Uluslararası Ticaret Teorisi

94 soru

Aşağıdaki tabloda Türkiye ve Almanya'nın bir birim emek kullanarak belirli bir sürede üretebilecekleri tekstil ve kimya ürünü miktarları (verimlilikleri) gösterilmiştir:

Ülke	Tekstil (Birim)	Kimya (Birim)
Türkiye	$30$	$15$
Almanya	$10$	$45$

Adam Smith'in Mutlak Üstünlükler Teorisi varsayımları altında, bu iki ülke arasındaki dış ticaret ilişkisiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Türkiye tekstil, Almanya ise kimya üretiminde uzmanlaşarak karşılıklı ticaret yapmalıdır.

Türkiye her iki malda da mutlak üstünlüğe sahip olduğu için mutlak üstünlüğe dayalı ticaret gerçekleşmez.

Almanya her iki malda da mutlak üstünlüğe sahip olduğu için uzmanlaşma yapılamaz.

Ticaretin yönü mutlak verimliliğe göre değil, sadece fırsat maliyetlerine bakılarak belirlenmelidir.

Türkiye kimya, Almanya ise tekstil üretiminde mutlak üstünlüğe sahiptir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye tekstil, Almanya ise kimya üretiminde uzmanlaşarak karşılıklı ticaret yapmalıdır.

Cevap

Türkiye'nin tekstil, Almanya'nın ise kimya üretiminde uzmanlaşarak karşılıklı ticaret yapması gerektiğini belirten seçenek doğrudur.

Verilen tabloda Türkiye'nin tekstil üretim miktarı (

30

), Almanya'nınkinden (

10

) büyüktür; dolayısıyla Türkiye tekstilde mutlak üstündür. Benzer şekilde Almanya'nın kimya üretim miktarı (

45

), Türkiye'ninkinden (

15

) büyüktür; bu da Almanya'nın kimyada mutlak üstün olduğunu gösterir. Adam Smith'e göre her iki tarafın da karlı çıkması için her ülke mutlak üstünlüğe sahip olduğu üründe uzmanlaşmalı ve diğer ürünü ithal etmelidir.

Adım Adım Çözüm

Tekstil üretimi için ülkelerin verimliliklerini karşılaştırın.

Türkiye

30

birim, Almanya

10

birim ürettiği için Türkiye tekstil üretiminde mutlak üstünlüğe sahiptir.

Adam Smith'e göre birim emekle daha fazla çıktı üreten ülke o malda mutlak üstünlüğe sahiptir.

Kimya üretimi için ülkelerin verimliliklerini karşılaştırın.

Almanya

45

birim, Türkiye

15

birim ürettiği için Almanya kimya üretiminde mutlak üstünlüğe sahiptir.

Üretim miktarı fazla olan ülke o malın üretiminde daha az maliyetli (daha verimli) kabul edilir.

Teorinin uzmanlaşma kuralını uygulayın.

Türkiye tekstil, Almanya kimya ihraç etmelidir.

Mutlak Üstünlükler Teorisi, ülkelerin mutlak üstün olduğu malda uzmanlaşarak ticaret yapmasının her iki ülkenin de refahını artıracağını savunur.

Anahtar Kavram

Adam Smith'in Mutlak Üstünlükler Teorisi'ne göre ülkeler, daha az kaynakla (veya aynı kaynakla daha fazla) üretebildikleri mallarda uzmanlaşarak dış ticarete katılmalıdır.

Alternatif Yöntem

Tablodaki rakamları sütun bazında karşılaştırarak hangi ülkede sayının daha büyük olduğuna bakmak, o ülkenin o malda mutlak üstünlüğe sahip olduğunu hızlıca belirlemenizi sağlar.

Tahmini Süre:45s

Soru 22Soru →

David Ricardo’nun Karşılaştırmalı Üstünlükler Teorisi’nin (Emek-Değer Teorisi varsayımı altında) geçerli olduğu bir modelde; $A$ ülkesinin 1 birim $X$ malı ve 1 birim $Y$ malı üretimi için harcaması gereken emek miktarları aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Mal	Gerekli Emek (İş-Saati)
$X$ Malı	10
$Y$ Malı	20

Buna göre, $A$ ülkesinde $X$ malı üretiminin fırsat maliyeti (iç fiyatı) aşağıdakilerden hangisidir?

0,5 birim

Y

malı

2 birim

Y

malı

10 birim

Y

malı

20 birim

Y

malı

30 birim

Y

malı

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 0,5 birim $Y$ malı

Cevap

A ülkesinde X malı üretiminin fırsat maliyeti 0,5 birim Y malıdır.

David Ricardo'nun Karşılaştırmalı Üstünlükler Teorisi'ne göre, sabit maliyetler ve emek-değer teorisi varsayımı altında bir malın fırsat maliyeti, o malın üretimi için gereken iş-saati miktarının diğer malın üretimi için gereken iş-saati miktarına oranlanmasıyla bulunur.

A

ülkesinde 1 birim

X

üretmek için 10 saat, 1 birim

Y

üretmek için 20 saat harcandığına göre;

X

malı üretmekten kaynaklanan kayıp

10/20 = 0,5

birim

Y

malıdır.

Adım Adım Çözüm

X malı için gerekli emek miktarını belirle

L_X = 10

saat

Karşılaştırmalı üstünlükler teorisinde maliyetler emek cinsinden hesaplanır.

Y malı için gerekli emek miktarını belirle

L_Y = 20

saat

Fırsat maliyetini hesaplamak için vazgeçilen malın üretim süresi gereklidir.

X malının Y cinsinden fırsat maliyetini (iç fiyatını) hesapla

OppCost_X = \frac{L_X}{L_Y} = \frac{10}{20} = 0,5

birim

Y

Bir malın fırsat maliyeti, o malı üretmek için harcanan emeğin, vazgeçilen malı üretmek için gereken emeğe bölünmesiyle bulunur.

Anahtar Kavram

Fırsat Maliyeti (İçsel Değişim Oranı)

Alternatif Yöntem

Alternatif olarak, 20 saatlik toplam çalışma süresinde ülke ya 2 birim X (

20/10

) ya da 1 birim Y (

20/20

) üretebilir. Bu durumda 2 adet X'in maliyeti 1 adet Y'ye eşittir (

2X = 1Y

). Buradan 1 adet X'in maliyeti

1/2 = 0,5

Y olarak bulunur.

Tahmini Süre:45s

Soru 23Soru →

Uluslararası ticaret teorisinde Rybczynski Teoremi'ne göre; iki malın üretildiği ve iki üretim faktörünün kullanıldığı küçük bir açık ekonomide, mal fiyatları sabitken ülkenin sermaye ( $K$ ) donatımında bir artış meydana gelmesi durumunda üretim düzeylerinde nasıl bir değişim gerçekleşmesi beklenir?

Sermaye-yoğun malın üretimi sermaye artışından daha yüksek bir oranda artarken, emek-yoğun malın üretimi mutlak olarak azalır.

Sermaye arzındaki artışa bağlı olarak her iki malın üretim miktarı da aynı oranda genişler.

Sermaye-yoğun malın üretimi artarken emek-yoğun malın üretim miktarı değişmeden kalır.

Sermaye miktarı arttığı için sermayenin reel getirisi azalırken, emeğin reel ücretleri artar.

Emek-yoğun malın üretimi artarken, sermaye-yoğun malın üretimi mutlak olarak azalır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sermaye-yoğun malın üretimi sermaye artışından daha yüksek bir oranda artarken, emek-yoğun malın üretimi mutlak olarak azalır.

Cevap

Sermaye-yoğun malın üretiminin artması ve emek-yoğun malın üretiminin mutlak olarak azalması

Rybczynski Teoremi'ne göre, küçük bir ekonomide mal fiyatları sabitken bir üretim faktörünün arzı arttığında, o faktörü üretiminde yoğun olarak kullanan malın üretim miktarı faktör artış oranından daha fazla artar (şiddetlenme etkisi), diğer malın üretimi ise mutlak olarak azalır. Sermaye artışı durumunda, sermaye-yoğun sektör genişlerken emek-yoğun sektör daralır.

Adım Adım Çözüm

Teoremin varsayımını belirle

Mal fiyatları ve teknoloji sabitken bir faktörün miktarı artmaktadır.

Rybczynski Teoremi'nin geçerli olması için mal fiyatlarının değişmemesi gerekir.

Faktör artışının etkisini analiz et

Sermaye (

K

) artışı, üretimde sermayeyi yoğun olarak kullanan sektörün genişlemesine yol açar.

Yeni eklenen sermaye, üretimde kullanılmak üzere emeğe ihtiyaç duyar.

Kaynak transferini değerlendir

Sermaye-yoğun sektörün genişlemesi için gereken emek, emek-yoğun sektörden çekilir.

Ekonomide tam istihdam varsayıldığı için bir sektörün büyümesi diğerinden kaynak çekilmesini gerektirir.

Üretim miktarlarındaki nihai değişimi saptayınız

Sermaye-yoğun malın üretimi artarken, emek-yoğun malın üretimi mutlak olarak azalır.

Rybczynski Teoremi'nin temel sonucudur.

Anahtar Kavram

Rybczynski Teoremi ve Üretim Miktarları

Tahmini Süre:45s

Soru 24Soru →

Heckscher-Ohlin modelinin varsayımlarının geçerli olduğu ve dış ticaret hadlerinin (nispi mal fiyatlarının) sabit kaldığı küçük bir açık ekonomide; emek-yoğun tekstil ürünleri ile sermaye-yoğun demir-çelik ürünleri üretilmektedir. Bu ekonomide işgücü miktarında (emek arzında) meydana gelen bir artışın üretim miktarları üzerindeki etkisi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Tekstil üretimi artarken, demir-çelik üretimi azalır.

Hem tekstil hem de demir-çelik üretimi artar.

Tekstil üretimi azalırken, demir-çelik üretimi artar.

Tekstil üretimi artarken, demir-çelik üretimi değişmez.

Her iki sektörün de üretim miktarı sabit kalır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tekstil üretimi artarken, demir-çelik üretimi azalır.

Cevap

Tekstil üretiminin artması ve demir-çelik üretiminin azalması beklenir.

Rybczynski Teoremi'ne göre, bir ekonomide bir üretim faktörünün arzı artarken diğer faktör arzı ve mal fiyatları sabit kalırsa, arzı artan faktörü yoğun olarak kullanan malın üretimi (faktör artış oranından daha fazla) artar; buna karşılık diğer malın üretimi mutlak olarak azalır. Soruda emek arzı arttığı için emek-yoğun tekstil üretimi artarken, sermaye-yoğun demir-çelik üretimi azalmaktadır.

Adım Adım Çözüm

Sektörlerin faktör yoğunluklarını belirleyin.

Tekstil emek-yoğun, demir-çelik ise sermaye-yoğun bir sektördür.

Rybczynski Teoremi faktör yoğunlukları üzerinden üretim değişimini açıklar.

Artan faktörün hangi sektörü doğrudan etkilediğini analiz edin.

Emek arzı arttığı için, emeği yoğun kullanan tekstil sektörü genişleme eğilimine girer.

Artan faktör, o faktöre en çok ihtiyaç duyan sektörün üretimini teşvik eder.

Faktör transferini ve diğer sektör üzerindeki etkiyi değerlendirin.

Tekstil sektörü yeni emeği kullanabilmek için demir-çelik sektöründen sermaye çeker, bu da demir-çelik üretiminin azalmasına yol açar.

Üretim faktörlerinin tam istihdam edildiği varsayımı altında, bir sektörün büyümesi diğerinden kaynak transferi gerektirir.

Anahtar Kavram

Rybczynski Teoremi

İpuçları

Bu teorem, faktör donatımı değiştiğinde üretim miktarındaki değişimin yönünü inceler.

Emek artıyorsa, emeği en çok seven (emek-yoğun) sektör bayram eder, diğeri ise üzülür.

Genişleyen sektör, sadece yeni gelen emeği değil, diğer sektördeki sermayeyi de 'çalar' ki üretim yapabilsin.

Daha Fazla Pratik

Stolper-Samuelson Teoremi ile Rybczynski Teoremi arasındaki ilişkiyi (fiyat değişimi vs faktör arzı değişimi) karşılaştırın.

Tahmini Süre:45s

Soru 25Soru →

Adam Smith'in Mutlak Üstünlükler Teorisi'nin varsayımları altında; Ülke A'da $1$ birim emek harcanarak $15$ birim $X$ malı veya $30$ birim $Y$ malı üretilebilmektedir. Ülke B'de ise $4$ birim emek harcanarak $40$ birim $X$ malı veya $100$ birim $Y$ malı üretilebilmektedir. Emek-değer teorisinin geçerli olduğu ve her iki ülkede de tam istihdamın sağlandığı bu modelde, ülkelerin dış ticarete açılması durumunda Smith'in yaklaşımına göre aşağıdakilerden hangisi gerçekleşir?

Ülke A her iki malın üretiminde de daha yüksek verimliliğe sahip olduğu için, Smith'in teorik çerçevesinde ülkeler arasında karşılıklı faydaya dayalı bir dış ticaret gerçekleşmez.

Ülke B, Y malının üretimindeki fırsat maliyeti daha düşük olduğu için bu malda uzmanlaşır ve Ülke A'ya ihracat yaparak ticaret kazancı elde eder.

Ülke B, her iki malı üretmek için toplamda daha fazla emek harcadığı için her iki malda da mutlak üstünlüğe sahiptir ve her iki malı da ihraç eder.

Ülke A, hem X hem de Y malını daha düşük mutlak maliyetle ürettiği için her iki malda da uzmanlaşır ve dış ticaret fazlası vererek zenginleşir.

Ülke B, X malında mutlak üstünlüğe sahip olduğu için bu malda uzmanlaşır ve Ülke A ile karşılıklı ticaret başlar.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ülke A her iki malın üretiminde de daha yüksek verimliliğe sahip olduğu için, Smith'in teorik çerçevesinde ülkeler arasında karşılıklı faydaya dayalı bir dış ticaret gerçekleşmez.

Cevap

Ülke A her iki malda da mutlak üstünlüğe sahip olduğu için, Smith'in teorik çerçevesinde ülkeler arasında dış ticaret gerçekleşmez.

Adam Smith'in Mutlak Üstünlükler Teorisi'ne göre, dış ticaretin ülkeler için karşılıklı yarar sağlamasının temel koşulu, her bir ülkenin en az bir malın üretiminde diğerinden daha yüksek bir verimliliğe (mutlak üstünlüğe) sahip olmasıdır. Verilen verilerde Ülke A, hem X malında (

15 > 10

) hem de Y malında (

30 > 25

) Ülke B'den daha verimlidir. Bu durumda Smith'in kuramına göre, Ülke A'nın Ülke B'den ithalat yapması için bir neden oluşmaz ve ticaret gerçekleşmez.

Adım Adım Çözüm

Ülkelerin birim emek başına verimliliklerini (verimlilik katsayılarını) hesapla.

Ülke A:

15X

30Y

. Ülke B:

40X / 4L = 10X

100Y / 4L = 25Y

Karşılaştırma yapabilmek için emek birimlerinin eşitlenmesi (standardizasyon) gerekir.

X malı için ülkelerin mutlak verimliliklerini karşılaştır.

Ülke A (

15

birim) > Ülke B (

10

birim).

Daha yüksek çıktı üreten ülke o malda mutlak üstünlüğe sahiptir.

Y malı için ülkelerin mutlak verimliliklerini karşılaştır.

Ülke A (

30

birim) > Ülke B (

25

birim).

Y malında da Ülke A'nın birim emek verimliliği daha yüksektir.

Adam Smith'in Mutlak Üstünlükler Teorisi'nin temel kuralını uygula.

Ticaret gerçekleşmez.

Smith'e göre ticaretin gerçekleşmesi için her ülkenin bir malda mutlak üstün olması gerekir; bir ülke her iki malda da üstünse ticaret için temel oluşmaz.

Anahtar Kavram

Mutlak Üstünlükler Teorisi ve Ticaretin Sınırları

Daha Fazla Pratik

Bu sorudaki verileri David Ricardo'nun Karşılaştırmalı Üstünlükler Teorisi açısından analiz ederek hangi ülkenin hangi malda uzmanlaşacağını hesaplayınız.

Tahmini Süre:3m 0s

Soru 26Soru →

Heckscher-Ohlin (Faktör Donatımı) Teorisi'ne göre, ülkeler arası ticaretin temel nedeni ülkelerin farklı faktör donatımlarına sahip olmalarıdır. Fiziki faktör bolluğu tanımı dikkate alındığında, A ülkesindeki toplam sermaye stokunun toplam emek stokuna oranı B ülkesinden daha yüksekse $(\frac{K}{L})_A > (\frac{K}{L})_B$ bu durumla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

A ülkesi sermaye-zengin bir ülkedir ve üretiminde nisbi olarak daha fazla sermaye kullanılan malı ihraç etmelidir.

A ülkesi emek-zengin bir ülkedir ve emek-yoğun malların üretiminde karşılaştırmalı üstünlüğe sahiptir.

B ülkesi sermaye-zengin bir ülkedir ve sermaye-yoğun mal ihraç ederek dış ticaret kazancı elde etmelidir.

A ülkesi sermaye-zengin olmasına rağmen emek-yoğun mal ihraç ediyorsa, bu durum Heckscher-Ohlin teorisinin ampirik olarak doğrulandığını gösterir.

A ülkesinin sermaye-zengin sayılabilmesi için sermaye fiyatının emek fiyatına oranının

(\frac{r}{w})

B ülkesinden daha yüksek olması gerekir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: A ülkesi sermaye-zengin bir ülkedir ve üretiminde nisbi olarak daha fazla sermaye kullanılan malı ihraç etmelidir.

Cevap

A ülkesi sermaye-zengin bir ülkedir ve üretiminde yoğun olarak sermaye kullanılan malı ihraç etmelidir.

Verilen

(\frac{K}{L})_A > (\frac{K}{L})_B

eşitsizliği, A ülkesinin birim emek başına düşen sermaye miktarının B ülkesinden fazla olduğunu, dolayısıyla A ülkesinin sermaye-zengin bir ülke olduğunu gösterir. Heckscher-Ohlin teoreminin temel öngörüsü uyarınca, sermaye-zengin olan bu ülke, üretimi için nisbi olarak daha fazla sermaye gerektiren (sermaye-yoğun) mallarda karşılaştırmalı üstünlüğe sahip olacak ve bu malları ihraç edecektir.

Adım Adım Çözüm

Faktör bolluğu tanımını analiz etme

A ülkesi sermaye-zengin (capital-abundant), B ülkesi emek-zengin (labor-abundant) olarak belirlenir.

Fiziki tanıma göre toplam sermaye/emek oranı

(\frac{K}{L})

yüksek olan ülke sermaye-zengin kabul edilir.

Heckscher-Ohlin teoremini uygulama

A ülkesi sermaye-yoğun malda, B ülkesi emek-yoğun malda karşılaştırmalı üstünlüğe sahiptir.

Teoriye göre ülkeler bol sahip oldukları faktörü yoğun kullanan mallarda uzmanlaşırlar.

Ticaretin yönünü belirleme

A ülkesi sermaye-yoğun mal ihraç eder, B ülkesi emek-yoğun mal ihraç eder.

Karşılaştırmalı üstünlüğe sahip olunan malın ihraç edilmesi dış ticaretin temel kuralıdır.

Anahtar Kavram

Faktör Donatımı Teorisi ve Uzmanlaşma

Daha Fazla Pratik

Faktör fiyatlarının ticaret sonrası eşitlenmesini açıklayan Faktör Fiyatları Eşitliği teoremini inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 27Soru →

Merkantilist iktisadi düşünce sisteminde savunulan "fakirliğin faydası" (utility of poverty) doktrini ile devletin nüfus artışını teşvik etmeye yönelik müdahaleci politikaları arasındaki temel iktisadi mantık aşağıdakilerden hangisidir?

Nüfus artışının iş gücü arzını genişleterek ücretleri geçimlik düzeyde tutması; bu sayede düşük üretim maliyetleriyle dış pazarlarda rekabet avantajı sağlanarak dış ticaret fazlası hedefine hizmet edilmesi

Artan nüfusun yaratacağı yüksek iç talebin ölçek ekonomilerine imkan tanıması ve ülkenin mutlak üstünlüğe sahip olduğu mallarda uzmanlaşarak serbest ticaret yoluyla dünya refahını artırması

Yüksek nüfusun vergi tabanını genişletmesi sayesinde devletin gümrük vergisi oranlarını düşürerek ithalatı teşvik etmesi ve bu yolla ticaret hacminin büyütülerek hazineye altın girişi sağlanması

Ücretlerin yüksek tutulmasının işçi verimliliğini ve satın alma gücünü artıracağı, böylece iç piyasada oluşan canlılığın mamul mal üretiminde uzmanlaşmayı teşvik edeceği varsayımı

Nüfus artışının hammadde ihtiyacını artırarak sömürgeci genişlemeyi zorunlu kılması ve hammadde ihracatına dayalı bir dış ticaret dengesiyle değerli maden stokunun korunması

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Nüfus artışının iş gücü arzını genişleterek ücretleri geçimlik düzeyde tutması; bu sayede düşük üretim maliyetleriyle dış pazarlarda rekabet avantajı sağlanarak dış ticaret fazlası hedefine hizmet edilmesi

Cevap

Nüfus artışının iş gücü arzını artırarak ücretleri düşük (geçimlik) seviyede tutması, üretim maliyetlerini düşürür ve bu durum ülkenin ihracatını dünya pazarında daha rekabetçi hale getirerek dış ticaret fazlası (altın girişi) sağlanmasına yol açar.

Merkantilist doktrinde 'fakirliğin faydası' görüşü, işçilerin sadece hayatta kalmalarına yetecek kadar düşük ücret almaları gerektiğini savunur. Bu mantığa göre, yüksek nüfus iş gücü arzını bollaştırarak ücretleri aşağı çeker. Düşük ücretler ise üretim maliyetlerini düşürerek ülkenin ihraç mallarının dış pazarlarda daha ucuz ve rekabetçi olmasını sağlar. İhracatın artması ve düşük gelirli halkın ithalat yapamaması sonucunda dış ticaret bilançosu fazla verir ve ülkeye değerli maden (altın) girişi maksimize edilir.

Adım Adım Çözüm

Nüfus Politikası Analizi

Merkantilistler büyük bir nüfusu ulusal gücün ve üretkenliğin temeli olarak görürler.

Daha fazla nüfus, daha fazla iş gücü demektir.

Ücret ve Arz İlişkisi

İş gücü arzındaki artış, ücretler üzerindeki baskıyı artırarak ücretlerin 'geçimlik düzey' (subsistence level) sınırında kalmasını sağlar.

Arz fazlası fiyatı (ücreti) düşürür.

Maliyet ve Rekabet Gücü

Düşük iş gücü maliyetleri, ihraç edilecek malların üretim maliyetini minimize eder.

O dönemde emek, toplam maliyet içindeki en büyük kalemdir.

Dış Ticaret Bilançosu Hedefi

Düşük maliyetli ürünler dış pazarlarda kolayca satılır (ihracat artar), düşük ücret alan halk ise ithal mal alamaz (ithalat azalır). Sonuç: Dış ticaret fazlası ve altın girişi.

Merkantilizmin temel amacı hazineye değerli maden akışını sağlamaktır.

Anahtar Kavram

Fakirliğin Faydası (Utility of Poverty) ve Nüfusçuluk (Populationism)

Daha Fazla Pratik

Merkantilizmin bu düşük ücret politikasına karşı çıkan ve 'miktarsal para teorisi'nin temellerini atarak altın girişinin fiyatları artırıp ihracatı zorlaştıracağını (Fiyat-Para Akım Mekanizması) savunan David Hume'un eleştirisini inceleyiniz.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 28Soru →

Stolper-Samuelson Teoremi'ne göre; emek-yoğun bir malın nispi fiyatında meydana gelen bir artış, üretim faktörlerinin reel gelirlerini nasıl etkiler?

Emeğin reel geliri artarken, sermayenin reel geliri azalır.

Sermayenin reel geliri artarken, emeğin reel geliri azalır.

Her iki üretim faktörünün de reel geliri artar.

Her iki üretim faktörünün de reel geliri azalır.

Emeğin reel geliri artarken, sermayenin reel geliri değişmez.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Emeğin reel geliri artarken, sermayenin reel geliri azalır.

Cevap

Emeğin reel geliri artarken, sermayenin reel geliri azalır.

Stolper-Samuelson Teoremi'ne göre, bir malın nispi fiyatındaki artış, o malın üretiminde yoğun olarak kullanılan faktörün reel gelirini artırırken, diğer faktörün reel gelirini azaltır. Soruda emek-yoğun malın fiyatı arttığı için emeğin reel geliri artar, sermayenin reel geliri ise düşer.

Adım Adım Çözüm

Malın faktör yoğunluğunu belirle.

Mal emek-yoğundur.

Teorem, malın yoğun olarak kullandığı faktör üzerinden çalışır.

Nispi fiyat artışının etkisini analiz et.

Emek-yoğun malın fiyatı arttığında, emeğe olan talep artar.

Üretim yapısı fiyatı artan mala doğru kayar.

Faktör gelirlerindeki reel değişimi saptayın.

Emeğin reel ücreti artar, sermayenin reel faiz oranı düşer.

Stolper-Samuelson Teoremi'nin temel çıkarımı gereği fiyatı artan malın yoğun faktörü kazanır.

Anahtar Kavram

Stolper-Samuelson Teoremi ve Gelir Dağılımı

Daha Fazla Pratik

Bu teoremin bir sonucu olan 'Büyütme Etkisi' (Magnification Effect) kavramını inceleyerek, faktör fiyatlarındaki değişimin mal fiyatlarındaki değişimden neden daha fazla olduğunu araştırabilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 29Soru →

David Ricardo’nun Karşılaştırmalı Üstünlükler Teorisi varsayımları altında, $K$ ve $L$ ülkelerinin bir birim iş gücü kullanarak üretebilecekleri maksimum Gıda ( $G$ ) ve Makine ( $M$ ) miktarları aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Ülke	Gıda ( $G$ )	Makine ( $M$ )
$K$ Ülkesi	20	5
$L$ Ülkesi	30	15

Buna göre, her iki ülkenin de dış ticaretten kazanç elde edebilmesi için 1 birim Makine ( $M$ ) karşılığında belirlenecek olan uluslararası ticaret hadlerinin ( $P_M/P_G$ ) hangi aralıkta olması gerekir?

2 < P_M/P_G < 4

0,25 < P_M/P_G < 0,5

5 < P_M/P_G < 15

20 < P_M/P_G < 30

2 < P_M/P_G < 6

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $2 < P_M/P_G < 4$

Cevap

Her iki ülkenin de dış ticaretten kazançlı çıkabilmesi için uluslararası ticaret hadlerinin,

K

ülkesinin iç fiyatı olan 4 ve

L

ülkesinin iç fiyatı olan 2 değerleri arasında (

2 < P_M/P_G < 4

) olması gerekmektedir.

Uluslararası ticaret hadlerinin (

2 < P_M/P_G < 4

) aralığında olması gerektiğini belirten seçenek doğrudur.

K

ülkesinde 1 Makine 4 Gıdaya,

L

ülkesinde ise 2 Gıdaya eşittir. Eğer dünya fiyatı 2'den büyükse

L

ülkesi (makine ihraç eden), 4'ten küçükse

K

ülkesi (makine ithal eden) kazançlı çıkar.

Adım Adım Çözüm

K

ülkesi için Makine (

M

) malının fırsat maliyetini hesaplayınız.

20/5 = 4

Gıda (

G

)

Ülkenin kendi içinde 1 birim Makine üretmek için vazgeçmesi gereken Gıda miktarı iç fiyatı belirler.

L

ülkesi için Makine (

M

) malının fırsat maliyetini hesaplayınız.

30/15 = 2

Gıda (

G

)

Karşılaştırmalı üstünlüklerin belirlenmesi için her iki ülkenin iç fiyat oranları hesaplanmalıdır.

Uluslararası ticaret hadlerinin sınırlarını belirleyiniz.

2 < P_M/P_G < 4

Ricardo'ya göre ticaretin gerçekleşmesi ve her iki tarafın kazançlı çıkması için uluslararası fiyatın iki iç fiyatın arasında olması şarttır.

Anahtar Kavram

Karşılaştırmalı Üstünlükler ve Dış Ticaret Kazancı Şartı

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 30Soru →

Adam Smith tarafından ileri sürülen Mutlak Üstünlükler Teorisi'ne göre, uluslararası ticaretin temelini ülkeler arasındaki mutlak maliyet veya verimlilik farkları oluşturur. Bu doğrultuda; K ülkesinde bir işçi bir günde $10$ birim ayakkabı veya $5$ birim çanta üretebilirken, L ülkesinde bir işçi bir günde $2$ birim ayakkabı veya $8$ birim çanta üretebilmektedir.

Buna göre, Mutlak Üstünlükler Teorisi çerçevesinde gerçekleşecek uzmanlaşma ve ticaret yapısı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

K ülkesi ayakkabı üretiminde, L ülkesi ise çanta üretiminde mutlak üstünlüğe sahip olup bu mallarda uzmanlaşarak ticaret yaparlar.

K ülkesi her iki malın üretiminde de mutlak üstünlüğe sahip olduğu için L ülkesi ile ticaret yapması Smith'in teorisine göre mümkün değildir.

L ülkesi ayakkabı üretiminde mutlak üstünlüğe sahip olduğu için ayakkabı uzmanlaşmasına gider ve bu malı ihraç eder.

K ülkesi çanta üretiminde uzmanlaşır; çünkü çantanın K ülkesindeki fırsat maliyeti L ülkesine göre daha düşüktür.

L ülkesi her iki malda da mutlak dezavantaja sahip olduğu için dış ticaretten kazanç sağlayamaz.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: K ülkesi ayakkabı üretiminde, L ülkesi ise çanta üretiminde mutlak üstünlüğe sahip olup bu mallarda uzmanlaşarak ticaret yaparlar.

Cevap

K ülkesinin ayakkabı üretiminde, L ülkesinin ise çanta üretiminde uzmanlaşarak ticaret yapması her iki taraf için de faydalıdır.

Verilen verilere göre, K ülkesi ayakkabı üretiminde (

10 > 2

) daha verimli olduğu için bu malda mutlak üstünlüğe sahiptir. L ülkesi ise çanta üretiminde (

8 > 5

) daha verimli olduğu için bu malda mutlak üstünlüğe sahiptir. Adam Smith'in teorisine göre, her iki ülke de mutlak üstün olduğu malda uzmanlaşarak ticaret yaparsa karşılıklı kazanç sağlanır.

Adım Adım Çözüm

Ülkelerin her bir mal için üretim verimliliklerini (bir işçinin günlük üretimi) karşılaştırın.

Ayakkabı üretimi: K (

10

) > L (

2

). Çanta üretimi: L (

8

) > K (

5

Mutlak üstünlüğü belirlemek için aynı miktar kaynakla (bir işçi/gün) hangi ülkenin daha fazla çıktı ürettiği saptanmalıdır.

Mutlak Üstünlükler Teorisi'nin temel kuralını uygulayın.

K ülkesi ayakkabı üretiminde, L ülkesi çanta üretiminde mutlak üstünlüğe sahiptir.

Adam Smith'e göre bir ülke, bir malı diğerinden daha düşük maliyetle (veya daha yüksek verimlilikle) üretebiliyorsa o malda mutlak üstünlüğe sahiptir.

Uzmanlaşma ve ticaret yönünü belirleyin.

K ayakkabı üretip ihraç ederken, L çanta üretip ihraç etmelidir.

Teoriye göre ülkeler mutlak üstün oldukları malda uzmanlaşıp ticaret yaparlarsa dünya üretimi ve refahı artar.

Anahtar Kavram

Mutlak Üstünlükler Teorisi (Adam Smith)

Daha Fazla Pratik

Eğer bir ülke her iki malda da mutlak üstünlüğe sahip olsaydı, Adam Smith'e göre ticaret gerçekleşebilir miydi? Bu soruyu Ricardo'nun Karşılaştırmalı Üstünlükler Teorisi ile karşılaştırınız.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 31Soru →

Merkantilist iktisadi düşünce sisteminde dış ticaretin temel amacı ülkeye değerli maden girişini maksimize etmektir. Bu amaca ulaşmak ve aynı zamanda yerli sanayinin gelişimini desteklemek için devletin hammadde ve mamul mal ticaretine yönelik uyguladığı politikalar hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Yerli üreticilerin girdi maliyetlerini düşürmek amacıyla hammadde ithalatı kısıtlanırken, mamul mal ihracatı serbest piyasa koşullarına bırakılmıştır.

Değerli maden çıkışını tamamen durdurmak amacıyla, sanayi üretimi için gerekli olan hammaddeler de dahil olmak üzere her türlü ithalat yasaklanmıştır.

Yerli istihdamı artırmak ve katma değer yaratmak amacıyla mamul mal ihracatı teşvik edilmiş, hammadde ihracatı ise sınırlandırılmıştır.

Karşılaştırmalı üstünlükler prensibi gereği, ülkenin daha düşük maliyetle ürettiği tarımsal hammaddelerin ihracatına ve mamul mal ithalatına öncelik verilmiştir.

Dış ticaretin pozitif toplamlı bir oyun olduğu varsayımıyla, ithalat üzerindeki gümrük vergileri hammadde arzını artırmak için tamamen kaldırılmıştır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yerli istihdamı artırmak ve katma değer yaratmak amacıyla mamul mal ihracatı teşvik edilmiş, hammadde ihracatı ise sınırlandırılmıştır.

Cevap

Yerli istihdamı artırmak ve katma değer yaratmak amacıyla mamul mal ihracatının teşvik edilmesi, hammadde ihracatının ise sınırlandırılması Merkantilist dış ticaret politikasının temel özelliğidir.

Doğru yanıt olan seçenek, Merkantilizmin 'nitelikli' veya 'olgun' dönemindeki dış ticaret mantığını yansıtır. Bu düşünceye göre zenginlik sadece altın biriktirmek değil, aynı zamanda yerli sanayiyi geliştirerek istihdam yaratmaktır. Bu nedenle, ülke içinde işlenerek katma değer yaratabilecek hammaddelerin dışarıya satılması (ihracatı) yasaklanmış; buna karşılık, dışarıya daha yüksek fiyattan satılabilecek işlenmiş (mamul) malların ihracatı devlet eliyle desteklenmiştir.

Adım Adım Çözüm

Merkantilist sistemin temel amacını belirle.

Amaç, dış ticaret fazlası vererek ülkedeki altın ve gümüş stokunu (zenginliği) artırmaktır.

Değerli maden stoku ulusal gücün ve refahın temel göstergesi olarak kabul edilir.

Dış ticaretin içeriğini (kompozisyonunu) analiz et.

İhracatın mamul mal ağırlıklı olması, ithalatın ise sadece zorunlu hammaddelerle sınırlı kalması gerekir.

Mamul mal ihracatı, hammadde ihracatına göre daha fazla katma değer ve istihdam yaratır; hammadde ithalatı ise yerli üretimi destekler.

Devlet müdahalesinin yönünü değerlendir.

Devlet, yerli sanayiyi korumak için mamul mal ithalatına gümrük koyarken, hammadde ihracatını yasaklar ve mamul mal ihracatına sübvansiyon verir.

Serbest ticaret yerine korumacı bir ticaret yapısı (müdahalecilik) zenginlik birikimi için şarttır.

Anahtar Kavram

Merkantilist dış ticaret politikası ve korumacılık

İpuçları

Merkantilistlerin 'zenginlik' anlayışını ve altın biriktirme hedefini düşünün.

Devletin hammaddeyi ülke içinde tutup işlenmiş mal olarak satmasının istihdam ve kâr üzerindeki etkisini değerlendirin.

Merkantilistler sanayileşmeyi (manifaktür) desteklemek için hammadde ihracatını neden yasaklamış olabilirler?

Daha Fazla Pratik

Merkantilizmden Klasik Okula geçişte David Hume'un 'Fiyat-Para Akım Mekanizması' eleştirisini inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 32Soru →

J.S. Mill tarafından geliştirilen "Karşılıklı Talep Kanunu" çerçevesinde; iki ülkeli ( $A$ ve $B$ ) ve iki mallı bir modelde, $A$ ülkesinin $B$ ülkesinden ithal etmek istediği mala olan talebinin, $B$ ülkesinin $A$ ülkesinden ithal etmek istediği mala olan talebine oranla daha şiddetli (kuvvetli) olması durumunda, uluslararası ticaret hadlerinin seyri ve ticaret kazançlarının dağılımı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Ticaret hadleri

A

ülkesinin lehine gelişir ve ticaret kazancının büyük bir kısmı

A

ülkesinde kalır.

Ticaret hadleri

B

ülkesinin lehine gelişir ve ticaret kazancının büyük bir kısmı

B

ülkesinde kalır.

Ticaret hadleri her zaman iki ülkenin iç maliyet oranlarının tam aritmetik ortasında oluşur.

Ticaret hadleri ülkelerin karşılıklı taleplerinden bağımsız olarak sadece arz koşulları tarafından belirlenir.

Ticaret hadleri ülkelerin mutlak üstünlüğe sahip oldukları malın üretimindeki faktör donatımı oranına göre sabitlenir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ticaret hadleri $B$ ülkesinin lehine gelişir ve ticaret kazancının büyük bir kısmı $B$ ülkesinde kalır.

Cevap

Ticaret hadleri talebi daha az şiddetli olan ülkenin lehine gelişir; dolayısıyla talebi daha şiddetli olan A ülkesi aleyhine, B ülkesi lehine bir durum oluşur.

Karşılıklı Talep Kanunu'na göre, bir ülkenin diğer ülkenin malına olan talebi ne kadar kuvvetli (şiddetli) ise, uluslararası fiyat o ülkenin ticaret öncesi iç fiyat oranına o kadar yakın oluşur. Bu durum, o ülkenin dış ticaret hadlerinin aleyhine gelişmesine ve ticaretten sağladığı kazancın azalmasına yol açar. Soruda A ülkesinin talebi daha şiddetli olduğu için, ticaret hadleri B ülkesinin lehine gelişecek ve kazancın büyük kısmı B ülkesine gidecektir.

Adım Adım Çözüm

J.S. Mill'in Karşılıklı Talep Kanunu prensibini hatırla.

Dış ticaret hadleri, iki ülkenin iç maliyet oranlarının belirlediği sınırlar içinde, ülkelerin birbirlerinin mallarına olan taleplerinin şiddetine göre belirlenir.

Teorinin temel varsayımı, fiyatın talep esnekliği ve şiddeti ile belirlenmesidir.

Talebin şiddeti ile ticaret hadleri arasındaki ilişkiyi kur.

Bir ülkenin ithal mala olan talebi ne kadar şiddetliyse, o malı alabilmek için kendi malından daha fazla vermeye razı olur.

Şiddetli talep, pazarlık gücünü zayıflatır ve fiyatın o ülkenin aleyhine (kendi iç fiyatına yakın) oluşmasına neden olur.

A ve B ülkeleri arasındaki durumu analiz et.

A ülkesinin talebi daha şiddetli olduğu için ticaret hadleri A'nın iç fiyat oranına yaklaşır. Bu durumda B ülkesi, A'dan aldığı mal için daha az kendi malını verir.

Ticaret kazancı, ticaret hadlerinin kendi iç fiyat oranından ne kadar uzaklaştığı ile ölçülür; B ülkesinin kazancı daha fazla olur.

Anahtar Kavram

Karşılıklı Talep Kanunu (Reciprocal Demand)

İpuçları

J.S. Mill'in teorisinde dış ticaret hadlerini belirleyen temel unsurun 'isteklilik' ve 'ihtiyaç duyma' (talep) olduğunu hatırla.

Bir malı almaya çok istekli (şiddetli talep sahibi) olan tarafın pazarlıkta daha dezavantajlı olacağını düşün.

Ticaret kazancı, uluslararası fiyatın kendi iç maliyet oranından ne kadar uzaklaştığına bağlıdır; talep şiddetliyse fiyat size yaklaşır, kazancınız düşer.

Daha Fazla Pratik

Karşılıklı talep kanununun 'Küçük Ülke Avantajı' (The Importance of Being Unimportant) ile ilişkisini araştırabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Marshall'ın 'Teklif Eğrileri' (Offer Curves) yöntemini kullanarak; A ülkesinin teklif eğrisinin B'nin eksenine daha yakın (daha esnek olmayan veya şiddetli talep gösteren) olması durumunda, denge noktası olan ticaret hadleri doğrusunun B'nin lehine nasıl kaydığını görselleştirebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 33Soru →

David Ricardo’nun Karşılaştırmalı Üstünlükler Teorisi varsayımları altında faaliyet gösteren iki ülkenin, bir birim mal üretimi için gerekli iş gücü miktarları aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

Ülke	Buğday (1 birim için)	Kumaş (1 birim için)
A Ülkesi	$4$	$8$
B Ülkesi	$6$	$10$

Buna göre, her iki ülkenin de dış ticaretten karşılıklı fayda sağlayabilmesi için uzmanlaşma ve ticaretin yönüyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

A ülkesi buğday üretiminde uzmanlaşmalı ve B ülkesine buğday ihraç etmelidir.

A ülkesi her iki malda da mutlak üstünlüğe sahip olduğu için ülkeler arasında ticaret gerçekleşmez.

A ülkesi kumaş üretiminde, B ülkesi buğday üretiminde uzmanlaşmalıdır.

A ülkesi her iki malda da mutlak üstünlüğe sahip olduğu için her iki malı da ihraç etmelidir.

B ülkesi buğday üretiminde uzmanlaşarak A ülkesine buğday ihraç etmelidir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: A ülkesi buğday üretiminde uzmanlaşmalı ve B ülkesine buğday ihraç etmelidir.

Cevap

A ülkesi buğday üretiminde uzmanlaşmalı ve B ülkesine buğday ihraç etmelidir.

Verilen tabloda A ülkesi her iki malı da daha az iş gücüyle ürettiği için mutlak üstünlüğe sahiptir. Ancak karşılaştırmalı üstünlüğü bulmak için fırsat maliyetlerine bakılmalıdır. A ülkesinde 1 birim buğdayın maliyeti

0,5

kumaş iken, B ülkesinde bu maliyet

0,6

kumaştır. A ülkesi buğdayı daha düşük fırsat maliyetiyle ürettiği için buğdayda karşılaştırmalı üstünlüğe sahiptir ve bu malda uzmanlaşarak ihracat yapmalıdır.

Adım Adım Çözüm

A ülkesi için fırsat maliyetlerini hesaplayınız.

1

birim Buğday =

4/8 = 0,5

birim Kumaş;

1

birim Kumaş =

8/4 = 2

birim Buğday.

Karşılaştırmalı üstünlüğü belirlemek için bir malın üretimi için vazgeçilen diğer mal miktarını bulmak gerekir.

B ülkesi için fırsat maliyetlerini hesaplayınız.

1

birim Buğday =

6/10 = 0,6

birim Kumaş;

1

birim Kumaş =

10/6 \approx 1,67

birim Buğday.

İkinci ülkenin iç fiyat oranlarını belirleyerek karşılaştırma zemini oluşturulur.

Ülkeler arası fırsat maliyetlerini karşılaştırınız.

Buğday maliyeti: A (

0,5

) < B (

0,6

). Kumaş maliyeti: B (

1,67

) < A (

2,0

Daha düşük fırsat maliyetine sahip olunan malda karşılaştırmalı üstünlük vardır.

Uzmanlaşma ve ticaret yönünü belirleyiniz.

A ülkesi buğdayda uzmanlaşır ve ihraç eder; B ülkesi kumaşta uzmanlaşır ve ihraç eder.

Teoriye göre ülkeler karşılaştırmalı üstünlüğe sahip oldukları malları ihraç ederek refahlarını artırırlar.

Anahtar Kavram

Fırsat maliyeti düşük olan malda karşılaştırmalı üstünlük sağlanır.

İpuçları

Bir ülkenin bir malda karşılaştırmalı üstünlüğe sahip olması için o malın fırsat maliyetinin diğer ülkeden daha düşük olması gerekir.

Fırsat maliyetini hesaplamak için, buğdayın fiyatını kumaş cinsinden bulun (Buğday İş Gücü / Kumaş İş Gücü).

A ülkesinde buğday maliyeti

4/8=0,5

kumaştır. B ülkesinde ise

6/10=0,6

kumaştır. Hangi değer daha küçükse o ülke buğdayda üstündür.

Daha Fazla Pratik

İki ülkenin de kazançlı çıkabileceği dış ticaret hadleri (fiyat) aralığını belirlemeye yönelik soruları çözebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 34Soru →

Merkantilist iktisadi düşüncede, dünya servetinin sabit olduğu ve bir ülkenin dış ticaretten kazanç sağlamasının ancak bir başka ülkenin kaybetmesiyle mümkün olduğu (sıfır toplamlı oyun) varsayılır. Bu temel varsayımdan hareketle, Merkantilistlerin devletin dış ticaret üzerindeki rolüne ilişkin savundukları temel yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Dış ticaretin serbestleştirilerek piyasa mekanizmasının etkinliğinin artırılması ve devletin sadece mülkiyet haklarını koruması

Değerli maden girişini artırmak için mamul mal ihracatının teşvik edilmesi ve ithalatın kısıtlanması yoluyla ticaret fazlası verilmesinin sağlanması

Ülkelerin mutlak olarak daha verimli ürettikleri mallarda uzmanlaşıp serbest ticaret yapmalarının dünya genel refahını artıracağının savunulması

Ticaret bilançosu fazlası yerine, sanayileşme için gerekli hammadde ve teknoloji transferinin gümrük muafiyetleriyle desteklenmesi

Ücretlerin yüksek tutularak iç talebin canlandırılması ve bu yolla üretim hacminin artırılarak dış ticaret dengesinin korunması

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Değerli maden girişini artırmak için mamul mal ihracatının teşvik edilmesi ve ithalatın kısıtlanması yoluyla ticaret fazlası verilmesinin sağlanması

Cevap

Ülkenin değerli maden stokunu artırmak amacıyla, mamul mal ihracatının teşvik edilmesi ve ithalatın kısıtlanması yoluyla dış ticaret fazlası verilmesi için devletin ekonomiye müdahale etmesi gerektiğini savunan yaklaşımdır.

Doğru cevap olan ifade, Merkantilizmin temel taşları olan 'külçecilik' ve 'sıfır toplamlı oyun' kavramlarıyla tam bir uyum içindedir. Merkantilistlere göre, bir ülkenin güçlenmesi için hazinesindeki altın miktarının artması gerekir. Bu da ancak ithalatın (maden çıkışının) engellenmesi ve ihracatın (maden girişinin) teşvik edilmesiyle mümkündür. Devletin bu amaca yönelik aktif müdahalesi, doktrinin karakteristik özelliğidir.

Adım Adım Çözüm

Merkantilist zenginlik tanımının analizi

Zenginlik, bir ülkenin sahip olduğu altın ve gümüş (değerli maden) miktarı ile ölçülür.

Merkantilizmin temel hedefi olan külçecilik (bullionism) kavramını anlamak için gereklidir.

Sıfır toplamlı oyun varsayımının dış ticaret politikasına etkisinin belirlenmesi

Dünya serveti sabit olduğundan, zenginleşmek için diğer ülkelerden maden transferi yapılması (ticaret fazlası verilmesi) zorunludur.

Dış ticaretin neden bir 'rekabet ve mücadele' alanı olarak görüldüğünü açıklar.

Devletin bu süreçteki araçlarının tanımlanması

Devlet; ihracat sübvansiyonları, ithalat yasakları ve gümrük tarifeleri gibi araçlarla ticaret bilançosunu yönetmelidir.

Teorik varsayımın pratik uygulama yöntemini (müdahalecilik) gösterir.

Anahtar Kavram

Merkantilist Dış Ticaret Politikası ve Sıfır Toplamlı Oyun

Daha Fazla Pratik

Merkantilizmin erken dönemi olan 'Külçecilik' ile olgun dönemi arasındaki farkları incelemek, ticaret bilançosu kavramının evrimini anlamanıza yardımcı olacaktır.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 35Soru →

Adam Smith tarafından $1776$ yılında yayımlanan "Ulusların Zenginliği" adlı eserle temelleri atılan Mutlak Üstünlükler Teorisi'nin varsayımları ve temel mantığı dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi bu teorinin öngörülerinden biri değildir?

Üretimde tek üretim faktörü emektir ve malların değeri içerdikleri emek miktarı ile ölçülür.

Üretimde sabit maliyetler ve tam uzmanlaşmanın gerçekleşeceği varsayılır.

Bir ülke her iki malın üretiminde de diğer ülkeden daha verimli ise dış ticaret her iki ülke için de kazançlı olmaya devam eder.

Dış ticaret, ülkelerin daha az emekle üretebildikleri (mutlak üstünlüğe sahip oldukları) mallarda uzmanlaşmaları esasına dayanır.

Dış ticaret, Merkantilistlerin aksine, bir tarafın kazancının diğerinin kaybı olduğu bir 'sıfır toplamlı oyun' değil, 'pozitif toplamlı bir oyun'dur.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bir ülke her iki malın üretiminde de diğer ülkeden daha verimli ise dış ticaret her iki ülke için de kazançlı olmaya devam eder.

Cevap

Bir ülkenin her iki malda da daha verimli olması durumunda dahi ticaretin kazançlı olacağını belirten ifade, Mutlak Üstünlükler Teorisi'ne değil, Karşılaştırmalı Üstünlükler Teorisi'ne aittir.

Doğru cevap olan ifade, David Ricardo'nun Karşılaştırmalı Üstünlükler Teorisi'nin sonucudur. Adam Smith'in Mutlak Üstünlükler Teorisi'ne göre, dış ticaretin başlayabilmesi için her ülkenin en az bir malda diğerinden daha verimli (daha düşük mutlak maliyetli) olması gerekir. Eğer bir ülke her iki malda da daha verimliyse, Smith'e göre uzmanlaşma gerçekleşmez ve ticaret her iki taraf için kazançlı olmaz.

Adım Adım Çözüm

Teorinin uzmanlaşma kuralını hatırla.

Ülkeler, mutlak olarak daha ucuza (daha az emekle) ürettikleri malda uzmanlaşmalıdır.

Bu, Smith'in verimlilik artışı ve refah kazanımı için öne sürdüğü temel şarttır.

Teorinin kısıtını (limitasyonunu) analiz et.

Eğer bir ülke her iki malda da diğer ülkeden daha verimli (mutlak üstün) ise, Smith'in modeline göre ticaret için bir temel kalmaz.

Çünkü mutlak maliyet farkı oluşmaz ve uzmanlaşma yönü belirlenemez.

Seçeneklerdeki ifadeyi Karşılaştırmalı Üstünlükler ile karşılaştır.

Karşılaştırmalı Üstünlükler Teorisi (Ricardo), bir ülke her iki malda da üstün olsa bile fırsat maliyeti düşük olan malda uzmanlaşarak ticaretin mümkün olduğunu kanıtlar.

Soru Mutlak Üstünlükler Teorisi'ni sorduğu için bu ifade teoriye aykırı bir 'öngörü'dür.

Anahtar Kavram

Mutlak Üstünlükler Teorisi'nin Sınırları ve Uzmanlaşma Koşulu

İpuçları

Smith ve Ricardo arasındaki en temel fark, bir ülkenin her iki malda da daha iyi olduğu durumdaki yaklaşımlarıdır.

Mutlak Üstünlükler Teorisi, mutlak verimlilik farkına odaklanır; 'karşılaştırmalı' farklar daha sonraki bir teorinin konusudur.

Daha Fazla Pratik

Karşılaştırmalı Üstünlükler Teorisi'nin bu kısıtı nasıl aştığını incelemek için fırsat maliyeti kavramına çalışabilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 36Soru →

Emek-değer teorisi ve sabit maliyetler varsayımlarının geçerli olduğu klasik dış ticaret modeli kapsamında, Portekiz ve İngiltere'nin bir birim iş gücü (emek) kullanarak üretebilecekleri maksimum çıktı miktarları aşağıdaki tabloda gösterilmiştir:

Ülke	Şarap (Birim)	Kumaş (Birim)
Portekiz	80	40
İngiltere	20	30

David Ricardo'nun Karşılaştırmalı Üstünlükler Teorisi çerçevesinde, her iki ülkenin de dış ticaretten kazançlı çıkabilmesi için 1 birim şarabın kumaş cinsinden fiyatının ( $P_{\text{şarap}} / P_{\text{kumaş}}$ ) alabileceği değer aralığı aşağıdakilerden hangisidir?

1,5 < P_{\text{şarap}} / P_{\text{kumaş}} < 2,5

0,5 < P_{\text{şarap}} / P_{\text{kumaş}} < 1,5

0,25 < P_{\text{şarap}} / P_{\text{kumaş}} < 0,5

P_{\text{şarap}} / P_{\text{kumaş}} = 1

2,0 < P_{\text{şarap}} / P_{\text{kumaş}} < 4,0

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $0,5 < P_{\text{şarap}} / P_{\text{kumaş}} < 1,5$

Cevap

Dış ticaret fiyat oranı (

P_{\text{şarap}} / P_{\text{kumaş}}

), Portekiz'in iç fiyat oranı olan 0,5 ile İngiltere'nin iç fiyat oranı olan 1,5 arasında olmalıdır.

Karşılaştırmalı üstünlükler teorisine göre, bir malın uluslararası fiyatı, o malı ihraç eden ülkenin iç fiyatından (fırsat maliyetinden) yüksek, ithal eden ülkenin iç fiyatından ise düşük olmalıdır. Portekiz şarap üretiminde daha düşük fırsat maliyetine (

0,5

) sahip olduğu için şarap ihraç edecektir. İngiltere'de ise şarabın maliyeti

1,5

kumaştır. Dolayısıyla karşılıklı karlı ticaret için

0,5 < P_{\text{şarap}} / P_{\text{kumaş}} < 1,5

koşulu sağlanmalıdır.

Adım Adım Çözüm

Portekiz için 1 birim şarabın kumaş cinsinden fırsat maliyetini (iç fiyat oranını) hesaplayın.

40 / 80 = 0,5

birim kumaş.

Üretim imkanları cinsinden verildiği için 1 birim şarap üretmek için vazgeçilen kumaş miktarı oranıdır.

İngiltere için 1 birim şarabın kumaş cinsinden fırsat maliyetini (iç fiyat oranını) hesaplayın.

30 / 20 = 1,5

birim kumaş.

İngiltere'de 1 birim şarap üretmek için 1,5 birim kumaştan vazgeçilmektedir.

Karşılıklı karlı ticaret aralığını (dış ticaret hadlerini) belirleyin.

0,5 < P_{\text{şarap}} / P_{\text{kumaş}} < 1,5

Dış ticaretin gerçekleşebilmesi için uluslararası fiyatın iki ülkenin iç maliyet oranları arasında bir değer alması gerekir.

Anahtar Kavram

Karşılaştırmalı Üstünlükler ve Dış Ticaret Hadleri Aralığı

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 37Soru →

David Ricardo tarafından ortaya konulan Karşılaştırmalı Üstünlükler Teorisi'nin (Klasik Dış Ticaret Teorisi) varsayımları altında; iki ülke ( $A$ ve $B$ ) ve iki malın (buğday ve kumaş) bulunduğu bir modelde, bir birim iş gücü kullanılarak üretilebilecek maksimum mal miktarları aşağıdaki tabloda gösterilmiştir:

Ülke	Buğday (Birim)	Kumaş (Birim)
$A$ Ülkesi	$10$	$5$
$B$ Ülkesi	$2$	$2$

Buna göre, her iki ülkenin de dış ticaretten kazançlı çıkabilmesi için 1 birim buğday karşılığında teklif edilecek kumaş miktarını ifade eden dış ticaret hadlerinin ( $P_{\text{buğday}} / P_{\text{kumaş}}$ ) değeri hangi aralıkta olmalıdır?

0,5 < P_{\text{buğday}} / P_{\text{kumaş}} < 1

1 < P_{\text{buğday}} / P_{\text{kumaş}} < 2

2 < P_{\text{buğday}} / P_{\text{kumaş}} < 5

0,2 < P_{\text{buğday}} / P_{\text{kumaş}} < 0,5

1 < P_{\text{buğday}} / P_{\text{kumaş}} < 5

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $0,5 < P_{\text{buğday}} / P_{\text{kumaş}} < 1$

Cevap

Dış ticaret hadlerinin, her iki ülkenin kendi içlerindeki buğday/kumaş değişim oranları (fırsat maliyetleri) olan

0,5

ile

1

arasında olması gerekir.

Karşılaştırmalı Üstünlükler Teorisi'ne göre, dış ticaret hadlerinin iki ülkenin iç fiyat oranlarının arasında bir değer alması durumunda her iki taraf da kazançlı çıkar.

A

ülkesinde 1 birim buğday üretmek için vazgeçilen kumaş miktarı (fırsat maliyeti)

5/10 = 0,5

birimdir.

B

ülkesinde ise bu oran

2/2 = 1

birimdir. Dolayısıyla, 1 buğdayın dış piyasada

0,5

kumaştan daha pahalıya satılması

A

ülkesini,

1

kumaştan daha ucuza alınması ise

B

ülkesini kârlı kılar. Bu durum

0,5 < P_{\text{buğday}} / P_{\text{kumaş}} < 1

aralığını doğrular.

Adım Adım Çözüm

A

ülkesi için buğdayın fırsat maliyetini hesaplayın.

10

birim buğday =

5

birim kumaş

\rightarrow

1

birim buğday =

0,5

birim kumaş.

Ülkeler, verimliliğin yüksek olduğu malları daha düşük iç maliyetle üretirler.

B

ülkesi için buğdayın fırsat maliyetini hesaplayın.

2

birim buğday =

2

birim kumaş

\rightarrow

1

birim buğday =

1

birim kumaş.

Dış ticaretin sınırlarını belirlemek için her iki ülkenin otonom (kapalı) durumdaki iç fiyat oranları bilinmelidir.

Dış ticaret hadlerinin kazançlılık aralığını belirleyin.

0,5 < P_{\text{buğday}} / P_{\text{kumaş}} < 1

Ticaretin gerçekleşmesi için uzmanlaşılan malın dış fiyatı, ihracatçı için iç maliyetten yüksek, ithalatçı için iç maliyetten düşük olmalıdır.

Anahtar Kavram

Karşılaştırmalı Üstünlükler ve Dış Ticaret Hadleri

Daha Fazla Pratik

Verimlilik verileri verildiğinde fırsat maliyetinin (payda kısmına o malın miktarının yazılmasıyla) nasıl değiştiğini pekiştirmek için emek-maliyet tablolarıyla karşılaştırmalı çalışmalar yapabilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 38Soru →

İki ülkeli ( $A$ ve $B$ ) ve iki mallı (Fındık ve Otomobil) bir dış ticaret modelinde; $A$ ülkesi fındık, $B$ ülkesi ise otomobil üretiminde karşılaştırmalı üstünlüğe sahiptir. J.S. Mill'in "Karşılıklı Talep Kanunu" çerçevesinde, $A$ ülkesinin otomobile olan talebinin şiddeti artarsa, denge dış ticaret hadleri ve ticaret kazançlarının dağılımı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi gerçekleşir?

Dış ticaret hadleri

A

ülkesinin aleyhine değişir ve ticaret kazançlarından

B

ülkesi daha fazla pay alır.

Dış ticaret hadleri

A

ülkesinin lehine değişir ve

A

ülkesi ticaretten sağladığı refah artışını maksimize eder.

Dış ticaret hadleri

B

ülkesinin iç maliyet oranına yaklaşır ve otomobilin nisbi fiyatı düşer.

Karşılıklı talep şiddetindeki değişim sadece ticaret hacmini etkiler, denge fiyat oranını değiştirmez.

Dış ticaret hadleri her iki ülkenin de iç maliyet oranlarının tam ortasında sabitlenerek kazançları eşit dağıtır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Dış ticaret hadleri $A$ ülkesinin aleyhine değişir ve ticaret kazançlarından $B$ ülkesi daha fazla pay alır.

Cevap

Dış ticaret hadleri, ithal mala olan talebi artan ülkenin (bu senaryoda

A

ülkesi) aleyhine değişir ve bu durum diğer ülkenin (

B

ülkesi) ticaret kazançlarını artırır.

J.S. Mill'in Karşılıklı Talep Kanunu'na göre, dış ticaret hadleri iki ülkenin iç maliyet oranları arasında, karşılıklı talebin (teklif eğrilerinin) kesiştiği noktada oluşur. Bir ülkenin ithal mala olan talebi diğerine göre daha şiddetliyse, o ülke ithal ettiği maldan bir birim daha alabilmek için kendi ihraç malından daha fazla miktar teklif etmek zorunda kalır. Bu durum, o ülkenin ihraç malının değerini düşürür, ticaret hadlerini aleyhine çevirir ve ticaretin toplam kazancından aldığı payı azaltır.

Adım Adım Çözüm

Uzmanlaşma ve Karşılıklı Talep İlişkisini Kurma

A

ülkesi fındık ihraç edip otomobil ithal etmektedir.

B

ülkesi ise otomobil ihraç edip fındık ithal etmektedir.

Ticaretin yönünü belirlemek, hangi ülkenin hangi mala talep gösterdiğini anlamak için gereklidir.

Talep Şiddetindeki Değişimi Analiz Etme

A

ülkesinin otomobile (ithal malına) olan talebi artmıştır.

Talep şiddeti, bir ülkenin ithal malından bir birim daha alabilmek için kendi malından ne kadar vermeye razı olduğunu gösterir.

Dış Ticaret Hadlerini Belirleme

A

ülkesi, aynı miktar otomobil için daha fazla fındık teklif eder. Bu durum fındığın otomobil cinsinden fiyatını düşürür (

P_{fındık} / P_{oto} \downarrow

J.S. Mill'e göre, bir ülkenin yabancı mallara olan talebi ne kadar şiddetliyse, ticaret hadleri o ülke için o kadar elverişsiz (aleyhine) olur.

Ticaret Kazançlarının Dağılımını Yorumlama

A

ülkesinin dış ticaret haddi kötüleşirken,

B

ülkesinin dış ticaret haddi (

P_{oto} / P_{fındık}

) iyileşir ve kazançların çoğu

B

'ye gider.

Dış ticaret hadleri, bir birim ihraç malı karşılığında alınan ithal malı miktarını temsil ettiğinden, hadleri iyileşen ülke daha fazla refah sağlar.

Anahtar Kavram

Karşılıklı Talep Kanunu (J.S. Mill)

İpuçları

Bir mala olan talep artarsa, o malın diğer mallar cinsinden fiyatı (değeri) artar.

A

ülkesi otomobil istiyor. Eğer otomobili çok şiddetli istiyorsa, fındıklarını daha 'ucuz' satmaya razı olur mu?

Mill'e göre ticaret hadleri, talebi daha AZ şiddetli olan ülkenin iç maliyet oranına daha yakın oluşur (yani o ülke daha kârlı çıkar).

Daha Fazla Pratik

Karşılıklı talep şiddeti ile ticaret hadleri arasındaki ilişkiyi 'Teklif Eğrileri' diyagramı üzerinde çizerek denge noktasının nasıl kaydığını inceleyin.

Alternatif Yöntem

Marshall-Edgeworth Teklif Eğrileri üzerinden düşünürsek;

A

ülkesinin talebinin şiddetlenmesi,

A

ülkesinin teklif eğrisinin

B

ülkesinin ihraç malı eksenine (otomobil) doğru kayması demektir. Bu kayma, denge noktasını

A

'nın iç fiyat doğrusuna yaklaştırır.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 39Soru →

Heckscher-Ohlin (Faktör Donatımı) Teorisi'nde ülkeler arasındaki nispi fiyat farklarının kaynağı olan faktör bolluğu; 'fiziki tanım' ve 'fiyat tanımı' olmak üzere iki farklı yaklaşımla ele alınmaktadır. Faktör bolluğunun fiyat tanımı esas alındığında, bir ülkenin emek-bol bir ülke olarak nitelendirilmesi için aşağıdaki koşullardan hangisinin sağlanması gerekir?

Ücretin sermaye faizine oranının (

w/r

), diğer ülkedeki ücret/faiz oranından daha düşük olması

Toplam emek stokunun toplam sermaye stokuna oranının (

L/K

), diğer ülkedeki orandan daha yüksek olması

Emek-yoğun malların üretim maliyetinin sermaye-yoğun malların maliyetinden mutlak olarak düşük olması

Emeğin marjinal verimliliğinin sermayenin marjinal verimliliğine oranının diğer ülkeden yüksek olması

Ülkede sermaye stokundaki artış hızının emek stokundaki artış hızından daha düşük olması

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ücretin sermaye faizine oranının ( $w/r$ ), diğer ülkedeki ücret/faiz oranından daha düşük olması

Cevap

Ücretin sermaye faizine oranının (

w/r

), diğer ülkedeki orandan düşük olması

Heckscher-Ohlin Teorisi'nde fiyat tanımına göre faktör bolluğu, faktörlerin nispi fiyatları karşılaştırılarak belirlenir. Bir ülkede emeğin nispi fiyatı olan ücret/faiz oranı (

w/r

), diğer ülkeye göre daha düşükse o ülke emek-bol (emek-zengin) bir ülke olarak kabul edilir.

Adım Adım Çözüm

Fiyat tanımı kavramını analiz etme

Fiyat tanımı, faktör bolluğunu ülkelerdeki nispi faktör fiyatları (

w/r

) üzerinden tanımlar.

Teoride faktör bolluğu fiziki (miktar) ve fiyat (ücret/faiz) olarak ikiye ayrılır; soru spesifik olarak fiyat tanımını sormaktadır.

Emek-bol ülke koşulunu uygulama

Bir ülke emek-bol ise, o ülkede emek sermayeye göre nispi olarak daha ucuzdur.

Arzı bol olan faktörün nispi fiyatının daha düşük olması iktisadi bir gerekliliktir.

Nispi fiyat karşılaştırması yapma

w/r < (w/r)^*

Ücretin faize oranı (

w/r

), emek-bol ülkede sermaye-bol ülkeye (

*

) göre daha küçük olmalıdır.

Anahtar Kavram

Heckscher-Ohlin Teorisi - Faktör Bolluğu (Fiyat Tanımı)

Alternatif Yöntem

Emek-bol bir ülkede emeğin 'ucuz', sermayenin 'pahalı' olması gerektiğini hatırlayarak

w

'nun payda,

r

'nin paydada olduğu oranın (

w/r

) küçük olması gerektiğini düşünebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 40Soru →

Heckscher-Ohlin (Faktör Donatımı) Teorisi çerçevesinde, ülkeler arasında dış ticaretin başlamasına ve karşılaştırmalı üstünlüklerin oluşmasına neden olan temel mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Ülkelerin sahip olduğu nispi faktör bolluğu ile malların üretimindeki faktör yoğunluğu arasındaki etkileşim

Ülkeler arasında üretim teknolojisi ve işgücü verimliliği farklarının bulunması

Sermaye-bol bir ülkenin, ampirik bulguların aksine sadece emek-yoğun malları ihraç etmesi

Faktör arzındaki bir artışın, o faktörü yoğun kullanan malın üretimini oransız şekilde artırması

Ticaretin serbestleşmesi sonucunda bol faktörün reel gelirinin artması ve gelir dağılımının değişmesi

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ülkelerin sahip olduğu nispi faktör bolluğu ile malların üretimindeki faktör yoğunluğu arasındaki etkileşim

Cevap

Ülkelerin sahip olduğu nispi faktör bolluğu ile malların üretimindeki faktör yoğunluğu arasındaki etkileşim

Heckscher-Ohlin teorisine göre, bir ülkenin karşılaştırmalı üstünlüğe sahip olmasının nedeni, o malın üretiminde kullanılan yoğun faktörün ülkede bol miktarda bulunmasıdır. Bu durum, faktörün nispi fiyatını düşürerek malın üretim maliyetini ve dolayısıyla satış fiyatını diğer ülkelere göre daha rekabetçi hale getirir.

Adım Adım Çözüm

Teorinin temel varsayımını analiz et.

Heckscher-Ohlin teorisi, ülkeler arasındaki teknoloji ve zevklerin aynı olduğunu, ticaretin ise sadece faktör donatımı farkından kaynaklandığını varsayar.

Ticaretin kaynağını açıklayan temel değişkeni belirlemek için.

Faktör donatımı ve faktör yoğunluğu kavramlarını ilişkilendir.

Emek-bol bir ülke, üretiminde yoğun emek kullanılan malları daha ucuza üretir. Sermaye-bol bir ülke ise sermaye-yoğun mallarda maliyet avantajı yakalar.

Karşılaştırmalı üstünlüğün nasıl oluştuğunu anlamak için.

Dış ticaret desenini belirle.

Ülkeler, sahip oldukları bol faktörü yoğun olarak kullanan malları ihraç eder, kıt faktörü yoğun kullanan malları ithal eder.

Teorinin nihai öngörüsüne ulaşmak için.

Anahtar Kavram

Faktör Donatımı ve Karşılaştırmalı Üstünlük

Daha Fazla Pratik

Leontief Paradoksu'nun Heckscher-Ohlin teorisine getirdiği eleştirileri ve 'beşeri sermaye' argümanını inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

ÖncekiSayfa 2 / 5Sonraki

Uluslararası Ticaret Teorisi

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik