Ödemeler Dengesi Bilançosu ve Kalemleri

12 soru

Soru 1Soru

Ödemeler Dengesi El Kitabı'nın 6. Baskısı (BPM6BPM6) standartlarına göre; bir ekonominin belirli bir dönemdeki ödemeler dengesi istatistiklerinde "Net Hata ve Noksan" kaleminin pozitif (++) bir bakiye vermesi, aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmiş olabileceğini gösterir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kayda geçmemiş bir döviz girişinin veya finansal yükümlülük artışının söz konusu olması

Cevap

Kayda geçmemiş bir döviz girişinin veya finansal yükümlülük artışının söz konusu olması
Ödemeler dengesi istatistikleri çift kayıtlı muhasebe sistemine dayanır. Eğer kaydedilen cari ve sermaye hesabı toplamı (ülkenin net borç verme kapasitesi), finans hesabında kaydedilen net varlık ve yükümlülük değişiminden (fiili finansal akımlar) küçükse, aradaki farkı kapatmak için alacak (giriş) tarafına pozitif bir Net Hata ve Noksan eklenir. Bu durum, sisteme kayda girmemiş bir döviz girişinin veya bir finansal yükümlülük artışının (borçlanma) girdiğini gösterir.

Adım Adım Çözüm

1
Ödemeler dengesi temel muhasebe özdeşliğini hatırla.
CariI˙s\clemler+SermayeHesabıFinansHesabı+NetHataveNoksan=0Cari İşlemler + Sermaye Hesabı - Finans Hesabı + Net Hata ve Noksan = 0
BPM6 standartlarına göre bilançonun her zaman sıfıra eşitlenmesi gerekir.
2
Net Hata ve Noksan (NHN) kaleminin pozitif olması durumunu analiz et.
NHN>0NHN > 0 ise, bu durum FinansHesabı>(CariI˙s\clemler+SermayeHesabı)Finans Hesabı > (Cari İşlemler + Sermaye Hesabı) demektir.
Özdeşliği dengelemek için NHN'nin pozitif tarafta (gelir/alacak yönünde) yer alması gerekir.
3
Bakiyenin ekonomik anlamını yorumla.
Kaydedilen döviz çıkışları, kaydedilen girişlerden fazladır; dolayısıyla aradaki farkı kapatacak 'kayıtsız bir giriş' mevcuttur.
NHN'nin pozitif olması, istatistiksel olarak eksik kaydedilmiş bir alacak (kredi) girişine işaret eder.

Anahtar Kavram

Ödemeler Dengesi Muhasebe Özdeşliği ve Net Hata Noksan

Daha Fazla Pratik

Finans hesabındaki 'Net Varlık Edinimi' ve 'Net Yükümlülük Oluşumu' kalemlerinin kayıt işaretlerini ve net hata noksan ile ilişkisini tekrar gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 2Soru

Ödemeler Dengesi Bilançosu'nun (BPM6 standartları) kalemleri ve bu kalemlere ilişkin kayıt esasları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yurt dışında yerleşik bir yatırımcının, yerli bir sanayi şirketinin piyasadaki paylarının %8'ini borsadan satın alması, ödemeler dengesinin 'Finans Hesabı' içerisinde 'Doğrudan Yatırımlar' olarak sınıflandırılır.

Cevap

Yurt dışındaki bir yatırımcının yerli bir şirketin %8'lik payını satın almasının doğrudan yatırım olarak sınıflandırılacağını belirten ifade yanlıştır; çünkü bu işlem portföy yatırımı kapsamına girmektedir.
Doğrudan yatırımların tanımlanmasında kullanılan uluslararası kriter, yatırımcının yerleşik olduğu ekonomi dışındaki bir işletmenin yönetiminde kalıcı bir menfaat elde etmesi ve sermayenin en az %10'una sahip olmasıdır. %8'lik bir pay edinimi bu eşiği geçmediği için doğrudan yatırım değil, portföy yatırımı olarak kaydedilmelidir. Bu nedenle yanlış olan ifade budur.

