Examkin

Ödemeler Bilançosu

91 soru

Soru 61Soru →

Bir ekonominin ödemeler dengesi bilançosunda belirli bir dönemde gerçekleşen aşağıdaki işlemler dikkate alındığında;

I. Yerleşik bir holdingin yurt dışında %40\%40 hissesine sahip olduğu bağlı ortaklığından 5050 milyon dolar tutarında kar payı (temettü) tahsil etmesi
II. Yurt dışında yerleşik bir yatırım fonunun, vadesine 22 yıl bulunan 150150 milyon dolarlık yerel özel sektör tahvili satın alması
III. Yerli bir ticari bankanın, yurt dışındaki bir finans kuruluşundan 66 ay vadeli 8080 milyon dolar tutarında kredi temin etmesi

bu işlemlerin ödemeler dengesi hesap kalemleri ve kayıt yönleri (alacak/borç) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: II. işlem, 'Portföy Yatırımları' kaleminde bir yükümlülük artışı olarak finans hesabına alacak kaydedilir.

Cevap

Yurt dışı yerleşiklerin yerel tahvil satın alması işlemi, Portföy Yatırımları kaleminde bir yükümlülük artışı (sermaye girişi) olarak alacak kaydedilmelidir.
Yurt dışı yerleşiklerin yerel bir özel sektör tahvilini satın alması, Türkiye'nin dış dünyaya olan finansal yükümlülüğünü artırır. Tahvil işlemleri 'Portföy Yatırımları' kategorisinde yer alır ve yükümlülük artışları (sermaye girişleri) ödemeler dengesi kuralları gereği alacak (+) hanesine kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemlerin niteliğini belirle
I. işlem kar payı (gelir), II. işlem tahvil (finansal varlık/yükümlülük), III. işlem kredi (finansal yükümlülük).
Cari işlemler ile finans hesabı işlemlerini birbirinden ayırmak gerekir.
2
Hesap sınıflamasını yap
I: Cari İşlemler (Birincil Gelir), II: Finans Hesabı (Portföy Yatırımı), III: Finans Hesabı (Diğer Yatırımlar).
Menkul kıymet işlemleri portföy, krediler ise diğer yatırımlar başlığı altında toplanır.
3
Kayıt yönünü tayin et
II. ve III. işlemler sermaye girişi (yükümlülük artışı) olduğu için Alacak kaydedilir.
Sermaye girişleri ve yükümlülük artışları alacak; sermaye çıkışları ve varlık artışları borç kaydedilir.

Anahtar Kavram

Finans Hesabı Kayıt Esasları ve Sınıflandırma
Soru 62Soru →

Ödemeler dengesi bilançosunda otonom işlemler toplamının negatif bakiye (dış açık) vermesi durumunda, bu açığın merkez bankası rezervleri kullanılarak finanse edilmesi süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Resmi rezervlerdeki azalış, bilançoyu denkleştirmek amacıyla ilgili hesaba alacak (+) olarak kaydedilir.

Cevap

Ödemeler dengesi açık verdiğinde resmi rezervlerdeki azalış, denkleştirici bir işlem olarak alacak (+) hanesine kaydedilir.
Resmi Rezervler Hesabı, ödemeler dengesi otonom işlemlerinin (cari ve finansal hareketler) toplam bakiyesini sıfırlamak için kullanılan denkleştirici bir hesaptır. Bir ekonomide dış açık (otonom işlemlerin borç bakiyesi vermesi) söz konusu olduğunda, bu durum para otoritesinin (Merkez Bankası) rezervlerini satarak piyasaya döviz arz etmesiyle finanse edilir. Muhasebe standartlarına göre, bir varlık kalemindeki azalış 'finansman kaynağı' niteliği taşıdığı için alacak (+) sütununa kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Otonom ve denkleştirici işlem ayrımını yapın.
Resmi rezervler hesabı, otonom işlemler (cari, sermaye ve finans hesapları) toplamındaki dengesizliği gidermek için kullanılan denkleştirici bir hesaptır.
Soruda bahsedilen dış açığın nasıl kapatılacağını anlamak için bu temel ayrım gereklidir.
2
Dış açık durumunda rezervlerin yönünü belirleyin.
Otonom işlemler açık verdiğinde (toplam < 0), bu açığı finanse etmek için Merkez Bankası'nın resmi rezervleri (döviz, altın vb.) azalır.
Rezerv kullanımı, dış dünyadan gelen döviz talebini karşılamak için yapıldığından rezerv stokunda bir düşüşe neden olur.
3
Çift kayıt muhasebe sistemindeki işaret kuralını uygulayın.
Rezervlerdeki azalış bir varlığın elden çıkarılması (satılması) gibi düşünülür ve alacak (+) kalemine kaydedilir. (BOPotonom+ΔRezerv=0BOP_{otonom} + \Delta Rezerv = 0 denkleminde açık negatifse, değişim pozitif olmalıdır.)
Ödemeler dengesinin toplamda sıfıra eşitlenmesi için otonom borç bakiyesi, denkleştirici bir alacak kaydıyla kapatılır.

Anahtar Kavram

Ödemeler dengesinin denkleştirici kalemi olarak Resmi Rezervler Hesabı'nın kayıt mantığı.

Daha Fazla Pratik

IMF rezerv pozisyonu ve SDR (Özel Çekme Hakları) gibi kavramların bu hesap içindeki ağırlığını inceleyen sorulara göz atabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 63Soru →

Ödemeler dengesi istatistiklerinin tutulmasında kullanılan güncel uluslararası standartlara (BPM6BPM6) göre, 'Cari İşlemler Hesabı' (CurrentCurrent AccountAccount) ve bu hesabın alt kalemlerine kaydedilen işlemlerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ülkeye yönelik doğrudan yabancı sermaye girişleri ve portföy yatırımı tutarları, Cari İşlemler Hesabı'nın bir alt kalemi olan İkincil Gelir Dengesi'ne alacak kaydedilir.

Cevap

Ülkeye yönelik doğrudan yabancı sermaye girişleri ve portföy yatırımı tutarları, Cari İşlemler Hesabı'nın bir alt kalemi olan İkincil Gelir Dengesi'ne alacak kaydedilir ifadesi yanlıştır; çünkü bu işlemler Finans Hesabı kapsamında değerlendirilir.
Cari İşlemler Hesabı, bir ekonominin dış dünya ile yaptığı mal ve hizmet ticareti ile karşılıksız transferleri ve üretim faktörü gelirlerini kapsar. Doğrudan yabancı sermaye girişleri ve portföy yatırımları ise ülkenin dış yükümlülüklerini artıran finansal hareketlerdir. Bu tür işlemler BPM6BPM6 standartlarına göre 'Finans Hesabı' içerisinde izlenir. Dolayısıyla, bu yatırımların Cari İşlemler Hesabı'nın bir alt kalemi olan İkincil Gelir Dengesi'ne kaydedilmesi mümkün değildir.

