Examkin

Metal Para Sistemleri (Monometalizm ve Bimetalizm)

13 soru

Soru 1Soru →

Para otoritesinin para birimini hem altın hem de gümüş cinsinden tanımladığı, her iki metalin de darphanede serbestçe sikke haline getirilebildiği ve bu madenler arasında devlet tarafından belirlenmiş sabit bir resmi değişim oranının bulunduğu para sistemi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bimetalizm

Cevap

Para biriminin hem altın hem de gümüş üzerinden tanımlandığı ve aralarında resmi bir paritenin bulunduğu sistem bimetalizmdir.
Bimetalizm (Çift Metal Sistemi), iki farklı metalin (altın ve gümüş) aynı anda standart para olarak kabul edildiği düzenlemedir. Bu sistemde her iki metal de serbestçe darphanede paraya dönüştürülebilir, sınırsız yasal ödeme gücüne sahiptir ve aralarında devletin belirlediği sabit bir darphane (resmi) oranı mevcuttur.

Adım Adım Çözüm

1
Sistemdeki metal çeşitliliğini belirle.
Soru metninde hem altın hem de gümüşün (yani 22 metalin) aynı anda kullanıldığı belirtilmektedir.
Bu durum sistemi monometalizmden ayırır.
2
Darphane ve yasal ödeme gücü şartlarını kontrol et.
Her iki metalin de serbestçe sikke haline getirilebilmesi ve yasal ödeme gücüne sahip olması vurgulanmıştır.
Bu özellikler sistemin kısıtlı bir metal sistemi (topal standart gibi) olmadığını gösterir.
3
Metaller arası değişim oranını analiz et.
Devlet tarafından belirlenmiş sabit bir resmi paritenin (değişim oranının) bulunduğu ifade edilmiştir.
Resmi bir paritenin varlığı, bu sistemi oran belirlenmeyen paralel standarttan ayırır ve bimetalizm tanımını tamamlar.

Anahtar Kavram

Bimetalizm (Çift Metal Sistemi)

İpuçları

1
Sistemde kaç tane değerli metalin standart olarak kabul edildiğine odaklanın.
2
Metaller arasında devlet tarafından belirlenmiş sabit bir 'darphane oranı' olup olmadığını kontrol edin.
3
'Bi-' ön eki iki metalin varlığına işaret ederken, sabit bir oran bulunması bu sistemi paralel sistemden ayırır.

Daha Fazla Pratik

Bimetalizm sisteminde piyasa fiyatlarının resmi orandan sapması durumunda ortaya çıkan 'Gresham Yasası' sonuçlarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 2Soru →

Bimetalizm (Çift Metal) sisteminin uygulandığı bir ekonomide, gümüşün piyasa değerinin darphane değerinin altına düşmesiyle birlikte altın paraların Gresham Yasası uyarınca piyasadan çekilmesini önlemek amacıyla; gümüşün sınırsız kanuni ödeme gücü baki tutulurken, darphanede serbestçe paraya dönüştürülme (serbest darp) hakkının kaldırılmasıyla ortaya çıkan hibrit para sistemi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Topal Standart

Cevap

Topal Standart sistemi, bimetalizmden monometalizme geçiş aşamasını temsil eden, bir metalin darp imkanının kısıtlanmasıyla karakterize edilen sistemdir.
Topal Standart sisteminde, hem altın hem de gümüş paralar sınırsız kanuni ödeme gücüne sahip olmaya devam eder. Ancak gümüşün piyasa fiyatı düştüğünde sistemin tamamen gümüş standardına dönmesini engellemek için gümüşün serbest darp (vatandaşın darphaneye metal götürüp para bastırması) hakkı kaldırılır. Bu durum sistemi 'tek ayağı üzerinde duran' bir yapıya dönüştürdüğü için 'Topal' olarak adlandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Bimetalizm ve Gresham Yasası ilişkisini analiz etme
Piyasa fiyatı darphane fiyatından sapan (aşırı değerlenen) metal 'kötü para' haline gelir ve 'iyi parayı' (piyasada değerli olanı) piyasadan kovar.
Sistemin sürdürülebilirliği için piyasa ve darphane rasyolarının uyumlu olması gerekir.
2
Gümüşün değer kaybı durumunda sistemin tepkisini belirleme
Gümüş piyasada ucuzladığında darphaneye gümüş getirilip altın alınmak istenir, bu da altın rezervlerini eritir.
Gresham Yasası'nın yıkıcı etkisinden korunmak için gümüşün sınırsız üretimi durdurulmalıdır.
3
Hibrit sistemin tanımını yapma
Altın serbestçe darp edilmeye devam ederken, gümüşün sadece devlet tarafından sınırlı miktarda basılması (serbest darp hakkının sonu) Topal Standart'ı oluşturur.
Bu sistem gümüşün ödeme gücünü korurken 'kötü para' olarak sistemi istila etmesini engeller.

