Gresham Yasası

8 soru

Altın ve gümüşün yasal ödeme aracı olarak kabul edildiği çift metal para sisteminin (bimetalizm) uygulandığı bir ekonomide; resmi darphane oranı $1 \text{ Altın} = 15 \text{ Gümüş}$ olarak belirlenmişken, serbest piyasadaki cari fiyatlar $1 \text{ Altın} = 17 \text{ Gümüş}$ seviyesine yükselmiştir.

Buna göre, Gresham Yasası'nın işleyiş mekanizması dikkate alındığında söz konusu ekonomide aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi beklenir?

Altının piyasada daha değerli hale gelmesi nedeniyle piyasadan (dolaşımdan) çekilmesi ve gümüşün dolaşımda kalması

Gümüşün yasal değerinin piyasa değerinden düşük olması nedeniyle dolaşımdan çekilmesi ve altının dolaşımda kalması

Her iki metalin de yasal ödeme aracı olması sebebiyle dolaşım hızlarının eşitlenerek bir arada kullanılmaya devam edilmesi

Paranın dolaşım hızının (V) düşmesiyle birlikte genel fiyatlar genel düzeyinin hızla gerilemesi

Dolaşımdaki toplam para arzının (M) daralması sonucunda ekonominin kendiliğinden kağıt para sistemine geçmesi

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Altının piyasada daha değerli hale gelmesi nedeniyle piyasadan (dolaşımdan) çekilmesi ve gümüşün dolaşımda kalması

Cevap

Piyasa değeri resmi darphane değerinden yüksek olan altın (iyi para) dolaşımdan çekilerek yastık altına gider veya ihraç edilir; buna karşılık piyasa değeri yasal değerinden düşük olan gümüş (kötü para) piyasada kalır.

Verilen senaryoda altının piyasa değeri (

1:17

), resmi darphane değerinden (

1:15

) daha yüksektir. Bu durum altının piyasada 'eksik değerlendiğini' gösterir ve onu 'iyi para' yapar. Gümüş ise darphanede piyasaya göre daha değerli kabul edildiği için 'aşırı değerlenmiş' yani 'kötü para' konumundadır. Gresham Yasası gereği, insanlar ödemelerinde değersiz olan gümüşü kullanırken, değerli olan altını eritip satmayı veya biriktirmeyi tercih ederler, sonuç olarak altın dolaşımdan çekilir.

Adım Adım Çözüm

Darphane ve piyasa oranlarının karşılaştırılması

Darphane

1:15

, Piyasa

1:17

olarak verilmiştir.

Hangi metalin 'iyi para' hangisinin 'kötü para' olduğunu belirlemek için bu karşılaştırma zorunludur.

Metallerin nispi değerlerinin analizi

Altın piyasada 17 birim gümüş ederken darphanede sadece 15 birim etmektedir. Dolayısıyla altın 'eksik değerlenmiş' (iyi para), gümüş ise 'aşırı değerlenmiş' (kötü para) konumundadır.

Yasal değeri piyasa değerinden düşük kalan metal 'iyi para' olarak tanımlanır.

Gresham Yasası'nın uygulanması

Kötü para (gümüş) iyi parayı (altın) piyasadan kovar.

Rasyonel bireyler, piyasada daha değerli olan altını ödemelerde kullanmak yerine biriktirmeyi (hoarding) veya eritmeyi tercih ederler; borçlarını ise yasal olarak aşırı değerlenmiş olan gümüş ile öderler.

Anahtar Kavram

Gresham Yasası: Kötü para iyi parayı kovar.

Soru 2Soru →

Çift metal para sisteminin (bimetalizm) uygulandığı bir ekonomide, altının piyasa değerinin yasal (darphane) değerinden daha yüksek bir seviyeye ulaşması durumunda, Gresham Yasası uyarınca aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi beklenir?