Adım Adım Çözüm

1
Cari İşlemler Hesabı'nın alt kalemlerini tanımlama
Cari İşlemler Hesabı; Mal Dengesi, Hizmetler Dengesi, Birincil Gelir Dengesi ve İkincil Gelir Dengesi olmak üzere dört ana gruptan oluşur.
Hesabın kapsamını belirleyerek seçeneklerdeki kalemlerin uygunluğunu denetlemek.
2
Seçeneklerdeki işlemlerin sınıflandırılmasını kontrol etme
Mal, hizmet ve gelir akımlarının (faiz, kâr payı) doğru eşleştiği, ancak yatırım tutarlarının (anapara) yanlış hesaba atandığı görülür.
Akım (gelir) ile stok değişimi (finansal varlık/yükümlülük) farkını ayırt etmek.
3
Finans Hesabı ile Cari İşlemler Hesabı arasındaki farkı uygulama
Doğrudan yatırımlar ve portföy yatırımları, ülkenin dış finansal varlık ve yükümlülüklerindeki değişimi temsil ettiği için Finans Hesabı'na kaydedilir.
Hatalı sınıflandırmayı netleştirerek doğru sonuca ulaşmak.

Anahtar Kavram

Cari İşlemler Hesabı ve Finans Hesabı Ayrımı

Daha Fazla Pratik

Finans Hesabı ve Sermaye Hesabı arasındaki farkları ve Birincil/İkincil Gelir ayrımını daha detaylı inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 64Soru →

Açık bir ekonomide makroekonomik özdeşlikler çerçevesinde; başlangıçta özel kesim tasarruf-yatırım fazlasının (S−IS-I) GSYH'nin %3'ü, kamu bütçe açığının (G−TG-T) ise GSYH'nin %7'si olduğu varsayılmaktadır. İzleyen dönemde kamu bütçe açığının GSYH'nin %4'üne düşürülmesine karşın, eş anlı olarak özel tasarruflar sabitken özel kesim yatırımlarının (II) GSYH'nin %5'i oranında arttığı saptanmıştır.

Buna göre, söz konusu dönemde cari işlemler dengesinde (X−MX-M) meydana gelen net değişim aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cari işlemler açığı GSYH'nin %2'si kadar artmıştır.

Cevap

Ekonomideki temel makroekonomik özdeşlik (S−I)+(T−G)=X−M(S - I) + (T - G) = X - M formülüne dayanarak yapılan hesaplamalar sonucunda, cari işlemler açığının başlangıçtaki %4 seviyesinden %6 seviyesine çıktığı, yani açığın GSYH'nin %2'si kadar arttığı görülmektedir.
Temel makroekonomik özdeşliğe göre CA=(S−I)+(T−G)CA = (S-I) + (T-G) şeklindedir. Başlangıçta CA=3+(−7)=−4CA = 3 + (-7) = -4 (GSYH'nin %4'ü açık) durumundadır. Yeni durumda bütçe dengesi (T−G)(T-G) %4 açık vermekte yani -4 olmaktadır. Özel kesim dengesi (S−I)(S-I) ise yatırımlardaki %5'lik artış nedeniyle 3−5=−23 - 5 = -2 (GSYH'nin %2'si açık) haline gelmiştir. Yeni cari denge CA=−2+(−4)=−6CA = -2 + (-4) = -6 olur. Bu durumda cari açık %4'ten %6'ya yükselmiş, yani net olarak GSYH'nin %2'si kadar bir artış sergilemiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Başlangıçtaki cari işlemler dengesini (CA1CA_1) hesaplayınız.
CA1=(S−I)+(T−G)=3%+(−7%)=−4%CA_1 = (S-I) + (T-G) = 3\% + (-7\%) = -4\% (GSYH'nin %4'ü kadar açık)
Başlangıçtaki makroekonomik dengeyi saptamak için temel özdeşlik kullanılır.
2
Değişim sonrası yeni özel kesim dengesini (S−IS-I)_2 ve kamu kesimi dengesini (T−GT-G)_2 belirleyiniz.
(T−G)2=−4%(T-G)_2 = -4\%; (S−I)2=3%−5%=−2%(S-I)_2 = 3\% - 5\% = -2\%
Bütçe açığının %4'e düşmesi bütçe dengesinin -4 olması demektir; yatırımların %5 artması ise özel dengenin 5 puan azalması anlamına gelir.
3
Yeni cari işlemler dengesini (CA2CA_2) ve meydana gelen net değişimi hesaplayınız.
CA2=(−2%)+(−4%)=−6%CA_2 = (-2\%) + (-4\%) = -6\%. Değişim: −6%−(−4%)=−2%-6\% - (-4\%) = -2\%
Yeni denge değerleri toplandığında cari açığın %4'ten %6'ya çıktığı, yani açığın %2 arttığı saptanır.

Anahtar Kavram

Temel Makroekonomik Özdeşlik ve İkiz Açık Hipotezi
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 65Soru →

Ödemeler Dengesi ve Uluslararası Yatırım Pozisyonu El Kitabı (BPM6BPM6) standartları uyarınca; Türkiye'de doğrudan yatırımı bulunan yabancı sermayeli bir firmanın, cari dönemde elde ettiği kârın ana ortağa transfer edilmeyen kısmını Türkiye'deki mevcut tesislerinde kapasite artırımı amacıyla kullanması (yeniden yatırılan kârlar), ödemeler dengesi bilançosunda nasıl muhasebeleştirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cari İşlemler Hesabı altındaki Birincil Gelir Dengesi kalemine borç (gider), Finans Hesabı altındaki Doğrudan Yatırımlar (yükümlülükler) kalemine alacak (giriş) kaydedilir.

Cevap

Cari İşlemler Hesabı altındaki Birincil Gelir Dengesi kalemine borç, Finans Hesabı altındaki Doğrudan Yatırımlar kalemine alacak kaydedilir.
Yeniden yatırılan kârlar, BPM6BPM6 metodolojisine göre hem birincil gelir çıkışı hem de doğrudan yatırım girişi olarak eş zamanlı kaydedilir. Birincil gelir dengesine borç kaydedilmesinin nedeni, bu kârın aslında yabancı yatırımcının hakkı olması ve teorik olarak transfer edilmiş sayılmasıdır. Finans hesabında doğrudan yatırımlara alacak kaydedilmesinin nedeni ise, bu tutarın ülkede kalıp sermaye stokuna eklenerek yükümlülüklerimizi artırmasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin niteliğini belirle.
Yeniden yatırılan kârlar, yabancı bir yatırımcının Türkiye'deki iştirakinden elde ettiği kârı ülkeden çıkarmayıp tekrar sermayeye eklemesidir.
Bu durum hem bir gelir akımını (kâr) hem de bir finansal akımı (sermaye artışı) temsil eder.
2
Cari İşlemler Hesabı kaydını yap.
Kârın tamamı (dağıtılsın ya da dağıtılmasın) Birincil Gelir Dengesi kaleminde 'Borç' (-) olarak kaydedilir.
Yabancı sermayeye giden kâr, ülke ekonomisi için bir faktör geliri çıkışı/gideridir.
3
Finans Hesabı kaydını yap.
Dağıtılmayan kâr tutarı Doğrudan Yatırımlar (Yükümlülüklerin Net Oluşumu) kalemine 'Alacak' (+) olarak kaydedilir.
Bu işlem, yabancı ortağın Türkiye'deki finansal yükümlülüğünü/sermaye payını artıran bir sermaye girişi hükmündedir.