Anahtar Kavram

Topal Standart (Limping Standard)

Daha Fazla Pratik

Latin Para Birliği'nin 1870'lerde gümüş darpını durdurarak Topal Standart'a geçiş sürecini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 3Soru →

19.19. yüzyılın son çeyreğinde bimetalizm sistemini uygulayan ülkelerin, gümüşün piyasa değerindeki aşırı düşüşün para arzında yarattığı istikrarsızlığı önlemek amacıyla gümüşün serbestçe darp edilme (free coinage) hakkını kaldırdıkları, ancak dolaşımdaki gümüş paraların sınırsız kanuni ödeme gücünü (legal tender) korudukları hibrit para sistemi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Topal Standart

Cevap

Bimetalizmden altın monometalizmine geçiş aşamasında gümüşün serbest darp hakkının kaldırılmasına rağmen ödeme gücünün korunması 'Topal Standart' olarak tanımlanır.
Doğru yanıt olan sistem, bimetalizmin sürdürülemez hale gelmesiyle ortaya çıkmıştır. Devlet, gümüşün piyasayı istila etmesini engellemek için yeni gümüş paraların basılmasını (serbest darp) yasaklamış; ancak mevcut gümüşlerin değerini korumak için onların borç ödemelerinde kullanılmasını engellememiştir. Bir metalin (altın) 'tam kapasite', diğerinin (gümüş) ise 'kısıtlı' işlev gördüğü bu yapıya Topal Standart denir.

Adım Adım Çözüm

1
Başlangıç durumunu analiz etme
Bimetalizm sisteminde hem altın hem gümüş serbestçe darp edilebilir ve sınırsız ödeme gücüne sahiptir.
Sistemin temel işleyişini anlamak için bimetalizmin tanımı gereklidir.
2
Dışsal şoku değerlendirme
Gümüşün piyasa değeri darphane değerinin altına düşmüştür (MarketRatio≠MintRatioMarket Ratio \neq Mint Ratio).
Gresham Yasası uyarınca gümüşün 'kötü para' haline gelmesi sistemdeki değişimi tetikleyen unsurdur.
3
Hükümet müdahalesini belirleme
Gümüşün serbest darp hakkı kaldırılmış (yeni gümüş para basımı yasaklanmış) ancak eski gümüş paraların ödeme gücü korunmuştur.
Bu müdahale sistemi saf bimetalizmden uzaklaştırır.
4
Sistem adlandırmasını yapma
Sistem altın üzerinde tam işlerken gümüş üzerinde kısıtlı işlediği için 'Topal Standart' (Limping Standard) adını alır.
Tek metalin serbestçe basılabildiği ama iki metalin de ödeme gücüne sahip olduğu yapı literatürde bu şekilde adlandırılır.