Gümüş piyasadan çekilir ve altın tek yasal ödeme aracı olarak dolaşımda kalır.

Altın piyasadan çekilerek tasarruf aracı olarak saklanır ve gümüş dolaşımda kalmaya devam eder.

Her iki metalin de dolaşım hızı artarak ekonomide hiperenflasyona neden olur.

Piyasa mekanizması sayesinde altının yasal değeri kendiliğinden piyasa değerine eşitlenir.

Gresham Yasası gereği kötü para olan altın, iyi para olan gümüşü piyasadan kovar.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Altın piyasadan çekilerek tasarruf aracı olarak saklanır ve gümüş dolaşımda kalmaya devam eder.

Cevap

Piyasa değeri yasal değerinden yüksek olan altın (iyi para) piyasadan çekilerek tasarruf edilirken, piyasa değeri yasal değerinden düşük olan gümüş (kötü para) dolaşımda kalmaya devam eder.

Çift metal para sisteminde (bimetalizm), bir metalin piyasa değeri yasal (darphane) değerinden yüksekse, o metal 'iyi para' olarak adlandırılır. Gresham Yasası'na göre 'kötü para iyi parayı kovar'. Bu durumda, insanlar gerçek değeri daha yüksek olan altını tasarruf amacıyla saklar veya külçe olarak kullanır; yasal değeri piyasa değerinden yüksek olan gümüşü (kötü para) ise ödemelerde kullanarak dolaşımda bırakırlar.

Adım Adım Çözüm

Paraların piyasa ve yasal değerlerini karşılaştırarak 'iyi' ve 'kötü' para ayrımını yapın.

Altının piyasa değeri

>

yasal değeri ise altın 'iyi para', gümüşün piyasa değeri

<

yasal değeri ise gümüş 'kötü para'dır.

Yasal olarak düşük değer biçilen (undervalued) metal iyi para, yüksek değer biçilen (overvalued) metal kötü paradır.

Gresham Yasası'nı ('Kötü para iyi parayı kovar') uygulayın.

Dolaşımda kalan para gümüş olur, altın piyasadan çekilir.

İnsanlar değerli olan (iyi) parayı külçe olarak saklama veya yurt dışına satma eğilimindeyken, borç ödemelerini ve harcamalarını yasal değeri daha yüksek görünen (kötü) para ile yaparlar.

Anahtar Kavram

Gresham Yasası: Kötü para iyi parayı kovar.

Daha Fazla Pratik

Farklı bimetalizm senaryolarında (örneğin gümüşün piyasa değerinin artması) hangi metalin piyasadan çekileceğini analiz ederek konuyu pekiştirebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 3Soru →

Çift metal para sisteminin (bimetalizm) uygulandığı bir ekonomide, gümüşün piyasadaki metal değerinin devletçe belirlenen yasal değerinden (darphane fiyatı) daha yüksek bir seviyeye çıkması durumunda Gresham Yasası uyarınca aşağıdakilerden hangisinin yaşanması beklenir?

Piyasada sadece altın paraların dolaşımda kalması, gümüşün ise tasarruf amacıyla saklanması

Gümüşün 'kötü para' olarak nitelendirilerek mal ve hizmet alımlarında öncelikli kullanılması

Altının piyasadan çekilmesi sonucunda ekonomide sadece gümüş sikkelerin tedavülde kalması

Her iki metalin de piyasa değerlerinin yasal değerlerde dengelenerek dolaşımda kalmaya devam etmesi

Gümüşün piyasadaki bolluğu nedeniyle paranın genel satın alma gücünün hızla yükselmesi

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Piyasada sadece altın paraların dolaşımda kalması, gümüşün ise tasarruf amacıyla saklanması

Cevap

Ekonomik aktörlerin gümüşü tasarruf amacıyla saklaması sonucu piyasada sadece altın paraların dolaşımda kalması

Gresham Yasası'na göre, eğer bir paranın piyasadaki metal değeri devletin belirlediği yasal değerin üzerine çıkarsa, o para 'iyi para' haline gelir. Ekonomik birimler daha değerli olan bu parayı (gümüşü) tasarruf etmek, eritmek veya yurt dışına çıkarmak amacıyla dolaşımdan çekerler. Sonuç olarak piyasada sadece yasal değeri piyasa değerinden yüksek olan (değersiz/kötü) para, yani altın sikkeler kalır.

