Bir kamu kurumunun ikmal ve lojistik daire başkanlığı, stoklarında bulunan çok sayıdaki malzemeyi daha etkin yönetebilmek için yıllık kullanım değerlerini (yıllık talep miktarı birim maliyet) temel alan bir analiz gerçekleştirmiştir. Yapılan analiz sonucunda; toplam stok kalem çeşidinin miktar olarak yalnızca %15'ini oluşturan, ancak kurumun yıllık toplam stok kullanım değerinin %75'ine karşılık gelen stratejik bir malzeme grubu tespit edilmiştir.
Pareto Prensibi'nin temel alındığı bu stok sınıflandırma yaklaşımına göre, tespit edilen bu malzeme grubu için aşağıdaki stok yönetim uygulamalarından hangisinin benimsenmesi en uygundur?
- Stok devir hızını yüksek tutmak ve elde bulundurma maliyetlerini kontrol altına almak için siparişlerin sık verilmesi, kayıtların sürekli güncellenmesi ve hassas bir tedarikçi takibi yapılmasıCevap
- BSipariş verme maliyetlerinde ölçek ekonomisi sağlamak amacıyla, söz konusu malzemelerin mümkün olan en büyük partiler halinde ve seyrek aralıklarla tedarik edilmesi
- CFiziksel miktar olarak az çeşide sahip oldukları varsayımıyla, stok kontrol süreçlerinde detaylı kayıt tutulmasına gerek duyulmadan basit görsel kontrol yöntemlerinin (çift kutu vb.) kullanılması
- DOlası bir tedarik kesintisi riskine karşı kurumun hizmetlerinin aksamasını önlemek için, oransal olarak en yüksek güvenlik stokunun bu gruptaki kalemler için oluşturulması
- EBu gruptaki malzemelerin her birinin birim fiyatının tek tek çok yüksek olması gerektiği kuralından hareketle, stok maliyetini tamamen sıfırlamak için tümüyle sıfır stok (JIT) politikasına geçilmesi
Cevap
Soru metninde özellikleri verilen grup, ABC analizindeki 'A Sınıfı' kalemlerdir. Bu sınıf için en uygun politika; elde bulundurma maliyetlerini minimize etmek adına stok devir hızını yüksek tutmak, siparişleri sık ve küçük partiler halinde vermek, detaylı/hassas kayıt tutmak ve tedarik sürecini sıkı takip etmektir.
Sorudaki senaryoda, kurum stoklarının çeşit olarak çok küçük bir kısmını (%15) oluşturan ancak parasal bütçenin (kullanım değerinin) çok büyük kısmını (%75) emen stratejik grup tanımlanmaktadır. Bu oranlar Pareto Prensibini temel alan ABC analizindeki 'A Sınıfı' kalemlerin karakteristik özelliğidir. A sınıfı malzemeler kurum sermayesini en çok bağlayan kalemler olduğundan, bu grupta uygulanacak yegane doğru politika; elde bulundurma maliyetlerini düşürmektir. Bunun için de söz konusu malzemeler büyük yığınlar halinde depolanmak yerine, daha sık aralıklarla tedarik edilir, stok kayıtları günlük olarak hassasiyetle izlenir, tedarikçi ilişkileri yakından yönetilir ve güvenlik stokları israfı önleyecek şekilde optimize edilerek düşük tutulur.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
ABC Analizi ve Yönetim Politikaları