Adım Adım Çözüm

1
Doğrudan yatırım ve portföy yatırımı ayrımını yapınız.
BPM6 standartlarına göre, bir yatırımın 'Doğrudan Yatırım' olarak kabul edilmesi için yatırımcının işletme yönetiminde söz sahibi olmasını sağlayacak %10 veya daha fazla oranda oy hakkına veya sermaye payına sahip olması gerekir.
Uluslararası standartlarda kontrol gücü eşiği %10 olarak belirlenmiştir.
2
Sorudaki %8'lik oranı değerlendiriniz.
Yatırım oranı %10'un altında kaldığı için bu işlem 'Doğrudan Yatırım' değil, 'Portföy Yatırımı' olarak sınıflandırılmalıdır.
Yatırımın niteliğini belirleyen temel kriter mülkiyet oranındaki eşik değerdir.
3
Diğer seçeneklerdeki kalemleri kontrol ediniz.
Faiz/Kâr payı → Birincil Gelir (Doğru). Borç affı → Sermaye Hesabı (Doğru). Rezerv satışı → Alacak kaydı (Doğru). İnsani yardım → İkincil Gelir (Doğru).
BPM6 hesap sınıflamalarının doğruluğunu teyit etmek için her bir kalem kendi tanımıyla eşleştirilmiştir.

Anahtar Kavram

Ödemeler Dengesi Finans Hesabı Sınıflandırması (10% Kriteri)

İpuçları

1
Ödemeler dengesinde yatırımlar, mülkiyet oranına göre farklı sınıflara ayrılır.
2
BPM6 standartlarına göre doğrudan yatırım ve portföy yatırımı ayrımını yapan kritik bir yüzdelik eşik bulunmaktadır.
3
Yönetimde söz sahibi olma sınırı olarak kabul edilen %10 eşiğinin altındaki pay alımları her zaman portföy yatırımıdır.

Daha Fazla Pratik

Cari işlemler hesabının alt kalemleri olan birincil ve ikincil gelir dengesi arasındaki farkları (faktör gelirleri vs. karşılıksız transferler) daha detaylı inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 3Soru

Türkiye'de yerleşik bir yatırımcının, yurt dışındaki bir finans kuruluşunda bulunan mevduat hesabından elde ettiği faiz geliri, ödemeler dengesi bilançosunun aşağıdaki kalemlerinden hangisinde izlenir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Birincil Gelir Dengesi

Cevap

Faiz geliri, üretim faktörlerinden biri olan sermayenin getirisi olduğu için ödemeler dengesi bilançosunda Birincil Gelir Dengesi kalemi altında izlenir.
Faiz geliri, bir üretim faktörü olan sermayenin getirisidir. Ödemeler Dengesi El Kitabı (BPM6) standartlarına göre; işçi ücretleri, faiz, temettü ve kâr payı gibi faktör gelirleri ile giderleri 'Birincil Gelir Dengesi' kalemi altında takip edilir.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin niteliğini analiz edin.
Yurt dışındaki bir mevduattan elde edilen faiz geliri, bir üretim faktörü olan sermayenin getirisi (faktör geliri) olarak tanımlanır.
Ödemeler dengesinde kalemlerin doğru sınıflandırılması için işlemin bir mal/hizmet değişimi mi, gelir akımı mı yoksa varlık transferi mi olduğu belirlenmelidir.
2
BPM6 (Ödemeler Dengesi El Kitabı 6. Versiyon) standartlarına göre hesapları hatırlayın.
Cari İşlemler Hesabı; Mal Dengesi, Hizmet Dengesi, Birincil Gelir Dengesi ve İkincil Gelir Dengesi olmak üzere dört alt kalemden oluşur.
Uluslararası standartlar, yatırım gelirlerinin cari işlemler içerisinde sınıflandırılmasını öngörür.
3
İşlemi ilgili hesapla eşleştirin.
Sermayenin getirisi olan faiz, Birincil Gelir Dengesi kalemine kaydedilmelidir.
Birincil Gelir Dengesi; emek ve sermaye gibi üretim faktörlerinin sınır ötesi kullanımından doğan gelir ve giderleri kapsar.