Adım Adım Çözüm

Paraların piyasa ve yasal değerlerini karşılaştırın.

Gümüşün piyasa değeri > Yasal değer; Altının piyasa değeri < Yasal değer.

Gresham Yasası'na göre hangi paranın 'iyi' hangisinin 'kötü' olduğunu belirlemek için bu karşılaştırma gereklidir.

Paraları 'iyi' ve 'kötü' olarak sınıflandırın.

Gümüş 'İyi Para', Altın 'Kötü Para'dır.

Yasal değeri piyasa değerinden düşük kalan (yani metal olarak daha kıymetli olan) para 'iyi para'dır.

Gresham Yasası ilkesini uygulayın.

Kötü para (Altın) iyi parayı (Gümüş) piyasadan kovar.

İnsanlar değerli olan gümüşü eritmek veya saklamak için dolaşımdan çeker, değersiz olan altını harcamalarda kullanır.

Anahtar Kavram

Gresham Yasası ve İyi Para-Kötü Para Ayrımı

İpuçları

Gresham Yasası'nın temel mantığı 'kötü paranın iyi parayı kovması'dır.

Bir paranın metal içeriği, üzerinde yazan değerden daha pahalıysa insanlar o parayı harcamak yerine saklamayı tercih eder.

Gümüşün metal değeri darphane değerinden yüksekse, gümüş 'iyi para'dır ve tasarrufçular tarafından piyasadan toplanır.

Daha Fazla Pratik

Bimetalizm sisteminde Gresham Yasası'nın işlememesi için gereken 'yasal parite = piyasa paritesi' koşulunu inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 4Soru →

Altın ve gümüşün yasal ödeme aracı olarak kabul edildiği bir para düzeninde, devlet tarafından belirlenen resmi değişim oranının (darphane oranı) serbest piyasa koşullarında oluşan pariteden sapması durumunda "kötü paranın iyi parayı kovacağı" öngörülmektedir. Gümüşün piyasa değerinin yasal (nominal) değerinin altına düştüğü böyle bir ortamda, Gresham Yasası'nın işleyişine dair aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Yasal olarak aşırı değerlenmiş olan gümüş dolaşımda kalırken, piyasa değeri yasal değerinden yüksek olan altın piyasadan kaybolur.

Piyasada 'iyi para' olarak nitelendirilen altın, yasal değeri düşük kalan gümüşün dolaşımdaki yerini tamamen alır.

Her iki metalin de içsel değeri yasal değerine eşitlenene kadar devlet tarafından gümüş arzı yasal olarak daraltılır.

Altın, piyasada daha değerli hale geldiği için gümüşü dolaşımdan uzaklaştırarak tek yasal ödeme aracı haline gelir.

Gümüş paralar piyasadan toplanarak tasarruf amacıyla saklanır, piyasada sadece altın sikkeler değişim aracı olarak kalır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yasal olarak aşırı değerlenmiş olan gümüş dolaşımda kalırken, piyasa değeri yasal değerinden yüksek olan altın piyasadan kaybolur.

Cevap

Yasal olarak aşırı değerlenmiş olan gümüşün dolaşımda kalması, piyasa değeri yüksek olan altının ise piyasadan çekilmesidir.