Anahtar Kavram

Yeniden Yatırılan Kârların Çift Taraflı Kayıt Mantığı
Soru 66Soru →

Ödemeler dengesi bilançosunun denkleştirici kalemlerinden biri olan 'Resmi Rezervler Hesabı'nın işleyişi ve kayıt yöntemine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Resmi rezervlerdeki bir azalış, ülkenin dış ödeme gücünü kullanması ve döviz arzı yaratması nedeniyle bilançonun alacak (++) hanesine kaydedilir.

Cevap

Resmi rezervlerdeki bir azalışın, döviz arzı yaratması nedeniyle alacak (++) hanesine kaydedileceğini belirten ifade doğrudur.
Resmi rezervlerdeki azalış, merkez bankasının elindeki döviz stokunun piyasaya sürülmesi anlamına gelir. Bu işlem ekonomiye dış finansman kaynağı sağladığı ve döviz arzı yarattığı için ödemeler dengesi bilançosunda döviz kazandırıcı işlemlerin kaydedildiği alacak (++) hanesinde izlenir.

Adım Adım Çözüm

1
Hesabın niteliğini belirle.
Resmi Rezervler Hesabı, ödemeler dengesindeki otonom işlemlerin (cari, sermaye ve finans hesapları) toplam bakiyesini dengelemek için kullanılan 'denkleştirici' (compensatory) bir hesaptır.
Otonom işlemler açık verdiğinde bu açığın finanse edilmesi, fazla verdiğinde ise bu fazlanın stoklanması gerekir.
2
Kayıt esasını uygula.
Döviz girişi sağlayan veya döviz arzı yaratan işlemler alacak (++), döviz çıkışı sağlayan veya döviz kullanımı gerektiren işlemler borç (−-) hanesine kaydedilir.
Çift kayıtlı muhasebe sisteminin ödemeler dengesi bilançosuna uygulanmasıdır.
3
Rezerv değişiminin yönünü analiz et.
Rezerv azalışı == Merkez bankasının döviz satması == Döviz arzı/girişi == Alacak (++). Rezerv artışı == Merkez bankasının döviz alması == Döviz kullanımı/çıkışı == Borç (−-).
Merkez bankası rezervlerini kullandığında (azalttığında), bu durum ekonomiye finansman kaynağı sağlar.

Anahtar Kavram

Ödemeler Dengesi Kayıt Esasları (Borç/Alacak Mantığı)

İpuçları

1
Döviz kazandıran veya arz yaratan işlemlerin hangi tarafa kaydedildiğini hatırlayın.
2
Merkez bankasının döviz satması rezervi azaltır ama piyasaya döviz girişini sağlar.
3
Varlık kalemlerindeki azalışlar ödemeler dengesinde alacak (++), artışlar ise borç (−-) olarak kaydedilir.

Daha Fazla Pratik

Otonom işlemler toplamı açık verdiğinde (cari açık ++ sermaye çıkışı), resmi rezervlerdeki değişimin yönünü ve işaretini analiz eden soruları inceleyin.

Alternatif Yöntem

Muhasebe mantığıyla: Bir varlık hesabı olan rezervlerdeki azalış (alacak kaydı), kaynağın nereden geldiğini (rezervden) gösterir.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 67Soru →

Ödemeler bilançosu analizinde, kısa vadeli sermaye hareketlerinin yarattığı geçici dalgalanmaları dışarıda bırakarak bir ekonominin dış ekonomik yapısındaki uzun dönemli ve yapısal eğilimleri en iyi yansıtan denge kavramı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Temel Denge

Cevap

Ekonominin uzun dönemli ve yapısal eğilimlerini en iyi yansıtan kavram Temel Denge'dir.
Temel denge, cari işlemler dengesi ile uzun vadeli sermaye hareketlerinin toplamından oluşur. Bu kavramın temel özelliği, ekonominin kontrolü dışındaki spekülatif ve geçici nitelikteki kısa vadeli sermaye hareketlerini analiz dışı tutmasıdır. Böylece ülkenin dış dünyayla olan ekonomik ilişkilerinin ne kadar sürdürülebilir ve yapısal olarak ne kadar güçlü olduğu analiz edilebilir.

Adım Adım Çözüm

1
Ödemeler bilançosu denge kavramlarını kategorize etme
Dış ticaret dengesi, cari işlemler dengesi, temel denge, likitide dengesi ve resmi rezervler dengesi gibi farklı analiz düzeyleri mevcuttur.
Her denge kavramı ekonominin farklı bir yönünü (likidite, ticaret, yapısal durum vb.) analiz etmek için kullanılır.
2
Kısa vadeli sermaye hareketlerinin etkisini değerlendirme
Kısa vadeli sermaye (sıcak para), spekülatif nedenlerle hızlı yer değiştirebilir ve bilançoda geçici bir iyileşme veya bozulma illüzyonu yaratabilir.
Yapısal bir analiz için bu tür oynak kalemlerin arındırılması gerekir.
3
Temel Denge bileşenlerini belirleme
TemelDenge=CariI˙s\clemlerHesabı+UzunVadeliSermayeHesabıTemel Denge = Cari İşlemler Hesabı + Uzun Vadeli Sermaye Hesabı formülüne ulaşılır.
Uzun vadeli sermaye hareketleri (doğrudan yatırımlar gibi) ekonominin üretim kapasitesi ve gelecekteki ödeme gücüyle doğrudan ilişkilidir.

Anahtar Kavram

Temel Denge (Basic Balance)

İpuçları

1
Bu denge kavramı, sadece mal ve hizmet ticaretini değil, aynı zamanda doğrudan yabancı yatırımlar gibi kalıcı sermaye girişlerini de kapsar.
2
Analizde 'geçici' olanı eleyip 'kalıcı' olana odaklanmak istiyorsanız kısa vadeli sermayeyi dışlamalısınız.

Daha Fazla Pratik

Resmi Rezervler Dengesi ile Likitide Dengesi arasındaki farkın hangi kalemden kaynaklandığını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 68Soru →

Ödemeler dengesi istatistiklerinin Altıncı El Kitabı (BPM6BPM6) standartları çerçevesinde, aşağıdakilerden hangisi "Sermaye Hesabı" (CapitalCapital AccountAccount) kapsamında kaydedilen işlemlerden biridir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yabancı bir devletin, Türkiye'deki diplomatik temsilciliğini (büyükelçilik) inşa etmek amacıyla Türkiye'de yerleşik bir birimden arazi satın alması

Cevap

Yabancı bir devletin büyükelçilik inşası için Türkiye'den arazi satın alması işlemi Sermaye Hesabı'na kaydedilir.
Ödemeler dengesi istatistiklerinde BPM6BPM6 standartlarına göre 'Sermaye Hesabı' oldukça daraltılmış bir kapsamdadır. Bu hesap temel olarak iki ana kalemi içerir: Borç affı ve yatırım yardımları gibi 'Sermaye Transferleri' ile arazi (elçilikler için), patent, telif hakları ve marka gibi 'Üretilmeyen Finansal Olmayan Varlıklar'. Yabancı bir devletin büyükelçilik binası için arazi satın alması, yerleşik olmayan bir birimin yerleşik bir birimden üretilmeyen finansal olmayan varlık edinmesidir.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin niteliğini analiz et
Arazi, BPM6BPM6 metodolojisine göre 'üretilmeyen finansal olmayan varlık' (doğal kaynak) sınıfına girer.
Sermaye Hesabı, sermaye transferlerini ve üretilmeyen finansal olmayan varlıkların edinimini kapsar.
2
Yerleşiklik ilkesini kontrol et
Büyükelçilikler bulundukları ülkenin değil, temsil ettikleri ülkenin yerleşiği kabul edilir (eksterritoryalite).
Ödemeler dengesi kayıtları yerleşik olan ve olmayan birimler arasındaki işlemleri kapsar.
3
Diğer hesaplarla karşılaştır
Faiz ödemeleri Cari İşlemler (Birincil Gelir), tahvil ve doğrudan yatırımlar Finans Hesabı, insani yardımlar ise Cari İşlemler (İkincil Gelir) kapsamındadır.
Hesaplar arasındaki ayrım, işlemin ekonomik niteliğine (gelir, finansman, transfer veya varlık değişimi) göre yapılır.

Anahtar Kavram

Sermaye Hesabı (CapitalCapital AccountAccount) Kapsamı
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 69Soru →

Ödemeler bilançosu analizinde; ekonomik birimlerin kâr elde etme veya ihtiyaçlarını karşılama gibi amaçlarla kendi iradeleriyle gerçekleştirdikleri işlemler sonucunda ortaya çıkan açık veya fazlayı kapatmak amacıyla, otoriteler tarafından gerçekleştirilen dengeleyici işlemlere ne ad verilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Denkleştirici işlemler

Cevap

Denkleştirici işlemler
Denkleştirici (akodomodatif) işlemler, ödemeler bilançosunda otonom işlemler (dış ticaret, yatırımlar vb.) nedeniyle ortaya çıkan açık veya fazlayı finanse etmek veya gidermek amacıyla, Merkez Bankası gibi otoriteler tarafından gerçekleştirilen işlemlerdir. Bu işlemler genellikle resmi rezervlerdeki artış veya azalışları kapsar.

Adım Adım Çözüm

1
Otonom ve denkleştirici işlem ayrımını yapın.
Otonom işlemler ekonomik amaçlarla yapılırken; denkleştirici işlemler, otonom işlemlerin sonucunu dengelemek için yapılır.
Ödemeler bilançosundaki 'denge' kavramının temelini bu ayrım oluşturur.
2
Soruda tanımlanan 'açığı veya fazlayı kapatma' amacını değerlendirin.
Bu amaç, işlemin 'denkleştirici' (akodomodatif) nitelikte olduğunu gösterir.
Resmi rezerv değişimleri bu kapsamdaki en temel işlemdir.

Anahtar Kavram

Denkleştirici (Akodomodatif) İşlemler

İpuçları

1
Bu işlemler 'sonuç' odaklıdır; yani bir açık oluştuğunda o açığı finanse etmek için devreye girer.

Daha Fazla Pratik

Resmi Rezervler Hesabı'nın hangi durumlarda denkleştirici rol oynadığını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 70Soru →

Bir ekonominin 2026 yılına ilişkin ödemeler dengesi alt kalemleri şu şekildedir:

Ödemeler Dengesi KalemiDeğer (Milyar $)
Cari İşlemler Hesabı2020 (Açık)
Sermaye Hesabı1,51,5 (Fazla)
Finans Hesabı (Net)22,522,5 (Giriş)

Buna göre, ödemeler dengesinin istatistiksel olarak denkleşmesini sağlayan "Net Hata ve Noksan" kaleminin değeri ve muhasebe kaydı yönü aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 44 milyar dolar; borç (-) yönlü kayıt

Cevap

44 milyar dolar; borç (-) yönlü kayıt
Ödemeler dengesi istatistiklerinde Cari İşlemler Hesabı (−20-20), Sermaye Hesabı (+1,5+1,5) ve Finans Hesabı (+22,5+22,5) kalemlerinin toplamı +4+4 milyar dolar fazlalık vermektedir. Çift kayıtlı muhasebe sistemine göre ödemeler bilançosunun toplam bakiyesi her zaman sıfıra eşit olmalıdır (Cari+Sermaye+Finans+NHN=0Cari + Sermaye + Finans + NHN = 0). Bu durumda dengeyi sağlamak için Net Hata ve Noksan kaleminin −4-4 milyar dolar olması gerekir. Negatif işaretli kayıtlar muhasebe dilinde 'borç' yönlü kayıt olarak ifade edildiğinden doğru cevap 44 milyar dolar; borç (-) yönlü kayıt ifadesidir.

Adım Adım Çözüm

1
Kaydedilen temel hesap bakiyelerini işaretlerine göre toplayın.
Cari İşlemler (−20-20) + Sermaye (+1,5+1,5) + Finans (+22,5+22,5) = +4+4 milyar dolar.
Ödemeler dengesi otonom işlemlerinin toplam bakiyesini belirlemek gerekir.
2
Ödemeler dengesi temel eşitliğini kullanarak Net Hata ve Noksan (NHN) değerini bulun.
+4+NHN=0⇒NHN=−4+4 + \text{NHN} = 0 \Rightarrow \text{NHN} = -4 milyar dolar.
Tanım gereği ödemeler bilançosunun genel toplamı her zaman sıfır olmalıdır.
3
Bulunan değerin muhasebe kaydı yönünü belirleyin.
Negatif işaret (−-) muhasebe sisteminde borç kaydını temsil eder.
Döviz çıkışı veya eksik kaydedilmiş döviz çıkışı işlemlerini dengelemek için borç yönlü kayıt kullanılır.

Anahtar Kavram

Ödemeler Dengesi Denkliği ve Net Hata ve Noksan İlişkisi

İpuçları

1
Ödemeler dengesindeki tüm ana kalemlerin (Cari, Sermaye, Finans ve NHN) toplamının sıfır olması gerektiğini hatırlayın.
2
Açık veren kalemleri negatif (−-), fazla veren veya sermaye girişi sağlayan kalemleri pozitif (++) olarak işleme dahil edin.
3
Eğer ilk üç kalemin toplamı pozitif bir değer çıkıyorsa, bu fazlalığı yok etmek için Net Hata ve Noksan'ın aynı değerde ama negatif işaretli olması gerekir.

Daha Fazla Pratik

Net Hata ve Noksan kaleminin kaynağı olabilecek 'kayıt dışı sermaye hareketleri' veya 'zamanlama farkları' gibi kavramsal nedenleri inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Muhasebe mantığıyla bakıldığında: Alacaklı kayıtlar toplamı (1,5+22,5=241,5 + 22,5 = 24) ile borçlu kayıtlar (2020) arasındaki fark 44 milyar dolardır. Alacak tarafı daha büyük olduğu için dengeyi kurmak adına borç tarafına (borç kaydı olarak) 44 milyar dolar eklenmelidir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 71Soru →

Ödemeler dengesi bilançosunun çift kayıt esasına dayalı kayıt yöntemi dikkate alındığında; Türkiye’de yerleşik bir ticari bankanın, likidite yönetimi stratejisi kapsamında yurt dışındaki muhabir bankası nezdinde açtırdığı hesaba 500.000500.000 ABD doları transfer etmesi işlemi ödemeler dengesi bilançosuna nasıl kaydedilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Finans Hesabı / Diğer Yatırımlar / Varlıklar kalemine borç (−-) kaydı yapılır.

Cevap

Dış varlıklardaki artışı temsil ettiği için Finans Hesabı altındaki Diğer Yatırımlar/Varlıklar kalemine borç (−-) kaydı yapılır.
Yerleşik bir bankanın yurt dışında mevduat hesabı açması, ülkenin dış varlık stokunda bir artış meydana getirir. Ödemeler dengesi istatistiklerinde çift kayıt esasına göre; finansal varlıklardaki artışlar ilgili finans kalemine (burada Diğer Yatırımlar) borç (−-) olarak kaydedilir. Bu işlem aynı zamanda ülkenin döviz likiditesinin yurt dışına transferi anlamına geldiği için negatif işaretle gösterilir.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin ekonomik niteliğini tanımlama
Türkiye'de yerleşik bir bankanın yurt dışında mevduat tutması, bir 'dış varlık edinimi' veya 'varlık artışı'dır.
Banka, yurt içine ait bir likiditeyi yurt dışındaki bir finansal araçta (mevduat) değerlendirmektedir.
2
İlgili ana hesabı belirleme
Finansal varlık ve yükümlülüklerdeki değişimler 'Finans Hesabı' altında izlenir.
Ödemeler dengesi standartlarına (BPM6) göre mevduat hareketleri Finans Hesabı / Diğer Yatırımlar başlığına aittir.
3
Çift kayıt muhasebe mantığına göre kayıt yönünü (işareti) belirleme
Varlık artışları borç (−-), varlık azalışları alacak (++) olarak kaydedilir.
Döviz çıkışına neden olan veya dış varlık stokunu artıran işlemler muhasebe gereği borç hanesinde takip edilir.

Anahtar Kavram

Ödemeler dengesinde finansal varlık artışlarının borç (−-) olarak kaydedilmesi kuralı.

İpuçları

1
İşlemin ülkenin dış varlıklarını mı yoksa dış yükümlülüklerini mi etkilediğini düşünün.
2
Dış varlıklardaki bir 'artışın' ödemeler dengesinde hangi sütuna (borç/alacak) ve hangi işaretle kaydedildiğini hatırlayın.
3
Döviz kazandırıcı işlemler alacak (+), döviz kaybettirici veya dış varlık artırıcı işlemler borç (-) olarak kaydedilir.

Daha Fazla Pratik

Yurt dışındaki bir yerleşiğin Türkiye'deki bir bankada hesap açması durumunda kaydın nasıl değişeceğini inceleyerek yükümlülük mantığını pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 72Soru →

Bir ekonomide otonom kalemler toplamının (Cari İşlemler ++ Sermaye Hesabı ++ Finans Hesabı ++ Net Hata ve Noksan) pozitif bir bakiye vermesi durumunda, bu fazlanın resmi rezervler hesabı aracılığıyla denkleştirilmesi sürecine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Döviz piyasasında döviz arz fazlası oluşur; Merkez Bankası bu fazlayı satın alarak resmi rezervlerini artırır ve bu işlem resmi rezervler hesabına borç (−)(-) olarak kaydedilir.

Cevap

Döviz piyasasında döviz arz fazlası oluşur; Merkez Bankası bu fazlayı satın alarak resmi rezervlerini artırır ve bu işlem resmi rezervler hesabına borç (−)(-) olarak kaydedilir.
Doğru olan seçenek, otonom işlemler fazlasının döviz arz fazlası yarattığını, bu durumun Merkez Bankası tarafından döviz alımıyla dengelendiğini ve rezervlerdeki bu artışın muhasebe kuralı gereği borç (−)(-) hanesine kaydedildiğini ifade eden açıklamadır.

Adım Adım Çözüm

1
Otonom İşlemler Bakiyesinin Belirlenmesi
Otonom kalemler toplamı >0> 0 (Ödemeler bilançosu fazlası).
Cari, sermaye, finans ve net hata noksan kalemlerinin toplamı rezervler öncesi dengeyi gösterir.
2
Döviz Piyasası Durumunun Analizi
Döviz Arzı >> Döviz Talebi.
Ekonomiye giren döviz miktarının çıkan döviz miktarından fazla olması piyasada arz fazlası yaratır.
3
Merkez Bankası Müdahalesi
Merkez Bankası döviz satın alır, rezervler artar.
Resmi makamlar dengeyi sağlamak için piyasadaki fazla dövizi rezervlerine katar.
4
Muhasebe Kaydının Yapılması
Rezerv Artışı →\rightarrow Borç (−)(-) Kaydı.
Ödemeler bilançosunda dış varlıkların artışı döviz çıkışı/ödemesi gibi işlem görerek borç hanesine kaydedilir.

Anahtar Kavram

Ödemeler Bilançosu Denge Mekanizması ve Resmi Rezervler Kayıt Esasları

Daha Fazla Pratik

Devalüasyonun resmi rezervler üzerindeki etkisini Marshall-Lerner koşulu ile birlikte analiz eden soruları inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 73Soru →

Ödemeler dengesi bilançosunun çift kayıt esasına dayalı muhasebe mantığı dikkate alındığında; Türkiye'de yerleşik bir portföy yönetim şirketinin, ABD borsasında sahip olduğu yabancı hisse senetlerinden elde ettiği 50.00050.000 tutarındaki temettü (kâr payı) gelirini Türkiye'ye getirmeyerek New York'taki bir banka hesabında mevduat olarak tutmaya devam etmesi durumuyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cari İşlemler Hesabı altındaki 'Birincil Gelir' kalemine alacak (++), Finans Hesabı altındaki 'Diğer Yatırımlar' kalemine borç (−-) kaydı yapılır.

Cevap

Temettü geliri Cari İşlemler Hesabı'nın Birincil Gelir kalemine alacak (++), bu gelirin yurt dışındaki bir banka hesabında tutulması ise Finans Hesabı'nın Diğer Yatırımlar (Mevduatlar) kalemine borç (−-) olarak kaydedilmelidir.
Çift kayıt esasına göre her işlem iki kez kaydedilir. Temettü geliri, ülkenin cari işlemler dengesini olumlu etkileyen bir gelir akımı olduğu için Birincil Gelir kalemine alacak (++) yazılır. Bu paranın yurt dışında bir bankada (mevduat) bırakılması ise ülkenin dış varlık stoğunu artırdığı için Finans Hesabı'ndaki Diğer Yatırımlar kalemine borç (−-) yazılmasını gerektirir.

Adım Adım Çözüm

1
Temettü gelirinin niteliğini belirlemek.
Temettü, bir üretim faktörünün (sermaye) yurt dışındaki kullanımından elde edilen yatırım geliridir.
Yatırım gelirleri, Ödemeler Dengesi'nde Cari İşlemler Hesabı altındaki 'Birincil Gelir' (eski adıyla Yatırım Gelirleri) kaleminde izlenir.
2
Gelirin kayıt yönünü (borç/alacak) belirlemek.
Yurt dışından elde edilen her türlü gelir akımı, ülkeye döviz kazandırıcı bir potansiyele sahip olduğu için alacak (++) hanesine kaydedilir.
Çift kayıt esasında değer çıkışları veya alacak hakları yaratılması alacak kaydedilir.
3
Finansman/karşılık kaydını belirlemek.
Elde edilen gelirin New York'taki bir bankada tutulması, yerleşiklerin yurt dışındaki finansal varlıklarının (mevduatlarının) artması anlamına gelir.
Dış varlıklardaki (assets) artışlar, finansal bir satın alma veya iddia oluşumu gibi düşünüldüğü için borç (−-) hanesine kaydedilir. Bu işlem 'Finans Hesabı - Diğer Yatırımlar - Mevduatlar' altında izlenir.

Anahtar Kavram

Ödemeler Dengesi Çift Kayıt Esası ve Birincil Gelir Hesabı

Daha Fazla Pratik

Resmi rezervlerdeki değişimlerin otonom işlemler üzerindeki denkleştirici rolünü incelemek faydalı olacaktır.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 74Soru →

Ödemeler bilançosu analizinde; mal ticareti (dış ticaret), hizmetler ticareti, birincil gelir (yatırım gelirleri ve çalışan ücretleri) ve ikincil gelir (karşılıksız transferler) hesaplarının net bakiyelerinin toplamından oluşan bakiye kavramı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cari İşlemler Dengesi

Cevap

Cari İşlemler Dengesi; mal, hizmet, birincil ve ikincil gelir kalemlerinin net toplamından oluşur.
Cari İşlemler Dengesi kavramı; mal ticareti, hizmetler ticareti, çalışan ücretleri ile yatırım gelirlerini kapsayan birincil gelir ve karşılıksız transferleri kapsayan ikincil gelir hesaplarının net toplamını ifade eder. Bu denge, bir ülkenin dış dünyadan elde ettiği gelirler ile dış dünyaya yaptığı ödemeler arasındaki farkı gösterir.

Adım Adım Çözüm

1
Ödemeler bilançosu ana hesap gruplarını sınıflandırın.
Bilanço; Cari İşlemler Hesabı, Sermaye Hesabı ve Finans Hesabı olarak üç ana bölüme ayrılır.
Soruda verilen kalemlerin hangi ana başlık altında toplandığını belirlemek için bu sınıflandırma gereklidir.
2
Cari İşlemler Hesabı'nın alt kalemlerini analiz edin.
Cari İşlemler = Mal Dengesi + Hizmetler Dengesi + Birincil Gelir + İkincil Gelir.
Soruda belirtilen kalemlerin tamamı Cari İşlemler Hesabı'nın bileşenleridir.
3
Analitik denge kavramıyla eşleştirin.
Cari İşlemler Dengesi
Bu dört kalemin net bakiyelerinin toplamı, ekonominin dış dünya ile olan mal ve gelir alışverişini gösteren cari işlemler dengesini oluşturur.

Anahtar Kavram

Ödemeler bilançosunun analitik dengeleri arasında yer alan Cari İşlemler Dengesi, bir ekonominin dış ekonomik performansını ve tasarruf-yatırım açığını ölçmede kullanılan en önemli göstergedir.

İpuçları

1
Ödemeler bilançosunun en geniş kapsamlı 'akım' dengesini düşünün.
2
Mal ve hizmet ticareti ile gelir transferlerinin birleştiği ana hesabı hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Cari işlemler açığının finansman yöntemlerini (sermaye girişleri veya rezerv kullanımı) inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 75Soru →

Uluslararası iktisat literatüründe ödemeler dengesi bilançosu incelenirken işlemler; gerçekleştirilme amaçlarına göre "otonom işlemler" ve "denkleştirici (finanse edici) işlemler" olarak iki temel gruba ayrılır. Bu sınıflandırma çerçevesinde, "Resmi Rezervler Hesabı"nın niteliği ve işleyiş amacı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Denkleştirici nitelikte bir hesaptır ve otonom işlemler sonucunda ortaya çıkan ödemeler dengesi açık veya fazlasını finanse etmek amacıyla kullanılır.

Cevap

Resmi Rezervler Hesabı, denkleştirici nitelikte bir hesaptır ve otonom işlemler sonucunda ortaya çıkan ödemeler dengesi açık veya fazlasını finanse etmek amacıyla kullanılır.
Resmi Rezervler Hesabı, ödemeler dengesinin temel denkleştirici kalemidir. Cari işlemler, sermaye hesabı ve finans hesabındaki otonom işlemlerin toplamı bir açık veya fazla verdiğinde, merkez bankası uluslararası rezervlerini (döviz, altın, SDRSDR, IMFIMF rezerv pozisyonu) kullanarak bu farkı finanse eder ve bilançonun toplamını teorik olarak sıfıra eşitler.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemlerin amacını belirle
Ödemeler dengesinde otonom işlemler (cari, sermaye, finans) ekonomik nedenlerle yapılırken; denkleştirici işlemler (resmi rezervler) bu işlemlerin sonucunda oluşan farkı kapatmak için yapılır.
Resmi rezervler hesabının temel fonksiyonu, otonom kalemlerin toplamının sıfırdan farklı olduğu durumlarda dengeyi sağlamaktır.
2
Hesabın niteliğini sınıflandır
Resmi Rezervler Hesabı, merkez bankasının kontrolünde olan ve dış dünyayla yapılan işlemlerin neticesini gösteren denkleştirici bir kalemdir.
Otonom kalemlerin toplamı pozitifse rezervler artar, negatifse rezervler azalarak denge sağlanır.

Anahtar Kavram

Ödemeler dengesinde 'Resmi Rezervler Hesabı', otonom işlemlerin (piyasa tarafından kâr veya ihtiyaç amacıyla yapılan işlemler) bakiyesini finanse eden denkleştirici (compensatory) bir kalemdir.

İpuçları

1
Ödemeler dengesinde hangi kalemlerin 'kendiliğinden' (ekonomik amaçla) yapıldığını, hangilerinin ise 'mecburiyetten' (dengeyi sağlamak için) yapıldığını düşünün.
2
Resmi Rezervler Hesabı, merkez bankasının müdahalelerini ve otonom işlemlerden doğan net döviz arz/talep farkının nasıl kapatıldığını gösterir.

Daha Fazla Pratik

Resmi rezervlerdeki bir artışın veya azalışın bilançoya hangi işaretle (++ veya −-) kaydedildiğini tekrar etmeniz konuyu pekiştirmenize yardımcı olacaktır.
Tahmini Süre:45s
Soru 76Soru →

Temel makroekonomik özdeşlikler çerçevesinde, bir ülkenin iç ve dış dengeleri arasındaki ilişkiler incelenmektedir. Bir ekonomide özel kesim tasarruf-yatırım dengesi (S−IS - I) 120120 milyar TL açık verirken, kamu kesimi bütçe dengesi (T−GT - G) 180180 milyar TL fazla vermektedir. Bu durumda, temel makroekonomik özdeşlik uyarınca bu ekonominin cari işlemler dengesi (CACA) hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 6060 milyar TL cari işlemler fazlası vardır.

Cevap

Ekonominin 6060 milyar TL cari işlemler fazlası vardır.
Açık bir ekonomide cari işlemler dengesi, özel kesim tasarruf-yatırım dengesi ile kamu kesimi bütçe dengesinin toplamına eşittir (CA=(S−I)+(T−G)CA = (S - I) + (T - G)). Soruda özel kesim dengesinin 120120 milyar TL açık verdiği belirtildiğinden bu değer −120-120 olarak işleme katılır. Kamu bütçe dengesi ise 180180 milyar TL fazla verdiği için +180+180 olarak eklenir. Yapılan −120+180-120 + 180 işlemi sonucunda +60+60 milyar TL değeri elde edilir ki bu da cari işlemler hesabının fazla verdiğini gösterir.

Adım Adım Çözüm

1
Verilen değerlerin işaretlerini belirleme
S−I=−120S - I = -120 milyar TL (Açık olduğu için negatif) ve T−G=180T - G = 180 milyar TL (Fazla olduğu için pozitif)
Makroekonomik özdeşlikte açıklar negatif, fazlalar pozitif değerlerle temsil edilir.
2
Temel makroekonomik özdeşliği uygulama
CA=(S−I)+(T−G)=−120+180=60CA = (S - I) + (T - G) = -120 + 180 = 60 milyar TL
Bir ekonomide iç tasarruf-yatırım farkı ile kamu bütçe dengesinin toplamı cari işlemler dengesine eşittir.
3
Sonucu yorumlama
Sonuç +60+60 çıktığı için cari işlemler dengesi fazla vermektedir.
Cari işlemler dengesinin pozitif olması cari fazla verildiği anlamına gelir.

Anahtar Kavram

Makroekonomik Özdeşlik ve İç-Dış Denge İlişkisi

Daha Fazla Pratik

Kamu bütçe açığı artarken özel kesim dengesi sabit kalsaydı, cari dengenin nasıl etkileneceğini (İkiz Açık Hipotezi) analiz ediniz.

Alternatif Yöntem

Alternatif olarak ulusal tasarruf (Sn=S+T−GS_n = S + T - G) kavramı kullanılabilir. Ulusal tasarruf ile yatırım arasındaki fark cari dengeyi verir (Sn−I=CAS_n - I = CA). Buradan (S−I)+(T−G)=CA(S - I) + (T - G) = CA özdeşliğine ulaşılır.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 77Soru →

Ödemeler dengesi istatistiklerinin derlenmesinde ortaya çıkan kayıt ve zamanlama farkları ile verilerin farklı kaynaklardan derlenmesi sonucu oluşan dengesizlikler "Net Hata ve Noksan" kaleminde izlenmektedir. Bir ülkenin 20262026 yılına ait dış ekonomik verileri şu şekildedir:

KalemDeğer (Milyar $)
Mal ve hizmet ihracatı140140
Mal ve hizmet ithalatı175175
Birincil ve ikincil gelir dengesi (net)+5+5 (Alacak bakiyesi)
Finans hesabı (rezervler hariç net giriş)+42+42
Resmi rezervler77 (Artış)

Sermaye hesabının sıfır olduğu varsayıldığında, bu verilere göre söz konusu dönemin Net Hata ve Noksan değeri aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 55 milyar dolar; borç (-) yönlü

Cevap

Net Hata ve Noksan değeri 55 milyar dolar borç (-) yönlüdür.
Verilen verilere göre cari işlemler hesabı 3030 milyar dolar açık vermektedir (−30-30). Finans hesabı ve resmi rezervlerin toplam etkisi ise 3535 milyar dolar net giriş yönündedir (+35+35). Bu iki ana grubun toplamı +5+5 milyar dolar olduğu için, ödemeler dengesi bilançosunun çift kayıtlı muhasebe sistemi gereği toplamının sıfır olması için Net Hata ve Noksan kaleminin −5-5 milyar dolar (borç yönlü) olması zorunludur.

Adım Adım Çözüm

1
Cari İşlemler Hesabı dengesini hesaplayınız.
Cari Denge = İhracat (140140) - İthalat (175175) + Net Gelir (+5+5) = −30-30 milyar dolar (Açık).
Cari işlemler; mal, hizmet ve gelir akımlarının toplamından oluşur.
2
Rezervler dahil toplam finansal akımı belirleyiniz.
Finansal Bakiye = Net Giriş (+42+42) - Rezerv Artışı (77) = +35+35 milyar dolar.
Resmi rezervlerdeki artış, yabancı varlık edinimi anlamına geldiğinden borç (-) kalemidir; net sermaye girişleri ise alacak (+) kalemidir.
3
Ödemeler dengesi temel eşitliğini kullanarak Net Hata ve Noksan (NHN) değerini bulunuz.
−30+0+35+NHN=0⇒5+NHN=0⇒NHN=−5-30 + 0 + 35 + NHN = 0 \Rightarrow 5 + NHN = 0 \Rightarrow NHN = -5.
Çift kayıtlı muhasebe sistemi gereği Cari, Sermaye ve Finans hesapları ile NHN toplamı sıfıra eşit olmalıdır.

Anahtar Kavram

Ödemeler Dengesi Muhasebe Denkliği

Daha Fazla Pratik

Net Hata ve Noksan kaleminin dönemsel olarak sürekli aynı işaretli olması durumunda bu durumun veri kalitesi ve kayıt dışı ekonomi açısından ne anlama geldiğini araştırınız.

Alternatif Yöntem

Alacaklar ve borçlar şeklinde bir T-cetveli oluşturarak toplamları karşılaştırabilirsiniz: Alacak tarafı (İhracat 140140 + Gelir 55 + Finans Girişi 42=18742 = 187), Borç tarafı (İthalat 175175 + Rezerv Artışı 7=1827 = 182). Borç tarafı 55 milyar dolar eksik olduğu için dengeleyici kayıt borç yönlü olur.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 78Soru →

Ödemeler dengesi bilançosu Finans Hesabı kayıt kuralları ve BPM6BPM6 (Altıncı El Kitabı) standartları dikkate alındığında; Türkiye'de yerleşik bir sanayi şirketinin yurt dışında yeni bir üretim tesisi açarak sermaye aktarması ve yurt dışı yerleşik bir finans kurumunun Türkiye'deki bir ticari bankada 66 ay vadeli mevduat hesabı açtırması işlemleri, Finans Hesabı kalemlerinde sırasıyla hangi sınıflandırma ve kayıt yönü ile yer almalıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Doğrudan Yatırımlar (Borç) / Diğer Yatırımlar (Alacak)

Cevap

İlk işlem Doğrudan Yatırımlar altında Borç (-), ikinci işlem Diğer Yatırımlar altında Alacak (+) olarak kaydedilir.
Yerleşik bir firmanın yurt dışında üretim tesisi açması, işletme üzerinde kalıcı kontrol sağladığı için 'Doğrudan Yatırımlar' kapsamında değerlendirilir ve bu işlem bir finansal varlık artışı (sermaye çıkışı) olduğu için 'Borç' kaydedilir. Yurt dışı yerleşiklerin yerel bankalarda mevduat tutması ise 'Diğer Yatırımlar' kaleminde sınıflandırılır ve ülkenin dış yükümlülüklerini artırdığı (sermaye girişi) için 'Alacak' hanesine yazılır.

Adım Adım Çözüm

1
İlk işlemin türünü belirle
Doğrudan Yatırım
Yerleşik bir firmanın yurt dışında tesis açması, uzun vadeli bir ilgi ve yönetim kontrolü (%10 veya üzeri pay) anlamına geldiği için doğrudan yatırımdır.
2
İlk işlemin kayıt yönünü belirle
Borç (-)
Yurt dışında varlık edinilmesi bir finansal varlık artışıdır. Finans hesabında varlık artışları (sermaye çıkışı niteliğinde olduğu için) borç hanesine kaydedilir.
3
İkinci işlemin türünü belirle
Diğer Yatırımlar
Yurt dışı yerleşiklerin yerel bankalarda açtığı mevduatlar, doğrudan yatırım veya portföy yatırımı kapsamına girmeyen 'Diğer Yatırımlar' kaleminde izlenir.
4
İkinci işlemin kayıt yönünü belirle
Alacak (+)
Yabancıların ülkede mevduat açması bir yükümlülük artışıdır. Yükümlülüklerdeki artışlar (sermaye girişi niteliğinde olduğu için) alacak hanesine kaydedilir.

Anahtar Kavram

Ödemeler Dengesi Finans Hesabı Kayıt Kuralları

Daha Fazla Pratik

Doğrudan yatırım ile portföy yatırımı arasındaki %10'luk mülkiyet sınırını ve bu sınırın yönetim kontrolüyle ilişkisini tekrar edin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 79Soru →

Ödemeler dengesi açık veya fazlasının finansmanında kullanılan "Resmi Rezervler Hesabı"nda meydana gelen değişimlerin kaydedilme esası ve içeriği dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Resmi rezerv varlıklarında meydana gelen net artış, ödemeler bilançosunun borç (-) hanesine kaydedilir.

Cevap

Resmi rezerv varlıklarında meydana gelen net artışın ödemeler bilançosunun borç (-) hanesine kaydedilmesi ifadesi doğrudur.
Resmi rezervlerdeki net artış, ülkenin dış dünyadan varlık satın aldığı veya döviz kullanım hakkı kazandığı anlamına gelir. Çift kayıtlı muhasebe sisteminde varlık artışları borç (-) hanesine kaydedilir. Bu durum, diğer otonom işlemlerin (cari işlemler, finans hesabı vb.) toplamda fazla verdiğini ve bu fazlanın rezerv biriktirilerek dengelendiğini gösterir.

Adım Adım Çözüm

1
Resmi Rezervler Hesabı'nın tanımını hatırla.
Bu hesap, Merkez Bankası kontrolündeki altın, döviz, SDR ve IMF rezerv pozisyonu gibi varlıkları kapsar.
Hesabın kapsamını belirlemek, yanlış sınıflandırmaları elemek için gereklidir.
2
Ödemeler bilançosu kayıt (işaret) kuralını uygula.
Varlık kalemlerindeki artışlar borç (-), azalışlar ise alacak (+) olarak kaydedilir.
Rezerv biriktirmek bir varlık edinimidir ve muhasebe mantığı gereği borç hanesine yazılır.
3
Otonom ve denkleştirici işlemler arasındaki ilişkiyi kur.
Otonom işlemler (cari, sermaye, finans) açık verirse, bu açık rezervlerin azaltılması (alacak/+) ile finanse edilir.
Resmi Rezervler Hesabı'nın denkleştirici rolünü anlamak, ekonomik yorumu doğrular.

Anahtar Kavram

Resmi Rezervler Hesabı Kayıt Esasları

Daha Fazla Pratik

Net Hata ve Noksan kaleminin Resmi Rezervler üzerindeki etkisini inceleyen bir soru çözülebilir.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 80Soru →

Ödemeler dengesi istatistiklerinin tutulmasında kullanılan güncel uluslararası standartlara (BPM6BPM6) göre; turizm, taşımacılık, haberleşme ve sigortacılık gibi somut olmayan ticari faaliyetler sonucunda oluşan döviz akımları "Cari İşlemler Hesabı"nın (CurrentCurrent AccountAccount) hangi alt kalemi kapsamında izlenir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hizmetler Dengesi

Cevap

Turizm ve taşımacılık gibi faaliyetler Hizmetler Dengesi altında izlenir.
Doğru cevap Hizmetler Dengesi'dir çünkü BPM6BPM6 (6. Ödemeler Dengesi El Kitabı) standartlarına göre turizm (seyahat), taşımacılık, inşaat, sigortacılık, finansal hizmetler ve haberleşme gibi faaliyetler bu kalem altında sınıflandırılmaktadır. Bu işlemler, fiziki mal ticareti içermediği için mal dengesinde değil, hizmetler dengesinde yer alır.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin niteliğini analiz et
Taşımacılık ve turizm gibi faaliyetler, fiziki bir mal değişimi içermeyen ancak ekonomik değer yaratan hizmet işlemleridir.
Ödemeler dengesinde kalemler, işlemin fiziksel mi yoksa hizmet odaklı mı olduğuna göre ayrılır.
2
Cari İşlemler Hesabı alt sınıflarını hatırla
Cari İşlemler Hesabı; Mal Dengesi, Hizmetler Dengesi, Birincil Gelir Dengesi ve İkincil Gelir Dengesi olmak üzere dört ana gruptan oluşur.
BPM6BPM6 standartlarına göre doğru sınıflandırma yapmak için alt kalemlerin tanımlarını bilmek gerekir.
3
Doğru hesabı eşleştir
Hizmet niteliğindeki tüm döviz getirici ve götürücü işlemler Hizmetler Dengesi'ne kaydedilir.
Hizmet ihracı ve ithali bu kalemin temelini oluşturur.

Anahtar Kavram

Cari İşlemler Hesabı ve Hizmetler Alt Kalemi

Daha Fazla Pratik

Faktör gelirlerinin (ücret ve faiz) hangi hesapta izlendiğini pekiştirmek için 'Birincil Gelir Dengesi' ile ilgili bir soru çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
ÖncekiSayfa 4 / 5Sonraki
Ödemeler Bilançosu Alıştırma Soruları — KPSS İktisat — Sayfa 4 | Examkin