Anahtar Kavram

Topal Standart (Limping Standard)

İpuçları

1
Bimetalizmden altın standardına geçişteki 'ara form'u düşünün.
2
Bu sistemde metallerden biri tam işlevseldir, diğeri ise sadece ödeme gücüne sahiptir ancak basılamaz.
3
Adını, bir ayağının (gümüşün darp hakkının) sakatlanmış olmasından alan sistemi hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Bimetalizm sisteminde Gresham Yasası'nın altın ve gümüş arzı üzerindeki etkilerini inceleyen soruları çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 4Soru →

Altın ve gümüşün her ikisinin de kanuni ödeme aracı olarak kabul edilmesine karşın, bu iki metal arasında devlet tarafından resmi bir değişim oranının (darphane paritesi) belirlenmediği para sistemi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Paralel Para Sistemi

Cevap

Altın ve gümüş arasında resmi bir paritenin bulunmadığı sistem Paralel Para Sistemi'dir.
Paralel para sistemi, hem altın hem de gümüşün standart para olarak kabul edildiği ancak bu metaller arasında devlet eliyle sabit bir değişim oranının (parite) kurulmadığı sistemdir. Bu sistemde altın ve gümüş paralar arasındaki değişim oranı piyasa koşullarına göre belirlendiği için Gresham Yasası (kötü paranın iyi parayı kovması) bu sistemde ortaya çıkmaz.

Adım Adım Çözüm

1
Metal para sistemlerinin temel özelliklerini ayırt etme
Bimetalizm ve Paralel Para sistemlerinin her ikisinde de altın ve gümüş kanuni ödeme aracıdır.
Soruda her iki metalin de ödeme aracı olduğu belirtildiği için seçenekler bu iki sistem üzerine yoğunlaşmalıdır.
2
Resmi parite (değişim oranı) kriterini uygulama
Bimetalizmde devlet sabit bir 'darphane fiyatı' belirlerken, Paralel Para sisteminde böyle bir müdahale yoktur.
Soru kökünde resmi bir değişim oranının belirlenmediği vurgulandığı için doğru cevap ayrıştırılır.

Anahtar Kavram

Paralel Para Sistemi vs Bimetalizm Ayrımı
Tahmini Süre:45s
Soru 5Soru →

Bimetalizm (çift metal) sisteminin uygulandığı bir ekonomide gümüşün piyasa fiyatının darphane fiyatının altına düşmesi, gümüşün 'kötü para' niteliği kazanarak altını piyasadan kovmasına (Gresham Yasası) zemin hazırlamaktadır. Bu süreçte devletin altın rezervlerini korumak amacıyla gümüşün serbest darp edilmesini (serbestçe paraya dönüştürülmesini) yasakladığı, ancak tedavüldeki gümüş paraların sınırsız ödeme gücünü devam ettirdiği metal para sistemi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Topal Standart

Cevap

Topal Standart
Topal Standart, bimetalizm sisteminde gümüşün piyasa değerindeki aşırı düşüşün altın rezervlerini tehdit etmesi üzerine, gümüşün serbest darp hakkının kaldırılması fakat mevcut gümüş sikkelerin kanuni ödeme gücünün korunmasıyla ortaya çıkan sistemdir. Bu aşamada altın tam standart metal para fonksiyonlarını korurken, gümüş sadece tedavülde sınırlı bir rol üstlendiği için sistem 'topallayan' bir yapıya bürünmüş ve tarihsel olarak monometalizme geçişin bir basamağı olmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Bimetalizm sistemindeki resmi (darphane) oran ile piyasa oranını karşılaştırın.
Gümüşün piyasa fiyatının darphane fiyatının altına düşmesi, gümüşün darphanede piyasadakinden daha değerli (overvalued) sayılmasına neden olur.
Resmi olarak değerli, piyasada ise ucuz olan para 'kötü para' niteliği kazanır.
2
Gresham Yasası'nın bu durumdaki etkisini analiz edin.
Kötü para (gümüş) piyasada kalırken, iyi para (altın) dışarı kaçar, eritilir veya biriktirilir.
Ekonomi aktörleri ucuz gümüşle darphaneden değerli altın alıp arbitraj yapma eğilimine girerler.
3
Devletin altın rezervlerini korumak için aldığı önlemi değerlendirin.
Gümüşün serbestçe paraya dönüştürülme (serbest darp) hakkı kaldırılır.
Darphaneye gümüş girişi engellenerek altın stoklarının eritilmesi durdurulmaya çalışılır.
4
Sistemin yeni kurumsal yapısını tanımlayın.
Altın hem serbest darp hakkına hem sınırsız ödeme gücüne sahipken, gümüş sadece sınırsız ödeme gücüne sahiptir.
İki metalden birinin tam fonksiyonel, diğerinin (gümüş) ise kısıtlı fonksiyonel kalması sistemi 'topal' hale getirir.
5
Tanımlanan sistemi iktisat literatüründeki adıyla eşleştirin.
Bu geçiş formu 'Topal Standart' (Limping Standard) olarak adlandırılır.
Özellikle 19.19. yüzyılın sonlarında Latin Para Birliği ülkelerinde bimetalizmden altın standardına geçişte bu isimle uygulanmıştır.