Gresham Yasası'na göre, bir ekonomide iki farklı metal para yasal ödeme aracı olarak kabul edilmişse, piyasa değeri yasal değerinin altına düşen metal (kötü para) piyasada kalır. Çünkü insanlar ellerindeki daha değerli olan metali (iyi para) harcamak yerine biriktirme veya eritme eğilimi gösterirler. Soruda gümüşün piyasa değeri yasal değerinin altında kaldığı için gümüş 'kötü para' olur ve altını (iyi para) piyasadan kovar.

Adım Adım Çözüm

Metal değerleri ile yasal değerleri karşılaştırın.

Gümüşün piyasa değeri

<

yasal değeri olduğu için gümüş 'kötü para', altının piyasa değeri

>

yasal değeri olduğu için altın 'iyi para' olarak tanımlanır.

Paranın nominal (yasal) değerinin reel (piyasa) değerinden yüksek olması onu kötü para yapar.

Gresham Yasası'nın temel ilkesini uygulayın.

Kötü para (gümüş) piyasada dolaşmaya devam ederken, iyi para (altın) tasarruf aracı olarak saklanır, eritilir veya yurt dışına çıkarılır.

Bireyler değerli metali ellerinde tutma, değersiz metali ise ödemelerde kullanma eğilimindedir.

Anahtar Kavram

Gresham Yasası (Kötü para iyi parayı kovar)

Daha Fazla Pratik

Bimetalizm sisteminde darphane oranının piyasa oranına eşit olduğu durumlarda Gresham Yasası'nın neden işlemediğini inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 5Soru →

Bimetalizmin (çift metal sistemi) geçerli olduğu bir ekonomide, paraların yasal değerleri ile piyasa değerleri arasındaki farktan kaynaklanan süreçte Gresham Yasası'nın öngördüğü temel sonuç aşağıdakilerden hangisidir?

Kötü paranın iyi parayı piyasadan kovması

İyi paranın kötü parayı piyasadan kovması

Paranın piyasadaki değerinin yasal değerine her zaman eşitlenmesi

Para arzı artışının fiyatlar genel düzeyini aynı oranda yükseltmesi

Ekonomik aktörlerin para illüzyonu etkisinde kalması

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kötü paranın iyi parayı piyasadan kovması

Cevap

Kötü paranın iyi parayı piyasadan kovması

Gresham Yasası, bimetalizm gibi sistemlerde yasal değişim oranının piyasa oranından farklılaşması sonucu, yasal olarak aşırı değerlenmiş olan (kötü) paranın dolaşımda kalacağını, yasal değeri düşük kalan (iyi) paranın ise piyasadan çekileceğini öngörür. Bu durum 'Kötü para iyi parayı kovar' ifadesiyle özetlenir.

Adım Adım Çözüm

Paranın yasal ve piyasa değerini karşılaştırın.

Yasal değeri piyasa değerinden düşük olan para 'iyi para', yasal değeri piyasa değerinden yüksek olan para 'kötü para' olarak tanımlanır.

Gresham Yasası'nın işleyebilmesi için devletin belirlediği oran ile piyasa oranı arasında bir sapma olması gerekir.

Bireylerin rasyonel davranışını analiz edin.

İnsanlar ödemelerinde 'kötü parayı' kullanmayı tercih ederken, metal değeri daha yüksek olan 'iyi parayı' eritmek veya biriktirmek amacıyla piyasadan çekerler.

Rasyonel bireyler, gerçek değeri yasal değerinden fazla olan varlığı elinde tutmak isterler.

Piyasadaki son durumu belirleyin.

Dolaşımda sadece yasal değeri yüksek olan 'kötü para' kalır.

İyi paranın tamamı dolaşımdan çekildiği için Gresham Yasası'nın 'Kötü para iyi parayı kovar' sonucu gerçekleşir.

Anahtar Kavram

Gresham Yasası

Tahmini Süre:45s

Soru 6Soru →

Bimetalizm (çift metal para sistemi) uygulamasının geçerli olduğu bir ekonomide, devlet tarafından belirlenen resmi değişim oranının piyasadaki metal fiyatlarından sapması sonucu; yasal değeri piyasa değerinden yüksek olan (aşırı değerlenmiş) metalin dolaşımda kalıp, yasal değeri piyasa değerine göre düşük kalan metalin piyasadan çekilmesi durumu aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilir?

Say Yasası

Thiers Yasası

Gresham Yasası

Fisher Etkisi

Pigou Etkisi

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Gresham Yasası

Cevap

Yasal değeri piyasa değerinden yüksek olan paranın diğerini dolaşımdan kovması Gresham Yasası olarak adlandırılır.

Gresham Yasası, bimetalizm gibi sistemlerde paraların resmi kuru ile piyasa fiyatları arasındaki farktan doğar. Eğer bir metalin yasal değeri piyasa değerinden yüksekse (aşırı değerlenmişse), bu para 'kötü para' olur ve insanlar bu parayı ödemelerde kullanarak yasal değeri düşük kalan 'iyi parayı' piyasadan çekerler.

Adım Adım Çözüm

Sistemdeki para türlerinin yasal ve piyasa değerlerini karşılaştırın.

Devletin belirlediği değer (yasal değer) piyasadaki değerden (içsel değer) yüksekse, bu para 'kötü para' olarak nitelendirilir.

Gresham Yasası'nın temel işleyiş mekanizmasını anlamak için paraların değer farklarını belirlemek gerekir.

Paraların dolaşımdaki davranışını analiz edin.

Kötü para piyasada kalırken, iyi para (piyasa değeri yasal değerinden yüksek olan) biriktirilir, eritilir veya yurt dışına çıkarılır.

İnsanlar yasal olarak daha değerli kabul edilen parayı harcamayı, gerçekte daha değerli olanı ise saklamayı tercih ederler.

Anahtar Kavram

Gresham Yasası (Kötü paranın iyi parayı kovması)

Daha Fazla Pratik

Bimetalizmden monometalizme geçiş nedenlerini ve Gresham Yasası'nın bu süreçteki rolünü inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 7Soru →

Gresham Yasası'nın işleyiş gösterdiği bir ekonomide, yasal olarak aynı değere sahip ancak içsel (metal) değerleri birbirinden farklı iki paranın aynı anda dolaşımda bulunması durumunda, halkın bu paraları kullanım eğilimiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

İçsel değeri düşük olan paranın ödemelerde kullanılması, içsel değeri yüksek olan paranın ise piyasadan çekilerek biriktirilmesi

İçsel değeri yüksek olan paranın, düşük olan parayı piyasadan uzaklaştırarak tek geçerli para haline gelmesi

Her iki paranın da metal değerlerine bakılmaksızın eşit ağırlıkta değişim aracı olarak kullanılması

Devletin metal değeri düşük olan parayı tedavülden kaldırarak piyasayı kendiliğinden dengelemesi

Paranın dolaşım hızının artmasıyla birlikte her iki paranın da değerinin nominal seviyeye yükselmesi

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İçsel değeri düşük olan paranın ödemelerde kullanılması, içsel değeri yüksek olan paranın ise piyasadan çekilerek biriktirilmesi

Cevap

İçsel değeri düşük olan paranın ödemelerde kullanılması, içsel değeri yüksek olan paranın ise piyasadan çekilerek biriktirilmesi

Gresham Yasası'na göre, eğer piyasada iki farklı para türü yasal olarak aynı değerde kabul ediliyorsa, insanlar metal içeriği bakımından daha değerli olanı (iyi para) biriktirme veya eritme amacıyla piyasadan çekerler. Sonuç olarak piyasada sadece metal içeriği zayıf olan (kötü para) dolaşımda kalır.

Adım Adım Çözüm

Paraların değerlerini karşılaştırın

İki paranın yasal (nominal) değeri aynıyken, metal (içsel) değerleri farklıdır (Biri 'iyi', diğeri 'kötü' para).

Yasanın işlemesi için resmi değişim oranının piyasa metal değerinden farklı olması gerekir.

Bireylerin rasyonel tercihini analiz edin

İnsanlar metal değeri yüksek olan parayı eritmek veya biriktirmek için saklar, değeri düşük olanı ise harcar.

Bireyler piyasa değeri yasal değerinden yüksek olan varlığı elinde tutmak ister.

Piyasadaki nihai durumu belirleyin

Piyasada sadece metal değeri düşük (kötü) paralar dolaşır, iyi paralar piyasadan çekilir.

Bu durum iktisat literatüründe 'Kötü para iyi parayı kovar' olarak özetlenir.

Anahtar Kavram

Gresham Yasası (Kötü para iyi parayı kovar)

İpuçları

Bu yasayı 'Kötü para iyi parayı kovar' ilkesi çerçevesinde düşünün.

Cebinizde biri gıcır gıcır yeni, diğeri ise aşınmış iki tane 1 TL olduğunu düşünün; hangisini ilk harcamak istersiniz?

Daha Fazla Pratik

Gresham Yasası'nın bimetalizm (çift metal) sistemlerinde neden daha belirgin görüldüğünü araştırabilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 8Soru →

Bimetalizmin (çift metal para sistemi) uygulandığı bir ekonomide, devlet tarafından belirlenen yasal değişim oranı $1$ birim altın = $15$ birim gümüş iken, piyasada $1$ birim altının metal değerinin $18$ birim gümüşe yükseldiği gözlemlenmiştir.

Buna göre, Gresham Yasası uyarınca aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi beklenir?

Altının "kötü para" konumuna gelerek gümüşü dolaşımdan kovması

Gümüşün "kötü para" konumuna gelerek altını dolaşımdan kovması

Altın ve gümüşün piyasada yan yana dolaşmaya devam etmesi

Gümüşün "iyi para" olarak piyasadan çekilmesi ve sadece altının dolaşması

Piyasa oranındaki bu değişimin her iki paranın da dolaşım hızını eşit oranda artırması

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Gümüşün "kötü para" konumuna gelerek altını dolaşımdan kovması

Cevap

Gümüşün "kötü para" konumuna gelerek altını dolaşımdan kovması beklenir.

Verilen senaryoda, piyasada

1

birim altın

18

birim gümüş değerindeyken devletin bu oranı

1/15

olarak belirlemesi, altının yasal olarak düşük değerlendiğini (undervalued) gösterir. Bu durum altını 'iyi para' konumuna getirir. Gümüş ise yasal olarak aşırı değerlendiği (overvalued) için 'kötü para' konumundadır. Gresham Yasası'na göre kötü para (gümüş) piyasada dolaşımda kalırken, iyi para (altın) insanlar tarafından biriktirilir, eritilir veya yurt dışına ihraç edilerek dolaşımdan çekilir.

Adım Adım Çözüm

Yasal oran ile piyasa oranını karşılaştırın.

Yasal oran

1/15

, Piyasa oranı

1/18

Paraların hangisinin yasal olarak aşırı veya düşük değerli olduğunu belirlemek gerekir.

İyi para ve kötü para ayrımını yapın.

Altın yasal olarak düşük değerli (iyi para), gümüş yasal olarak aşırı değerli (kötü para).

Piyasada

1

altın

18

gümüş ederken, devlet

1

altına sadece

15

gümüş değer biçmektedir.

Gresham Yasası'nı uygulayın.

Kötü para (gümüş) piyasada kalır, iyi para (altın) dolaşımdan çekilir.

İnsanlar yasal değeri metal değerinden yüksek olan parayı harcamayı, düşük olanı ise saklamayı (hoarding) tercih ederler.

Anahtar Kavram

Gresham Yasası: Kötü para iyi parayı kovar.

Tahmini Süre:1m 30s

Gresham Yasası

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar