	$2.000$

Buna göre, söz konusu ekonomide hanehalklarının eline geçen kişisel gelir ( $PI$ ) kaç milyar TL'dir?

40.000

58.000

48.000

32.000

68.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $48.000$

Cevap

Ekonomideki kişisel gelir (

PI

)

48.000

milyar TL'dir.

Kişisel gelir hesaplanırken, Milli Gelir rakamından hanehalkının fiilen eline geçmeyen Kurumlar Vergisi (

3.000

), Dağıtılmayan Kurum Kârları (

2.500

) ve Sosyal Güvenlik Kesintileri (

4.500

) çıkarılır. Ardından hanehalkına ödenen Transfer Harcamaları (

6.000

) ve Kamu Borçlanma Faizleri (

2.000

) eklenir. Yapılan işlem:

50.000 - 10.000 + 8.000 = 48.000

sonucunu verir.

Adım Adım Çözüm

1

Kesinti yapılacak kalemlerin toplamını hesaplamak.

Sosyal Güvenlik Kesintileri (

4.500

) + Kurumlar Vergisi (

3.000

) + Dağıtılmayan Kurum Kârları (

2.500

) =

10.000

milyar TL.

Milli gelir içerisinde yer alan ancak hanehalklarının eline geçmeyen kalemlerin belirlenmesi gerekir.

2

İlave edilecek (gelir artırıcı) kalemlerin toplamını hesaplamak.

Transfer Harcamaları (

6.000

) + Kamu Borçlanma Faizleri (

2.000

) =

8.000

milyar TL.

Hanehalklarının üretim sürecine katılmadıkları halde elde ettikleri gelirlerin belirlenmesi gerekir.

3

Kişisel gelir formülünü uygulamak.

PI = NI - 10.000 + 8.000 \Rightarrow PI = 50.000 - 10.000 + 8.000 = 48.000

milyar TL.

Milli gelirden kesintiler çıkarılıp transferler eklendiğinde kişisel gelire ulaşılır.

Anahtar Kavram

Milli gelirden kişisel gelire geçiş sürecinde, üretim faktörü sahiplerinin eline geçmeyen gelirlerin (vergi, kesinti, oto-finansman) düşülmesi ve üretim karşılığı olmayan ancak ele geçen gelirlerin (transferler, faizler) eklenmesi esastır.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 56Soru →

Bir ekonomide makroekonomik değişkenlere ilişkin şu bilgiler mevcuttur:

Değişken	Değer (Birim)
Gayrisafi Milli Hasıla ( $GSMH$ )	$15.000$
Gayrisafi Yatırımlar ( $I_g$ )	$4.000$
Net Yatırımlar ( $I_n$ )	$2.500$

Bu verilere göre, söz konusu ekonominin Safi Milli Hasılası ( $SMH$ ) kaç birimdir?

13.500

15.000

12.500

11.000

1.500

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $13.500$

Cevap

Ekonominin Safi Milli Hasılası

13.500

birimdir.

Doğru yanıt olan değer, Gayrisafi Milli Hasıla'dan (

15.000

) hesaplanan amortisman miktarının (

1.500

) çıkarılmasıyla elde edilir. Amortisman ise gayrisafi yatırımlar ile net yatırımlar arasındaki farktır.

Adım Adım Çözüm

1

Amortisman (yıpranma payı) miktarını hesapla.

Amortisman (D) = Gayrisafi Yatırımlar (I_g) - Net Yatırımlar (I_n) = 4.000 - 2.500 = 1.500

birim.

Gayrisafi yatırımların net yatırımlardan fazla olan kısmı, mevcut sermaye stokundaki aşınmayı (amortismanı) temsil eder.

2

Safi Milli Hasıla (SMH) değerini hesapla.

SMH = GSMH - Amortisman (D) = 15.000 - 1.500 = 13.500

birim.

Safi hasıla, gayrisafi hasıladan üretim sürecinde kullanılan sermayenin yıpranma payı düşülerek elde edilen net üretim değeridir.

Anahtar Kavram

Gayrisafi değerlerden amortismanlar düşüldüğünde safi (net) değerlere ulaşılır; bu durum hem hasıla hem de yatırım kavramları için geçerlidir.

İpuçları

1

Gayrisafi ve net yatırımlar arasındaki fark bize neyi verir?

2

Amortisman miktarı, Gayrisafi Yatırımlar (

4.000

) eksi Net Yatırımlar (

2.500

) formülüyle bulunur.

3

Safi Milli Hasıla (

SMH

) =

GSMH

- Amortisman eşitliğini kullanın.

Daha Fazla Pratik

Net yatırımın negatif olması durumunda sermaye stoku ve SMH arasındaki ilişkiyi inceleyen sorulara göz atabilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 57Soru →

Bir ekonomide $2025$ yılına ait üretim faktörü gelirleri ve diğer makroekonomik değişkenler milyar TL cinsinden aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

Değişken	Değer (Milyar TL)
Maaş ve Ücret Ödemeleri	$650$
Rant Gelirleri	$120$
Net Faiz Gelirleri	$180$
Kurumlar Kârı	$250$
Müteşebbis Gelirleri	$150$
Dolaylı Vergiler	$110$
Amortismanlar	$70$
Sübvansiyonlar	$30$
Transfer Harcamaları	$90$

Buna göre, gelir yöntemi kullanılarak hesaplandığında bu ekonominin piyasa fiyatlarıyla Gayrisafi Milli Hasıla (GSMH) değeri kaç milyar TL'dir?

1350

1430

1440

1500

1530

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $1500$

Cevap

Ekonominin piyasa fiyatlarıyla Gayrisafi Milli Hasıla (GSMH) değeri

1500

milyar TL'dir.

Doğru yanıt olan

1500

değeri, gelir yönteminin tüm aşamalarının doğru uygulanmasıyla elde edilir. Öncelikle maaş, rant, faiz ve her iki kâr kalemi (kurumlar kârı ve müteşebbis gelirleri) toplanarak

1350

milyar TL'lik faktör maliyetiyle milli gelire ulaşılır. Ardından piyasa fiyatlarına geçiş için net dolaylı vergiler (

110 - 30 = 80

) bu toplama eklenerek

1430

değeri bulunur. Son olarak, gayrisafi büyüklüğe ulaşmak için

70

milyar TL'lik amortisman eklenerek sonuç

1500

olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1

Faktör gelirlerini toplayarak faktör maliyetleriyle Milli Geliri (MG) hesaplayınız.

MG = 650 + 120 + 180 + 250 + 150 = 1350

milyar TL

Gelir yönteminde temel adım; ücret, rant, faiz ve kâr (kurumlar kârı + müteşebbis gelirleri) toplamını almaktır.

2

Milli Gelirden piyasa fiyatlarıyla Safi Milli Hasılaya (SMH) geçiş için net dolaylı vergileri ekleyiniz.

SMH_{pf} = 1350 + (110 - 30) = 1430

milyar TL

Faktör fiyatlarından piyasa fiyatlarına geçmek için dolaylı vergiler eklenir, sübvansiyonlar çıkarılır.

3

Safi değerden Gayrisafi değere (GSMH) geçmek için amortismanları ekleyiniz.

GSMH = 1430 + 70 = 1500

milyar TL

Net hasılaya aşınma payı olan amortismanların eklenmesiyle brüt (gayrisafi) hasılaya ulaşılır.

Anahtar Kavram

Gelir Yöntemiyle Milli Gelir ve Agregalar Arası Geçiş

Daha Fazla Pratik

Kişisel kullanılabilir gelir hesaplamalarında transfer harcamalarının ve vergilerin rolünü inceleyiniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 58Soru →

Bir ekonomide ders kitabı üretim sürecine ilişkin veriler şu şekildedir:

Üretim Aşaması	İşlem Türü	Değer (TL)
Hammadde Üreticisi	Kağıt fabrikasına yapılan satış	$15.000$
Kağıt Fabrikası	Süreçte yaratılan katma değer	$25.000$
Matbaa	Dağıtımcıya yapılan satış bedeli	$80.000$
Dağıtımcı Firma	Süreçte eklenen katma değer	$20.000$

Buna göre, bu üretim sürecinin gayrisafi yurt içi hasılaya (GSYH) toplam katkısı kaç TL'dir?

80.000

140.000

100.000

115.000

235.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $100.000$

Cevap

Üretim sürecinin GSYH'ye toplam katkısı

100.000

TL'dir.

Üretim yöntemiyle GSYH hesaplanırken iki temel yol izlenebilir: Birincisi, üretim sürecindeki her birim tarafından eklenen katma değerlerin toplanması; ikincisi ise nihai malın (tüketiciye ulaşan son ürün) satış bedelinin alınmasıdır. Soruda dağıtımcı firmanın nihai aşama olduğu anlaşılmaktadır. Matbaa aşamasından sonra dağıtımcı

20.000

TL katma değer eklediğine göre nihai satış bedeli

80.000 + 20.000 = 100.000

TL olmaktadır. Tüm katma değerlerin toplamı da (

15.000 + 25.000 + 40.000 + 20.000

) aynı sonucu verir.

Adım Adım Çözüm

1

Hammadde ve Kağıt Fabrikası aşamalarının toplam değerini bulunuz.

15.000

(Hammadde Satışı) +

25.000

(Kağıt Fabrikası Katma Değeri) =

40.000

TL.

Kağıt fabrikasının matbaaya satış fiyatını belirlemek için önceki aşamanın maliyeti ile eklenen katma değer toplanmalıdır.

2

Matbaa aşamasında yaratılan katma değeri hesaplayınız.

80.000

(Matbaa Satış Fiyatı) -

40.000

(Kağıt Girdisi) =

40.000

TL Katma Değer.

Katma değer, bir birimin satış bedelinden kullandığı ara malların bedelinin düşülmesiyle bulunur.

3

Tüm aşamalardaki katma değerleri toplayarak GSYH katkısını hesaplayınız.

15.000

(Hammadde KD) +

25.000

(Kağıt KD) +

40.000

(Matbaa KD) +

20.000

(Dağıtımcı KD) =

100.000

TL.

Üretim yöntemiyle GSYH, her üretim aşamasında yaratılan katma değerlerin toplamına eşittir.

Anahtar Kavram

Üretim yöntemiyle GSYH hesaplanırken, sadece her aşamada eklenen değerler (katma değerler) dikkate alınır veya doğrudan nihai malın son satış bedeline bakılır.

İpuçları

1

GSYH'ye katkıyı bulmak için her aşamadaki satış bedelinden kullanılan girdiyi çıkararak 'katma değer'leri bulmalısınız.

2

Kağıt fabrikası sürece

25.000

TL eklemiş, matbaa ise

80.000

TL'ye satmıştır. Matbaanın kullandığı kağıdın maliyetini belirlemek için kağıt fabrikasının satış fiyatını bulmanız gerekir.

3

Hammadde (

15.000

) + Kağıt KD (

25.000

) =

40.000

TL (Matbaanın girdisi). Matbaa KD =

80.000 - 40.000 = 40.000

TL. Son olarak tüm katma değerleri (

15.000 + 25.000 + 40.000 + 20.000

) toplayın.

Daha Fazla Pratik

Stok değişimlerinin katma değer hesaplamasına etkisini içeren bir problem çözerek bilginizi derinleştirebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 59Soru →

Bir ekonomide dış âlemden elde edilen faktör gelirlerinin, dış âleme yapılan faktör ödemelerinden daha küçük olduğu varsayıldığında; Gayrisafi Yurtiçi Hasıla ( $GSYH$ ) ve Gayrisafi Milli Hasıla ( $GSMH$ ) arasındaki ilişkiye dair aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

GSYH

değeri,

GSMH

değerinden daha büyüktür.