Anahtar Kavram

Bimetalizm sisteminde gümüşün değer kaybına karşı alınan darp kısıtlaması önlemi ve Topal Standart (Limping Standard) kavramı.
Soru 6Soru →

Altın standartının bir türü olan bu sistemde, altın sikkeler tedavülde yer almaz; merkez bankası emisyonu olan kağıt paraların altına çevrilebilirliği ise sadece belirli bir ağırlığın üzerindeki (genellikle 12,512,5 kg) külçeler aracılığıyla gerçekleştirilir. Bu uygulama ile altının halk arasında sikke olarak dolaşımı engellenerek rezervlerin merkezde toplanması amaçlanmıştır.

Yukarıda özellikleri belirtilen para sistemi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Altın Külçe Standartı

Cevap

Altın sikkelerin dolaşımda bulunmadığı ve kağıt paraların sadece belirli bir ağırlığın üzerindeki altın külçeleriyle değiştirilebildiği sistem Altın Külçe Standartı'dır.
Doğru cevap, belirtilen tüm özellikleri karşılayan sistemdir. Altın külçe standartında altın sikkeler tedavülde yer almaz, böylece altın daha çok uluslararası ödemelerde ve merkez bankası rezervi olarak kullanılır. Kağıt paraların altına çevrilebilirliği ise sadece belirli bir ağırlığın (örneğin 12,512,5 kg'lık külçeler) üzerindeki miktarlar için geçerlidir.

Adım Adım Çözüm

1
Sistemde altının dolaşım biçimi incelenir.
Altın sikkelerin tedavülde olmadığı (dolaşmadığı) görülür.
Bu durum, sistemin klasik altın sikke standartından ayrıldığını gösterir.
2
Kağıt paranın altına nasıl dönüştürüldüğü analiz edilir.
Sadece belirli bir minimum ağırlığın (külçe) üzerindeki miktarlar için değişim yapılır.
Altının halk arasında küçük meblağlı işlemler için kullanılmasını engellemek ve rezervleri merkez bankasında toplamak amaçlanır.
3
Tanımlanan özellikler literatürdeki karşılığı ile eşleştirilir.
Bu mekanizma 'Altın Külçe Standartı' (Gold Bullion Standard) olarak adlandırılır.
Konvertibilitenin külçe altın üzerinden sağlanması belirleyici unsurdur.

Anahtar Kavram

Altın Külçe Standartı ve Konvertibilite Şartları

İpuçları

1
Bu sistemde altın 'sikke' olarak değil, 'külçe' olarak para otoritesinde tutulur.
2
Kağıt parayı altına çevirmek isterseniz, cebinizdeki az miktar para yetmez; büyük bir külçe alacak kadar paranız olmalıdır.

Daha Fazla Pratik

Altın kambiyo standartı (Bretton Woods öncesi ve sonrası uygulamalar) ile farklarını inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 7Soru →

Metal para sistemleri içinde yer alan bimetalizm (çift metal) sisteminin "tam çift metal sistemi" (true bimetallism) niteliği taşıyabilmesi için bazı hukuki ve teknik koşulların aynı anda sağlanması gerekmektedir.

Buna göre, bir para sisteminin "tam çift metal sistemi" olarak adlandırılabilmesi için aşağıdaki koşullardan hangisinin birlikte gerçekleşmesi zorunludur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Her iki metalin de sınırsız kanuni ödeme gücüne sahip olması ve her iki metal için de serbestçe sikke darp edilme hakkının bulunması

Cevap

Her iki metalin de sınırsız kanuni ödeme gücüne sahip olması ve her iki metal için de serbestçe sikke darp edilme hakkının bulunması bimetalizm sisteminin tam olma şartıdır.
Tam çift metal sistemi, bir ekonomide hem altın hem de gümüşün darphane tarafından belirlenen sabit bir oran üzerinden sınırsız kanuni ödeme gücüne sahip olmasını ve her iki metalin de darphanede serbestçe paraya dönüştürülebilmesini (serbest darp hakkı) şart koşar.