Anahtar Kavram

Birincil Gelir Dengesi (Primary Income)

İpuçları

1
Faiz bir üretim faktörü olan sermayenin getirisi olduğu için 'faktör geliri' olarak değerlendirilir.
2
Cari işlemler hesabının alt kalemlerini düşünün; mal ve hizmet dışındaki gelir akımları nerede toplanır?

Daha Fazla Pratik

Finans hesabı ile Birincil Gelir Dengesi arasındaki farkı, 'anapara' ve 'getiri' ayrımı üzerinden tekrar gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 4Soru

Ödemeler Dengesi Bilançosu'nun güncel IMF (BPM6) standartlarına göre; patent, telif hakkı ve marka gibi üretilmemiş finansal olmayan varlıkların mülkiyetindeki değişimleri kapsayan alım-satım işlemleri aşağıdaki kalemlerden hangisinde izlenir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sermaye Hesabı

Cevap

Patent, telif hakkı ve marka gibi üretilmemiş finansal olmayan varlıkların alım-satımı Sermaye Hesabı kapsamında izlenir.
BPM6 (6. Ödemeler Dengesi El Kitabı) standartlarına göre, ödemeler dengesi bilançosunun 'Sermaye Hesabı' kalemi iki ana unsurdan oluşur: Sermaye transferleri ve üretilmemiş finansal olmayan varlıkların (patent, marka, telif hakkı, kullanım hakları vb.) mülkiyetinin devri. Soruda belirtilen alım-satım işlemi bu tanıma doğrudan uymaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin niteliğini belirle.
İşlem, patent ve marka gibi maddi olmayan varlıkların mülkiyet değişimidir (alım-satım).
Bu varlıklar finansal bir araç olmadıkları gibi, bir üretim faktörü geliri de değildirler.
2
BPM6 standartlarını uygula.
BPM6'ya göre 'Sermaye Hesabı', sermaye transferleri ve üretilmemiş finansal olmayan varlıkların edinimi/elden çıkarılmasını kapsar.
Cari işlemlerden ve finansal araçlardan ayrılan bu özel kalemlerin takibi için Sermaye Hesabı kullanılır.

Anahtar Kavram

Ödemeler Dengesi Bilançosu'nda Sermaye Hesabı ve Maddi Olmayan Varlıkların Kaydı

Daha Fazla Pratik

BPM6 ile 'Cari Transferler' isminin 'İkincil Gelir' olarak değiştiğini ve sermaye transferlerinin Sermaye Hesabı'na dahil edildiğini unutmayınız.

Alternatif Yöntem

BPM6 yapısını aklınızda şu şekilde gruplayabilirsiniz: Mal/Hizmet/Gelir akışları Cari İşlemler'de; Varlık mülkiyeti (maddi olmayan) Sermaye Hesabı'nda; Finansal araçlar (para/borç/sermaye piyasası) ise Finans Hesabı'nda izlenir.
Tahmini Süre:45s
Soru 5Soru

Ödemeler dengesi istatistiklerinde kullanılan güncel BPM6 (Ödemeler Dengesi ve Uluslararası Yatırım Pozisyonu El Kitabı - 6. Baskı) standartlarına göre; Türkiye'de yerleşik bir ticari bankanın, yurt dışındaki bir finans kuruluşundan 3 yıl vadeli sendikasyon kredisi temin etmesi işlemi, bilançonun aşağıdaki kalemlerinden hangisinde izlenir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Finans Hesabı - Diğer Yatırımlar (Yükümlülükler)

Cevap

Türkiye'de yerleşik bir bankanın yurt dışından kredi temin etmesi işlemi, Finans Hesabı altındaki Diğer Yatırımlar kaleminin yükümlülükler kısmına kaydedilir.
Kredi temini, ödemeler dengesinin Finans Hesabı içerisinde yer alan ve doğrudan yatırım veya portföy yatırımı özelliği taşımayan finansal akımların kaydedildiği 'Diğer Yatırımlar' kalemi altında izlenir. Yerleşik bankanın dış dünyaya borçlanması söz konusu olduğu için bu işlem 'Yükümlülükler' başlığına kaydedilmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin mahiyetini analiz etme
İşlem geri ödemeli bir finansal kaynak teminidir (kredi).
Ödemeler dengesinde finansal varlık veya yükümlülük yaratan işlemler Finans Hesabı'nda izlenmelidir.
2
Finans Hesabı alt kalemlerini sınıflandırma
Krediler, 'Diğer Yatırımlar' (Other Investment) kategorisine girer.
BPM6 standartlarına göre mevduatlar, krediler ve ticari krediler gibi araçlar Diğer Yatırımlar başlığı altında toplanır.
3
Varlık ve yükümlülük yönünü belirleme
Yurt dışından borçlanma olduğu için 'Yükümlülüklerin Net Oluşumu' kısmına kaydedilir.
Yerleşik bir birimin dış dünyaya olan borcunun artması, ülke için bir yükümlülük artışıdır.

Anahtar Kavram

BPM6 standartlarına göre Finans Hesabı kalemlerinin (Doğrudan, Portföy, Diğer Yatırımlar) ayrımı ve kredi işlemlerinin kaydı.

İpuçları

1
Bu işlemin bir mal veya hizmet ticareti mi yoksa bir para hareketi (borçlanma) mi olduğunu düşünün.
2
BPM6'da krediler; hisse senedi veya tahvillerden farklı bir kategoride sınıflandırılır.

Daha Fazla Pratik

Devalüasyonun bu hesap üzerindeki etkilerini Marshall-Lerner koşulu bağlamında inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 6Soru

Ödemeler Dengesi Bilançosu (BPM6BPM6) standartlarına göre; Türkiye'de yerleşik bir inşaat mühendisinin, Katar'da bir stadyum projesinde 55 ay süreyle çalışarak elde ettiği ve Türkiye'ye transfer ettiği ücret gelirleri, bilançonun aşağıdaki kalemlerinden hangisine kaydedilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cari İşlemler Hesabı - Birincil Gelir Hesabı

Cevap

İşlem, Cari İşlemler Hesabı altında yer alan Birincil Gelir Hesabı'na kaydedilmelidir.
Ödemeler Dengesi Bilançosu'nun güncel BPM6BPM6 standartlarına göre, Birincil Gelir Hesabı; üretim faktörlerinin (emek, sermaye, toprak) karşılığında elde edilen gelirleri kapsar. Türkiye'de yerleşik bir kişinin yurt dışında 11 yıldan kısa süreli (soruda 55 ay) çalışması sonucu elde ettiği ücretler, 'Çalışan Ücretleri' kapsamında bu hesaba alacak (+) olarak kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Yerleşiklik (Residency) durumunun belirlenmesi
Mühendis Katar'da 55 ay (11 yıldan az) kaldığı için Türkiye'de yerleşik kabul edilmeye devam eder.
Ödemeler dengesi kurallarına göre bir ekonomide yerleşiklik için o ülkede kesintisiz en az 11 yıl bulunma şartı aranır.
2
İşlemin mahiyetinin (Gelir türü) analiz edilmesi
Elde edilen kazanç bir emeğin karşılığı olan 'ücret' geliridir.
Üretim faktörlerinin (emek, sermaye, doğal kaynaklar) karşılığında elde edilen akımlar faktör geliridir.
3
BPM6 sınıflandırmasına göre uygun kalemin seçilmesi
Ücret gelirleri 'Çalışan Ücretleri' (Compensation of employees) başlığı altında Birincil Gelir Hesabı'na kaydedilir.
BPM6 standartlarında eski adı 'Yatırım Gelirleri' veya 'Faktör Gelirleri' olan kalem, 'Birincil Gelir Hesabı' olarak güncellenmiştir.

Anahtar Kavram

Birincil Gelir Hesabı ve Yerleşiklik Kriteri

İpuçları

1
İşlemin hangi ana hesap grubuna (Cari mi, Finans mı) ait olduğunu belirleyerek başlayın. Ücretler bir gelir akışıdır.
2
Kişinin Katar'da kaldığı süreye (55 ay) dikkat edin. Bu süre yerleşiklik (residency) statüsünü nasıl etkiler?
3
Üretim faktörlerinin (emek, sermaye vb.) karşılığı olan gelirlerin kaydedildiği kalem BPM6BPM6 ile birlikte 'Birincil Gelir Hesabı' adını almıştır.

Daha Fazla Pratik

Mühendis Katar'da 1818 ay kalsaydı ve parayı o zaman gönderseydi, bu işlem hangi kaleme kaydedilirdi?
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 7Soru

IMF Ödemeler Dengesi ve Uluslararası Yatırım Pozisyonu El Kitabı (BPM6BPM6) güncel standartlarına göre; bir ekonomide belirli bir dönemde cari işlemler hesabı 1515 milyar dolar açık, sermaye hesabı 22 milyar dolar fazla vermiştir. Aynı dönemde finans hesabında (rezerv varlıklar dahil) net yükümlülük oluşumunun, net finansal varlık ediniminden 1010 milyar dolar fazla gerçekleştiği saptanmıştır.

Buna göre, söz konusu dönemde ödemeler dengesi bilançosunun muhasebeleşme gereği dengeye gelmesini sağlayan "Net Hata ve Noksan" kalemi kaç milyar dolardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: +3+3

Cevap

Net Hata ve Noksan kalemi +3+3 milyar dolardır.
Güncel BPM6BPM6 standartlarına göre ödemeler dengesi özdeşliği CariI˙s\clemler+SermayeHesabıFinansHesabı+NetHataveNoksan=0Cari İşlemler + Sermaye Hesabı - Finans Hesabı + Net Hata ve Noksan = 0 şeklindedir. Soruda verilen cari işlemler açığı 15-15, sermaye hesabı fazlası +2+2 ve finans hesabı dengesi (varlık artışı yükümlülük artışından az olduğu için) 10-10 olarak işleme alınır. (15)+2(10)+NHN=0(-15) + 2 - (-10) + NHN = 0 denkleminden 3+NHN=0-3 + NHN = 0 sonucu çıkar ve bu da Net Hata ve Noksan kaleminin +3+3 olmasını gerektirir.

Adım Adım Çözüm

1
Hesap dengelerini belirleme
Cari İşlemler Dengesi (CI˙) = 15-15; Sermaye Hesabı Dengesi (SHSH) = +2+2.
Açık veren kalemler negatif (-), fazla veren kalemler pozitif (+) işaretle temsil edilir.
2
Finans Hesabı dengesini hesaplama
Finans Hesabı Dengesi (FHFH) = Net Varlık Edinimi - Net Yükümlülük Oluşumu = 10-10.
BPM6BPM6 standartlarında finans hesabı dengesi, varlıklardaki net değişimden yükümlülüklerdeki net değişimin çıkarılmasıyla bulunur. Yükümlülükler 1010 milyar daha fazla arttığı için denge negatiftir.
3
Ödemeler Dengesi temel özdeşliğini uygulama
CI˙+SHFH+NHN=0(15)+(+2)(10)+NHN=0Cİ + SH - FH + NHN = 0 \Rightarrow (-15) + (+2) - (-10) + NHN = 0.
Tüm hesapların net toplamının muhasebe gereği sıfıra eşit olması gerekir.
4
Net Hata ve Noksan (NHN) değerini çözme
13+10+NHN=03+NHN=0NHN=+3-13 + 10 + NHN = 0 \Rightarrow -3 + NHN = 0 \Rightarrow NHN = +3.
Denklemin sol tarafındaki 3-3 değerini dengelemek için Net Hata ve Noksan kalemi pozitif yönde olmalıdır.

Anahtar Kavram

Ödemeler Dengesi Temel Muhasebe Özdeşliği
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 8Soru

Ödemeler Dengesi El Kitabı'nın 6. Baskısı (BPM6BPM6) standartlarına göre; Türkiye'de yerleşik bir yatırımcının, yurt dışında doğrudan yatırım ilişkisi içerisinde olduğu (sermaye payı %10\%10 veya üzerinde olan) bir işletmenin elde ettiği kârın dağıtılmayarak işletme bünyesinde bırakılması (yeniden yatırılan kârlar), Türkiye'nin ödemeler dengesi istatistiklerine nasıl yansıtılır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cari İşlemler Hesabı'nda 'Birincil Gelir' kalemine alacak, Finans Hesabı'nda 'Doğrudan Yatırımlar' kalemine varlık edinimi olarak kaydedilir.

Cevap

Yeniden yatırılan kârlar, Cari İşlemler Hesabı'nın Birincil Gelir kalemine alacak (pozitif), Finans Hesabı'nın Doğrudan Yatırımlar (Varlıklar) kalemine ise varlık edinimi olarak kaydedilir.
Yeniden yatırılan kârlar, BPM6BPM6 standartlarına göre doğrudan yatırım kapsamında değerlendirilir. Bu işlemde, yatırımcının kâr payı hakkı doğduğu için Birincil Gelir hesabına alacak kaydı yapılırken, bu paranın yurt dışında kalması yatırımın mülkiyet değerini artırdığı için Finans Hesabı'nda varlık edinimi olarak kaydedilerek çift kayıt sistemi dengelenmiş olur.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin niteliğini belirleyin.
Yurt dışındaki bir iştirakin kârının dağıtılmaması, yatırımcının o iştirakteki özsermaye payının artması (yeniden yatırım) ve aynı zamanda bir gelir elde etmesi anlamına gelir.
BPM6BPM6 standartları uyarınca, doğrudan yatırım kârları dağıtılsın ya da dağıtılmasın yatırımcıya ait bir ekonomik değer olarak kabul edilir.
2
Cari işlemler kaydını gerçekleştirin.
Cari İşlemler Hesabı \rightarrow Birincil Gelir \rightarrow Yatırım Geliri \rightarrow Alacak (+) kaydı yapılır.
Bu tutar, yatırımcının sahip olduğu sermaye faktörünün sağladığı bir gelirdir.
3
Finans hesabı kaydını (karşılık kaydı) gerçekleştirin.
Finans Hesabı \rightarrow Doğrudan Yatırımlar \rightarrow Finansal Varlıkların Net Edinimi (+) kaydı yapılır.
Gelirin yurt dışındaki işletme bünyesinde bırakılması, yurt dışındaki finansal varlık stoğunun aynı miktarda artması demektir.

Anahtar Kavram

Yeniden Yatırılan Kârlar (Reinvested Earnings)

Daha Fazla Pratik

Finans hesabındaki varlık edinimi ve yükümlülük artışı kayıtlarının (artı/eksi işaretleri) BPM6BPM6 ile nasıl değiştiğini incelemek faydalı olacaktır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 9Soru

Güncel IMF Ödemeler Dengesi El Kitabı (BPM6BPM6) standartlarına göre; bir ekonomide yerleşik birimlerin, yerleşik olmayan birimlere sunduğu veya onlardan aldığı insani yardımlar, nakdi bağışlar ve karşılıksız olarak yapılan kişisel transferler aşağıdaki kalemlerden hangisi kapsamında izlenir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İkincil Gelir Hesabı

Cevap

Karşılıksız insani yardımlar ve bağışlar İkincil Gelir Hesabı (Cari Transferler) altında kaydedilmektedir.
İkincil Gelir Hesabı, bir ekonomide yerleşik olan birimlerin yerleşik olmayan birimlere herhangi bir reel veya finansal karşılık almaksızın sunduğu mal, hizmet veya finansal varlıkları (bağışlar, yardımlar, kişisel transferler vb.) kaydettiği kalemdir.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin niteliğini analiz et.
Söz konusu işlemin (yardım, bağış) herhangi bir karşılığı yoktur ve tüketim odaklıdır.
Ödemeler dengesinde kayıt yapılacak hesabı belirlemek için işlemin karşılıklı mı yoksa karşılıksız mı olduğunu bilmek gerekir.
2
BPM6BPM6 sınıflandırmasını uygula.
Karşılıksız transferlerin 'İkincil Gelir' başlığı altında toplandığı görülür.
Güncel terminolojide eski adıyla 'Cari Transferler' olan kalem, 'İkincil Gelir Hesabı' olarak adlandırılmaktadır.

Anahtar Kavram

İkincil Gelir Hesabı (Cari Transferler)
Tahmini Süre:45s
Soru 10Soru

Ödemeler dengesi bilançosunun güncel standartları (BPM6BPM6) dikkate alındığında; aşağıdakilerden hangisi "Cari İşlemler Hesabı" kapsamında yer alan temel bileşenlerden biri değildir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Portföy yatırımları ve doğrudan yatırımlar

Cevap

Portföy yatırımları ve doğrudan yatırımlar, Cari İşlemler Hesabı'nda değil, Finans Hesabı'nda yer alan kalemlerdir.
Doğrudan yatırımlar (işletme kurma/satın alma) ve portföy yatırımları (hisse senedi, tahvil alımı), ödemeler dengesi bilançosunda "Finans Hesabı" başlığı altında kaydedilir. Cari işlemler hesabı ise yalnızca reel ekonomiye dayalı mal, hizmet ve gelir akımlarını kapsar.

Adım Adım Çözüm

1
Cari İşlemler Hesabı'nın kapsamını tanımlama
Cari işlemler; mallar, hizmetler, birincil gelir ve ikincil gelir olmak üzere dört ana gruptan oluşur.
Ödemeler dengesi bilançosunun ana yapısını anlamak için hesap gruplarını ayırmak gerekir.
2
Finans Hesabı'nın kapsamını belirleme
Finans hesabı; doğrudan yatırımlar, portföy yatırımları, diğer yatırımlar ve rezerv varlıkları içerir.
Varlık ve yükümlülük değişimlerine dayalı sermaye hareketlerini sınıflandırmak için kullanılır.
3
Seçenekleri karşılaştırma
Portföy ve doğrudan yatırımların finansal bir hareket olduğu, cari bir işlem (mal/hizmet değişimi veya gelir transferi) olmadığı görülür.
Yanlış kalemin hangi hesap grubuna ait olduğunu netleştirmek cevabı doğrular.

Anahtar Kavram

Cari İşlemler ve Finans Hesabı Ayrımı

İpuçları

1
Cari işlemler, genellikle bir mal veya hizmetin el değiştirmesi ya da bir gelirin transferi ile ilgilidir.
2
Hisse senedi veya tahvil alımı gibi finansal varlıklardaki değişimler hangi hesapta izlenir, hatırlamaya çalışın.
3
Cari İşlemler Hesabı; Mallar, Hizmetler, Birincil Gelir ve İkincil Gelir başlıklarından oluşur. Bu listede olmayan seçeneği bulun.

Daha Fazla Pratik

Finans Hesabı'nın alt kalemlerini ve 'Net Hata ve Noksan' kaleminin neden kullanıldığını gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 11Soru

Ödemeler Dengesi ve Uluslararası Yatırım Pozisyonu El Kitabı'nın (BPM6BPM6) güncel standartları uyarınca; bir ekonomiye yurt dışındaki bir uluslararası kuruluş tarafından, belirli bir baraj inşaatı projesinin finansmanında kullanılmak üzere sağlanan nakdi yatırım hibesi, ödemeler dengesi bilançosunun hangi kalemi altında kaydedilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sermaye Hesabı

Cevap

Sermaye Hesabı (Sermaye Transferleri kapsamında)
Doğru seçenek, işlemin niteliğini sermaye transferi olarak tanımlamaktadır. BPM6BPM6 standartlarına göre, sabit sermaye oluşumu ile doğrudan ilişkili olan hibe ve yardımlar 'sermaye transferi' olarak kabul edilir ve ödemeler dengesinin 'Sermaye Hesabı' (Capital Account) kalemine kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin niteliğini belirle
İşlem, bir altyapı yatırımı için sağlanan karşılıksız bir nakdi hibedir.
Yatırım amaçlı (sabit sermaye oluşumuna yönelik) karşılıksız işlemler, cari transferlerden ayrılmalıdır.
2
BPM6 sınıflandırma kurallarını uygula
Tüketim amaçlı transferler 'İkincil Gelir' (Cari İşlemler) altında, yatırım amaçlı transferler 'Sermaye Hesabı' altında yer alır.
Sermaye Hesabı, üretilmeyen finansal olmayan varlıkların edinimini ve sermaye transferlerini kapsar.

Anahtar Kavram

Sermaye Transferleri ve Sermaye Hesabı
Soru 12Soru

Ödemeler Dengesi El Kitabı'nın güncel standartları (BPM6BPM6) uyarınca; bir ekonomide yerleşik olan bir işletmenin, yerleşik olmayan bir başka işletmeden ticari marka (trademarktrademark) haklarını veya bir internet alan adını (domaindomain namename) devralması karşılığında yaptığı ödeme, ödemeler dengesi bilançosunun hangi kalemi kapsamında izlenmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sermaye Hesabı

Cevap

Ticari marka ve alan adı gibi unsurlar üretilmeyen finansal olmayan varlıklar sınıfına girdiğinden, bu varlıkların el değiştirmesi Sermaye Hesabı altında kaydedilir.
Doğru yanıt olan hesap, BPM6BPM6 standartlarına göre 'üretilmeyen finansal olmayan varlıkların edinimi veya elden çıkarılması' kalemini bünyesinde barındırır. Ticari markalar, logolar, internet alan adları ve arazi kullanım hakları gibi unsurlar bu kapsamda değerlendirildiği için yapılan ödeme bu hesaba kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin niteliğini analiz et.
Ticari marka (trademarktrademark) ve internet alan adı (domaindomain namename), iktisadi olarak 'üretilmeyen finansal olmayan varlıklar' (nonproducednon-produced nonfinancialnon-financial assetsassets) olarak tanımlanır.
Bu varlıklar bir üretim süreci sonucu ortaya çıkmazlar (pazarlama varlıkları, doğal kaynak kullanım hakları vb.) ve finansal bir alacak/borç ilişkisi doğurmazlar.
2
BPM6BPM6 (Ödemeler Dengesi 6. El Kitabı) standartlarını uygula.
Sermaye Hesabı (CapitalCapital AccountAccount), iki ana kalemden oluşur: 1) Sermaye transferleri, 2) Üretilmeyen finansal olmayan varlıkların edinimi/elden çıkarılması.
Varlıkların sınıflandırılması, ödemeler dengesinde hangi ana hesap altında izleneceğini belirler.
3
Diğer hesaplarla olan ayrımı netleştir.
Bu işlem bir hizmet (HizmetlerHizmetler) değildir; bir faktör geliri (BirincilBirincil GelirGelir) değildir; karşılıksız bir transfer (I˙kincilİkincil GelirGelir) değildir ve finansal bir yatırım (FinansFinans HesabıHesabı) değildir.
Kavramsal karmaşayı önlemek için her hesabın tanımıyla işlemin içeriği karşılaştırılmalıdır.

Anahtar Kavram

Sermaye Hesabı ve Üretilmeyen Finansal Olmayan Varlıklar

İpuçları

1
Ticari markalar ve alan adları, bir üretim süreci sonucu ortaya çıkmadıkları için 'üretilmeyen' varlıklar olarak kabul edilir.
2
Ödemeler dengesinde 'Sermaye Hesabı' sadece bağışları değil, aynı zamanda gayrimaddi varlıkların (marka, patent gibi) mülkiyet değişimlerini de içerir.
3
Cari İşlemler ve Finans Hesabı dışındaki kalemleri düşünün; mülkiyet devri içeren ancak finansal bir araç olmayan bu tür işlemler doğrudan ana hesaplardan birinin alt kalemidir.

Daha Fazla Pratik

BPM6 standartlarında 'yatırım yardımları' (investment grants) ve 'borç silme' işlemlerinin hangi hesapta izlendiğini inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Ödemeler Dengesi Bilançosu ve Kalemleri Alıştırma Soruları — KPSS İktisat | Examkin