Bir kamu üniversitesinin merkezi araştırma laboratuvarı, deposunda bulunan binlerce farklı stok kalemini yönetmek için Pareto Prensibini temel alan ABC analizini kullanmaktadır. Aşağıdaki tabloda, laboratuvardaki beş farklı malzeme grubunun toplam fiziksel stok miktarı içindeki payları ve toplam yıllık kullanım değerleri (harcama tutarları) içindeki payları verilmiştir:
| Malzeme Grubu | Toplam Stok Miktarı İçindeki Payı (%) | Yıllık Kullanım Değeri İçindeki Payı (%) |
|---|---|---|
| M1 | 8 | 52 |
| M2 | 12 | 28 |
| M3 | 30 | 15 |
| M4 | 20 | 3 |
| M5 | 30 | 2 |
Buna göre, stok gruplarının sınıflandırılması ve uygulanması gereken yönetim stratejileriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- AFiziksel miktar olarak en yüksek paya sahip olan M3 ve M5 grupları Pareto ilkesine göre en kritik kalemlerdir ve laboratuvar yönetiminin en sıkı fiziksel kontrolü bu gruplara uygulaması gerekir.
- BToplam kullanım değerinin %80'ini oluşturan M1 ve M2 gruplarındaki kalemler için elde bulundurma maliyetleri göz ardı edilerek, bulunabilirliği garanti altına almak adına çok büyük partiler hâlinde sipariş verilmelidir.
- Değer olarak düşük ancak fiziksel miktar olarak yüksek paya sahip olan M4 ve M5 grupları C sınıfını oluşturur; bu kalemler için kontrol işlemlerini basitleştirmek ve sipariş verme maliyetlerini düşürmek amacıyla siparişlerin daha büyük partiler hâlinde verilmesi uygundur.Cevap
- DM3 grubu kalemler laboratuvar faaliyetlerinde doğrudan kullanıldıkları ve bağımsız talebe tabi oldukları için, stok yönetimlerinin kesinlikle Malzeme İhtiyaç Planlaması (MRP) sistemine entegre edilerek yapılması gerekmektedir.
- EA sınıfında yer alan kalemlerin yönetiminde stok maliyetlerini tamamen sıfırlamak amacıyla mutlak sıfır stok felsefesi benimsenmeli ve laboratuvarın bu kalemler için hiçbir koşulda güvenlik stoku barındırmaması sağlanmalıdır.
Cevap
M4 ve M5 gruplarının C sınıfı olarak değerlendirilerek siparişlerin daha büyük partiler hâlinde verilmesinin uygun olduğunu belirten ifadedir.
ABC analizinin temelini oluşturan Pareto ilkesine göre, stok miktarının yaklaşık %20'si yıllık kullanım değerinin %80'ini (A sınıfı) oluştururken, kalan büyük miktar ise değerin çok küçük bir kısmını (C sınıfı) oluşturur. Tablodaki verilere göre M4 ve M5 grupları toplamda %50 miktar payına karşılık sadece %5 değer payına sahiptir ve C sınıfını oluştururlar. C sınıfı malzemeler ucuz olduğu için elde bulundurma maliyetleri oldukça düşüktür; bu nedenle idari yükü hafifletmek ve sık sipariş verme maliyetlerine katlanmamak adına, nadir ve büyük partiler halinde sipariş edilmeleri en uygun stok kontrol stratejisidir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
ABC Analizi ve Stok Sınıflandırma Stratejileri