Adım Adım Çözüm

1
Bimetalizm sisteminin temel unsurlarını tanımla.
Bimetalizm, hem altın hem de gümüşün aynı anda standart para olarak kabul edildiği sistemdir.
Sistemin niteliğini belirleyen hukuki (ödeme gücü) ve teknik (darp hakkı) zorunlulukları ayırt etmek gerekir.
2
"Tam" bimetalizm ile "Topal Standart" arasındaki farkı belirle.
Tam sistemde her iki metal de serbestçe basılabilirken, Topal Standart'ta metallerden birinin (genellikle gümüşün) basımı kısıtlanmıştır.
Topal Standart, Gresham Yasası'nın yarattığı istikrarsızlığı önlemek için gümüş basımının durdurulmasıyla oluşur.
3
"Paralel Para Sistemi" ayrımını yap.
Paralel para sisteminde resmi bir parite yoktur, oysa tam bimetalizmde devlet tarafından ilan edilen resmi bir kur (darphane oranı) vardır.
Resmi kurun olmaması Gresham Yasası'nın işlemesini engeller, bu da bimetalizmin klasik işleyişinden farklıdır.

Anahtar Kavram

Bimetalizm (Tam ve Eksik) Sistemleri

İpuçları

1
Bimetalizmde iki metalin de 'eşit' hukuki statüde olması gerektiğini düşünün.
2
Bir metalin paraya dönüştürülme hakkının (darp) engellenmesi, o sistemin 'topal' (sakat) kalmasına neden olur.

Daha Fazla Pratik

Bimetalizm sisteminde Gresham Yasası'nın neden olduğu istikrarsızlıkları ve Latin Para Birliği'nin Topal Standarta geçiş sürecini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 8Soru →

Çift metal (bimetalizm) sisteminin uygulandığı bir ekonomide, resmi değişim oranı (darphane oranı) 11 birim altın = 1515 birim gümüş olarak belirlenmişken; gümüş madeninin arzındaki artış sonucu serbest piyasada 11 birim altının fiyatı 1818 birim gümüşe yükselmiştir.

Bu durumda, Gresham Yasası uyarınca piyasada gerçekleşmesi beklenen süreç aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Gümüşün darphanedeki değeri piyasa değerinden yüksek olduğu için gümüş "kötü para" haline gelir ve altın piyasadan çekilir.

Cevap

Gümüşün darphanedeki değeri piyasa değerinden yüksek olduğu için gümüş "kötü para" haline gelir ve altın piyasadan çekilir.
Verilen senaryoda altın piyasada 1818 birim gümüş ederken darphanede sadece 1515 birim gümüş etmektedir. Bu durum altının darphanede 'eksik değerlendiğini' (undervalued) ve 'iyi para' olduğunu gösterir. Gümüş ise piyasada daha az değerli olmasına rağmen darphanede daha yüksek değer gördüğü için 'aşırı değerlenmiş' (overvalued) yani 'kötü para'dır. Gresham Yasası'na göre kötü para piyasada kalırken, iyi para (altın) eritilerek, saklanarak veya ihraç edilerek tedavülden çekilir.

Adım Adım Çözüm

1
Darphane ve Piyasa oranlarını karşılaştırın.
Darphane: 1G=15S1G = 15S, Piyasa: 1G=18S1G = 18S.
Metallerin hangi piyasada daha değerli olduğunu anlamak için karşılaştırma gereklidir.
2
Metallerin değerleme durumunu analiz edin.
Altın piyasada (18S18S) darphaneden (15S15S) daha değerlidir (eksik değerlenmiş/iyi para). Gümüş ise darphanede piyasaya göre daha değerlidir (aşırı değerlenmiş/kötü para).
Gresham Yasası'na göre aşırı değerlenmiş metal 'kötü', eksik değerlenmiş metal 'iyi' paradır.
3
Gresham Yasası'nı uygulayın.
Kötü para (Gümüş) iyi parayı (Altın) piyasadan kovar.
İnsanlar daha değerli olan altını eritip satmayı veya saklamayı, değersizleşen gümüşü ise ödemelerde kullanmayı tercih ederler.

Anahtar Kavram

Gresham Yasası (Kötü para iyi parayı kovar)

Daha Fazla Pratik

Metal para sistemlerinde 'paralel para sistemi' ile 'bimetalizm' arasındaki temel fark olan resmi değişim oranı zorunluluğunu inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 9Soru →

Metal para sistemleri içerisinde yer alan ve hem altın hem de gümüşün sınırsız ödeme gücüne sahip olduğu bir ekonomide; devletin bu iki metal arasında resmi bir değişim oranı (parite) belirlemediği, metallerin birbirine oranla değerinin piyasada serbestçe oluştuğu 'paralel standart' sistemini, 'bimetalizm' (çift metal) sisteminden ayıran temel sonuç aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Resmi bir değişim oranı bulunmadığı için Gresham Yasası'nın bu sistemde işlememesi

Cevap

Resmi bir değişim oranı (parite) belirlenmediği için Gresham Yasası'nın bu sistemde işlememesi paralel standart sistemini bimetalizmden ayıran en temel sonuçtur.
Bimetalizm sisteminde devlet altın ve gümüş arasında resmi bir değişim oranı belirler. Piyasa değerleri bu orandan saptığında, resmi olarak aşırı değerlenen metal 'kötü para' haline gelir ve 'iyi parayı' (piyasa değeri resmi değerinden yüksek olan metal) piyasadan kovar (Gresham Yasası). Ancak paralel standart sisteminde devlet herhangi bir resmi oran belirlemez; altın ve gümüş sikkelerin birbirine göre değeri piyasada serbestçe oluşur. Bu durumda hiçbir metal resmi bir baskıyla aşırı değerli kılınmadığı için Gresham Yasası bu sistemde uygulama alanı bulamaz.

Adım Adım Çözüm

1
Bimetalizm ve Paralel Standart kavramlarını karşılaştırın.
Bimetalizmde devlet altın ve gümüş arasında sabit bir oran (Örn: 11 altın = 1515 gümüş) belirlerken, Paralel Standart'ta böyle bir oran belirlenmez.
Sistemler arasındaki teknik farkın (resmi oran varlığı/yokluğu) tespit edilmesi gerekir.
2
Gresham Yasası'nın (Kötü para iyi parayı kovar) şartlarını analiz edin.
Gresham Yasası'nın işlemesi için devletin belirlediği resmi oran ile piyasa oranı arasında bir sapma olması gerekir.
Yasanın işleyişi için 'resmi bir değerleme' hatası zorunludur.
3
Paralel Standart sisteminde bu yasanın neden işlemediğini sonuçlandırın.
Paralel standartta resmi bir oran olmadığı için metal değerleri piyasada serbestçe dalgalanır ve hiçbir metal 'resmi olarak' aşırı değerli (kötü para) konuma düşmez.
Piyasa mekanizması sayesinde Gresham Yasası devre dışı kalır.

Anahtar Kavram

Paralel Standart ve Bimetalizm Ayrımı

İpuçları

1
Gresham Yasası'nın işlemesi için devletin 'resmi bir fiyat' dayatması gerektiğini hatırlayın.
2
Paralel standart sisteminde, altın ve gümüşün birbirine karşı fiyatı tıpkı bir döviz kuru gibi serbest piyasada belirlenir.

Daha Fazla Pratik

Bimetalizmde gümüşün piyasa değerinin düşmesi durumunda hangi metalin 'kötü para' olacağını analiz eden sorulara göz atabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 10Soru →

Çift metal (bimetalizm) sisteminin uygulandığı bir ekonomide, altın ve gümüş için devlet tarafından belirlenen resmi değişim oranının piyasa fiyatlarından farklılaşması sonucunda; piyasa değeri darphane (resmi) değerinden daha yüksek olan paranın dolaşımdan çekilerek piyasada sadece resmi değeri piyasa değerinden yüksek olan paranın kalması durumu aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Gresham Yasası

Cevap

Piyasa değeri resmi değerinden yüksek olan iyi paranın dolaşımdan çekilmesi durumu Gresham Yasası olarak adlandırılır.
Gresham Yasası, 'kötü para iyi parayı kovar' ilkesine dayanır. Çift metal sisteminde darphane (resmi) fiyatı piyasa fiyatının altında kalan metal 'iyi para' niteliği kazanır. İnsanlar bu parayı eriterek veya biriktirerek dolaşımdan çekerken, resmi değeri piyasada karşılığı olmayan 'kötü para' tedavülde kalmaya devam eder.

Adım Adım Çözüm

1
Bimetalizm sisteminde devletin belirlediği oran ile piyasa oranı arasındaki farkı analiz etmek.
Eğer piyasa fiyatı darphane fiyatından yüksekse, metal piyasada daha değerlidir.
Darphanede ucuza sayılan metal, piyasada daha yüksek fiyata satılabileceği için halk tarafından toplanır.
2
İyi para ve kötü para ayrımını yapmak.
Piyasa değeri darphane değerinden yüksek olan paraya 'iyi para', düşük olana 'kötü para' denir.
Kişiler rasyonel davranarak değerli metali saklar, değersiz olanı ödemelerde kullanır.
3
Sonucu bir iktisadi yasa ile eşleştirmek.
Gresham Yasası.
Bu yasa 'kötü paranın iyi parayı piyasadan kovacağını' ifade eder.

Anahtar Kavram

Gresham Yasası
Tahmini Süre:45s
Soru 11Soru →

Altın ve gümüşün aynı anda standart para olarak kabul edildiği bir ekonomide; Gresham Yasası'nın bir sonucu olarak "iyi para" olarak nitelendirilen paranın dolaşımdan çekilerek kaybolmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İyi paranın piyasadaki metal değerinin, devletin belirlediği resmi değerden (darphane fiyatı) daha yüksek olması

Cevap

İyi paranın piyasadaki metal değerinin, devletin belirlediği resmi değerden (darphane fiyatı) daha yüksek olması
Gresham Yasası'na göre, eğer bir metalin piyasadaki değeri devletin belirlediği yasal değerden (darphane fiyatı) daha yüksekse, o metal 'iyi para' niteliği kazanır. İnsanlar bu parayı alışverişte kullanmak yerine eritip metal olarak satmayı veya servet olarak saklamayı tercih ederler, bu da iyi paranın piyasadan çekilmesine neden olur.

Adım Adım Çözüm

1
Parite İlişkisini Belirle
Devletin belirlediği darphane fiyatı ile serbest piyasadaki metal fiyatı arasındaki farkı saptanır.
Gresham Yasası'nın işlemesi için resmi değer ile piyasa değeri arasında bir uyumsuzluk olması gerekir.
2
İyi Para Tanımını Uygula
Piyasa değeri, resmi değerinden (darphane fiyatı) yüksek olan metal 'iyi para' olarak tanımlanır.
Bu durumda paranın metal değeri, üzerindeki nominal değerden daha fazladır.
3
Dolaşımdan Çekilme Mantığını Analiz Et
İyi paranın eritilerek metal olarak satılması veya biriktirilmesi nedeniyle piyasadan çekildiği görülür.
Kişiler daha değerli olan metali dolaşımda kullanmak yerine saklamayı veya ticari meta olarak kullanmayı tercih eder.

Anahtar Kavram

Gresham Yasası (Kötü paranın iyi parayı piyasadan kovması)

Daha Fazla Pratik

Bimetalizmden monometalizme geçiş sürecinde 'Topal Standart' uygulamasını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 12Soru →

Altın ve gümüşün her ikisinin de sınırsız yasal ödeme gücünün bulunmasına karşın, gümüşün darphanede serbestçe paraya dönüştürülme (basılma) imkânının ortadan kaldırıldığı para sistemi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Topal Standart

Cevap

Topal Standart
Topal standart, çift metal sisteminden altın monometalizmine geçiş aşamasında ortaya çıkan bir düzenlemedir. Bu sistemde hem altın hem de gümüş sınırsız yasal ödeme gücüne sahip olmaya devam eder (bimetalizm özelliği), ancak gümüş sikkelerin darphanede serbestçe basılması yasaklanmıştır (monometalizme yaklaşma özelliği).

Adım Adım Çözüm

1
Para sistemindeki metallerin yasal durumunu analiz ediniz.
Hem altın hem de gümüşün sınırsız ödeme gücü (yasal ödeme aracı olma özelliği) devam etmektedir.
Bu özellik sistemin hala çift metal (bimetalist) kökenli olduğunu gösterir.
2
Darphane (basım) hakkındaki kısıtlamayı değerlendiriniz.
Gümüşün serbestçe paraya dönüştürülme hakkı kaldırılmıştır.
Gümüşün arzının dondurulması, sistemin tam çift metal sisteminden uzaklaştığını gösterir.
3
Bu özellikleri karşılayan teknik terimi belirleyiniz.
Bu hibrit yapıya iktisat literatüründe 'Topal Standart' adı verilir.
Sistem altın üzerinde 'yürürken' gümüşün basımının durması nedeniyle 'topal' olarak nitelendirilmiştir.

Anahtar Kavram

Metal Para Sistemleri - Topal Standart

Daha Fazla Pratik

Gresham Yasası'nın hangi metal para sistemlerinde (çift metal vs. paralel) geçerli olduğunu tekrar ediniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 13Soru →

Bimetalizm (çift metal sistemi) rejiminin geçerli olduğu bir ekonomide, resmi değişim oranı (darphane oranı) 11 birim altın = 2020 birim gümüş olarak saptanmıştır. Gümüşün piyasa arzındaki artış sonucu piyasa değişim oranının 11 birim altın = 2525 birim gümüş seviyesine çıkması durumunda, Gresham Yasası uyarınca piyasada gözlemlenmesi beklenen temel gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Altın sikkeler piyasadan çekilir ve dolaşımda sadece gümüş sikkeler kalır.

Cevap

Altın sikkelerin piyasadan çekilmesi ve dolaşımda sadece gümüş sikkelerin kalması beklenir.
Verilen senaryoda altının piyasa değeri (2525 gümüş), darphanedeki yasal değerinden (2020 gümüş) daha yüksektir. Bu durum altını 'iyi para' yapar. Gresham Yasası'na göre, devlet tarafından piyasa değerinin altında değer biçilen (iyi) para piyasadan çekilirken, piyasa değerinin üzerinde değer biçilen (kötü) para dolaşımda kalır. Bu nedenle altın dolaşımdan çekilir ve piyasada sadece gümüş kalır.

Adım Adım Çözüm

1
Darphane ve piyasa oranlarını karşılaştırın.
Darphane oranı 11 altın = 2020 gümüş iken, piyasa oranı 11 altın = 2525 gümüştür.
Hangi metalin devlet tarafından düşük değerlendiğini belirlemek için gereklidir.
2
'İyi para' ve 'Kötü para' ayrımını yapın.
Altın piyasada 2525 gümüş değerindeyken darphanede sadece 2020 gümüş değerindedir (Düşük değerlenmiş = İyi para). Gümüş ise darphanede piyasaya göre daha değerlidir (Aşırı değerlenmiş = Kötü para).
Gresham Yasası'nı uygulamak için hangi metalin piyasadan çekileceğini saptamak gerekir.
3
Gresham Yasası'nı uygulayın.
Kötü para (gümüş), iyi parayı (altın) piyasadan kovar.
Yasaya göre insanlar piyasa değeri yüksek olan metali (altın) eritip külçe olarak saklamayı veya ihraç etmeyi tercih ederler.

Anahtar Kavram

Gresham Yasası: Kötü para iyi parayı kovar.

Daha Fazla Pratik

Topal Standart uygulamasının bu tür istikrarsızlıkları önlemek için nasıl bir kısıtlama getirdiğini araştırabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s