GSMH

değeri,

GSYH

değerinden daha büyüktür.

Dış âlem net faktör gelirleri pozitif bir değer almaktadır.

GSYH

ve

GSMH

değerleri birbirine eşittir.

Ekonomi dışa kapalı bir yapı sergilemektedir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $GSYH$ değeri, $GSMH$ değerinden daha büyüktür.

Cevap

Gayrisafi Yurtiçi Hasıla (

GSYH

) değeri, Gayrisafi Milli Hasıla (

GSMH

) değerinden daha büyüktür.

Verilen senaryoda dış âleme yapılan ödemeler, dış âlemden gelen gelirlerden fazla olduğu için Net Faktör Gelirleri (

NFD

) negatif bir değer almaktadır. Milli gelir muhasebesi kurallarına göre

GSMH = GSYH + NFD

olduğundan, negatif bir

NFD

değeri yurtiçi hasılanın milli hasıladan daha büyük olmasına neden olur.

Adım Adım Çözüm

1

Dış âlem net faktör gelirlerini (

NFD

) tanımlayınız.

NFD = \text{Dış Alemden Gelen Faktör Gelirleri} - \text{Dış Aleme Giden Faktör Gelirleri}

GSYH

ve

GSMH

arasındaki temel farkı belirlemek için bu değişken gereklidir.

2

Verilen bilgiyi formüle dökünüz.

Gelen Gelir < Giden Ödeme ise

NFD < 0

(Negatif)

Soruda gelirlerin ödemelerden küçük olduğu açıkça belirtilmiştir.

3

Milli gelir özdeşliğini uygulayınız.

GSMH = GSYH + NFD

denklemi uyarınca,

NFD

negatifse

GSMH = GSYH - |NFD|

olur.

Milli hasılanın yurtiçi hasıladan net faktör gelirleri kadar saptığını matematiksel olarak göstermek gerekir.

4

Büyüklük karşılaştırması yapınız.

GSYH > GSMH

Pozitif bir sayıdan (GSYH) başka bir değer çıkarıldığında sonuç (GSMH) başlangıç değerinden küçük kalır.

Anahtar Kavram

Gayrisafi Yurtiçi Hasıla (GSYH) ile Gayrisafi Milli Hasıla (GSMH) arasındaki fark, üretim faktörlerinin mülkiyeti ile üretim yapılan yer arasındaki ayrımdan kaynaklanır. Bu fark 'Dış Âlem Net Faktör Gelirleri' (

NFD

) ile ölçülür.

İpuçları

1

GSMH ve GSYH arasındaki farkın 'Dış Âlem Net Faktör Gelirleri' (

NFD

) olduğunu hatırlayın.

2

Eğer dışarıya gönderdiğimiz para, dışarıdan bize gelen paradan fazlaysa

NFD

işareti ne olur?

3

GSMH = GSYH + NFD

formülünde

NFD

yerine negatif bir değer koyarak hangisinin daha büyük olduğunu matematiksel olarak test edin.

Daha Fazla Pratik

Bir ekonomide GSYH'nin GSMH'den büyük olması, o ekonomide yabancı sermayenin veya yabancı işgücünün payının, vatandaşların yurtdışındaki faaliyetlerinden daha yüksek olduğunu gösterir. Bu durum genellikle gelişmekte olan ülkelerde görülür.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 60Soru →

Türkiye ekonomisine ilişkin milli gelir hesaplamaları dikkate alındığında; bir Alman teknoloji firmasının Gebze'de kurulu fabrikasında gerçekleştirdiği üretim ile bir Türk mühendislik şirketinin Katar'da yürüttüğü projeden elde ettiği kârın sınıflandırılmasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Gebze'deki üretim Türkiye'nin

GSYH

değerine, Katar'dan elde edilen kâr ise Türkiye'nin

GSMH

değerine dahil edilir.

Her iki faaliyet de üretim faktörlerinin mülkiyetinden bağımsız olarak Türkiye'nin

GSYH

değerine dahil edilir.

Gebze'deki üretim Türkiye'nin

GSMH

değerine, Katar'dan elde edilen kâr ise Türkiye'nin

GSYH

değerine dahil edilir.

Alman firmasının üretimi Türkiye için bir dış faktör ödemesi olduğundan hiçbir milli gelir hesabına dahil edilmez.

Her iki faaliyet de Türkiye'nin safi milli hasıla (

SMH

) hesaplamalarına doğrudan dahil edilir ancak

GSYH

hesaplamalarında yer almaz.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Gebze'deki üretim Türkiye'nin $GSYH$ değerine, Katar'dan elde edilen kâr ise Türkiye'nin $GSMH$ değerine dahil edilir.

Cevap

Gebze'deki fabrikada gerçekleştirilen üretim Türkiye'nin Gayrisafi Yurtiçi Hasılaltına (

GSYH

), Katar'daki projeden elde edilen kâr ise Türkiye'nin Gayrisafi Milli Hasılaltına (

GSMH

) dahil edilir.

Doğru cevap,

GSYH

ve

GSMH

kavramlarının temel tanımlarına dayanmaktadır.

GSYH

coğrafi sınırları (Gebze/Türkiye) baz alırken,

GSMH

üretim faktörünün kime ait olduğunu (Türk mühendislik şirketi) baz alır. Bu nedenle Gebze'deki faaliyet yerli/yabancı fark etmeksizin

GSYH

'ye, Katar'daki faaliyet ise sadece Türk vatandaşlarına ait olduğu için

GSMH

'ye dahil edilir.

Adım Adım Çözüm

1

Faaliyetlerin lokasyonlarını ve aidiyetlerini belirleyin.

Gebze'deki üretim Türkiye sınırları içindedir (Yabancı sermaye olsa da). Katar'daki kâr ise Türkiye vatandaşı/şirketine aittir (Yurt dışında olsa da).

Milli gelir hesaplamalarında temel ayrım 'yerleşiklik' ve 'vatandaşlık' ilkeleridir.

2

GSYH

tanımını uygulayın.

Gebze Türkiye'de olduğu için bu üretim Türkiye'nin

GSYH

değerini artırır.

GSYH

, ülke sınırları içerisinde üretilen tüm mal ve hizmetlerin parasal değeridir.

3

GSMH

tanımını uygulayın.

Türk şirketi Katar'da faaliyet gösterdiği için bu gelir Türkiye'nin

GSMH

değerini artırır.

GSMH

, bir ülke vatandaşlarının sahip olduğu üretim faktörleri ile gerçekleştirilen üretim değeridir.

Anahtar Kavram

GSYH (Yurtiçi/Lokasyon) ve GSMH (Milli/Vatandaşlık) Ayrımı

Daha Fazla Pratik

Net Faktör Gelirleri'nin (

NFD

) negatif olduğu bir durumda

GSYH

ile

GSMH

arasındaki büyüklük ilişkisini inceleyen sorulara göz atabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Formül üzerinden yaklaşım:

GSMH = GSYH + NFD

(Net Faktör Gelirleri). Gebze'deki Alman firması üretimi

GSYH

'ye eklenir ancak mülkiyeti yabancı olduğu için

NFD

hesaplanırken 'dışarıya ödeme' olarak düşülür. Katar'daki Türk firması ise

GSYH

'de yer almaz ancak 'dışarıdan gelen gelir' olarak

NFD

üzerinden

GSMH

'ye eklenir.

Tahmini Süre:1m 15s

Milli Gelir Muhasebesi

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap