Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorNakit ve Pazarlanabilir Menkul Kıymet Yönetimi

Makroekonomik dalgalanmaların yoğun olduğu bir dönemde faaliyet gösteren kurumsal bir işletme, nakit giriş ve çıkışlarının tamamen rastlantısal (stokastik) bir seyir izlemesi nedeniyle nakit yönetiminde Baumol modeli yerine Miller-Orr modelini kullanmaya başlamıştır. Bu geçişle eş zamanlı olarak, merkez bankasının aldığı sıkılaştırıcı tedbirler doğrultusunda piyasa faiz oranları (pazarlanabilir menkul kıymet getirileri) keskin bir şekilde yükselmiştir. Şirket yönetimi ayrıca, spekülatif güdüyle doğabilecek hammadde alım fırsatlarını değerlendirmeyi hedeflemekte; ancak öte yandan operasyonel bir kararla müşterilerden gelen ödemelerin bankada tahsile dönüşme süresini (tahsilat şamandırasını - collection float) kasten uzatacak bir politika değişikliğine gitmiştir.

İşletmenin nakit bulundurma güdüleri, Miller-Orr modelinin matematiksel parametreleri ve likidite-kârlılık ödünleşimi bir arada değerlendirildiğinde, ortaya çıkan bu senaryoyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi finansal yönetim ilkeleri açısından kesinlikle doğrudur?

  1. Menkul kıymet getiri oranlarındaki artış, Miller-Orr modelinde hesaplanan hedef nakit bakiyesini ve alt-üst limitler arasındaki marjı daraltırken; tahsilat şamandırasının uzatılması nakit döngüsünü büyüterek yüksek fırsat maliyeti ortamında kârlılık-likidite ödünleşimini işletme aleyhine bozar.Cevap
  2. B
    Nakit akışlarındaki yüksek varyans, Miller-Orr modeline göre hedef nakit seviyesini düşürücü etki yaparken; tahsilat şamandırasının uzatılması alacak tahsil süresini dolaylı olarak kısaltacağından işletmenin ihtiyat güdüsüyle ihtiyaç duyduğu fon miktarını azaltır.
  3. C
    Faiz oranlarının yükselmesi nakde dönüşüm maliyetlerini artıracağı varsayımıyla stokastik modelde üst limitin daha yukarı çekilmesini zorunlu kılar; tahsilat şamandırasının uzatılması ise spekülatif güdüyle oluşturulan nakit havuzunu büyüterek firmaya rekabet avantajı sağlar.
  4. D
    Baumol modelinin aksine Miller-Orr modelinde menkul kıymet getiri oranı işlem maliyetlerine oranla ihmal edildiğinden hedef bakiye faiz artışından etkilenmez; ayrıca tahsilat şamandırasının uzaması işletme sermayesi ihtiyacını daraltarak kârlılığı destekler.
  5. E
    İşletmenin spekülatif fırsatları yakalama hedefi Miller-Orr modelindeki emniyet stoğunu (alt sınırı) sıfıra indirgerken, tahsilat şamandırasının uzatılması net işletme sermayesi devir hızını yükselterek artan faizlerin getirdiği likidite baskısını hafifletir.

Cevap

Doğru yanıt, faiz oranlarındaki artışın hedef bakiye ve marjı daralttığını, tahsilat şamandırasının uzatılmasının ise nakit döngüsünü büyüterek ödünleşimi bozduğunu belirten ifadedir.
Faiz oranları (menkul kıymet getirileri) arttığında, elde tutulan atıl nakdin fırsat maliyeti de artar. Bu durum, Miller-Orr formülüne (Z=3bσ24i3+LZ = \sqrt[3]{\frac{3b\sigma^2}{4i}} + L) göre (faiz oranı ii paydada yer aldığından) hedef nakit bakiyesinin (ZZ) ve limitler arası marjın (HH) matematiksel olarak küçülmesine neden olur. Öte yandan, tahsilat şamandırasının kasıtlı olarak uzatılması, müşteri ödemelerinin kullanılabilir nakde dönüşmesini geciktirerek firmanın nakit tahsilat süresini uzatır. Bu durum nakit döngüsünü genişleterek firmanın günlük operasyonlara bağladığı net işletme sermayesini artırır. Fırsat maliyetinin zirvede olduğu bir makroekonomik iklimde, tahsilatın geciktirilerek işletme sermayesi ihtiyacının yapay olarak artırılması hem kârlılığı hem de likidite dinamiklerini işletme aleyhine ciddi şekilde bozan hatalı bir politikadır.

Adım Adım Çözüm

1
Faiz oranındaki (fırsat maliyeti) artışın Miller-Orr modelindeki matematiksel etkisini analiz etme
Formülde paydada yer alan günlük faiz oranı arttığında, hedef bakiye (ZZ) ve limitler arasındaki marj (HH) daralır.
Yüksek fırsat maliyeti, işletmeyi ortalamada daha düşük nakit bakiyesi tutmaya ve atıl nakdi daha hızlı faiz getiren menkul kıymete çevirmeye zorlar.
2
Nakit akışlarındaki varyansın (σ2\sigma^2) etkisini değerlendirme
Modelin formülünde pay kısmında yer alan varyans arttığında, hedef nakit seviyesi ve üst limit yükselir.
Belirsizliğin yüksek olması (asimetrik ve rastlantısal nakit akışları), ihtiyat güdüsüyle nakit yetersizliği riskine karşı daha fazla fon tutulmasını gerektirir.
3
Tahsilat şamandırasının (collection float) uzatılmasının nakit döngüsüne ve likiditeye etkisini belirleme
Müşterilerden alınan ödemelerin bankada kullanılabilir nakde dönüşmesinin kasten geciktirilmesi, alacak tahsil süresini uzatır ve net nakit döngüsünü büyütür.
Nakit döngüsü formülünde (Stok Su¨resi+Alacak Tahsil Su¨resi−Borc\c O¨deme Su¨resiStok\ Süresi + Alacak\ Tahsil\ Süresi - Borç\ Ödeme\ Süresi) alacak tahsil süresi pozitif bir bileşendir; sürenin uzaması işletmenin fon ihtiyacını artırır.
4
Likidite ve kârlılık ödünleşimindeki (trade-off) nihai sonucu sentezleme
Yüksek faiz (yüksek fırsat maliyeti) ortamında şamandıranın tahsilat yönünde işletme aleyhine uzatılması, şirketi yüksek maliyetli dış finansmana mecbur bırakır veya potansiyel yatırım gelirinden mahrum ederek kârlılığı şiddetle bozar.
Finansal yönetimde optimum strateji; tahsilat şamandırasını küçültmek (tahsilatı hızlandırmak) ve ödeme şamandırasını büyütmek (ödemeleri yavaşlatmak) suretiyle nakit döngüsünü daraltmaktır.

Anahtar Kavram

Miller-Orr Stokastik Nakit Modeli, Şamandıra (Float) ve Nakit Döngüsü Optimizasyonu
Bu soruyu puanla

Konular

Nakit ve Pazarlanabilir Menkul Kıymet Yönetimi

Bu konudan daha fazla soru