Soru

Zorluk: OrtaYetki, Güç Türleri ve Yetki Devri

Devlet Su İşleri (DSİ) Genel Müdürlüğünde yürütülen projelerde üst yönetime danışmanlık yapmak üzere 'Proje Müşaviri' olarak atanan Kemal Bey, baraj inşaat planlarının çevresel etki değerlendirme süreçlerinde idareye teknik uzman görüşü bildirmekle görevlidir. Ancak Kemal Bey, saha mühendislerinin raporlarında kendi önerdiği teknikleri kullanmadığını fark edince, ilgili mühendislere doğrudan 'Eğer proje tasarımlarını belirttiğim standartlarda revize etmezseniz, yıl sonu performans değerlendirme puanlarınızı düşüreceğim.' şeklinde yazılı bir talimat göndermiştir.

Yönetim ve organizasyon kuramları dikkate alındığında, Kemal Bey'in organizasyon içindeki konumu ve sergilediği tutum ile ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

  1. Kurmay yetkiye sahip olmasına rağmen, yetki sınırlarını aşarak çalışanlar üzerinde zorlayıcı güç kullanmaya çalışmıştır.Cevap
  2. B
    Emir-komuta zincirindeki yasal gücünü, çalışanlar üzerinde özdeşleşme (referent) gücüyle desteklemiştir.
  3. C
    Uzmanlık gücüne dayalı olarak sahip olduğu emir-komuta yetkisini, hiyerarşik disiplini sağlamak amacıyla kullanmıştır.
  4. D
    Fonksiyonel yetkisinin kendisine verdiği idari hakkı kullanarak, personeli ödüllendirme gücü üzerinden motive etmiştir.
  5. E
    Yalnızca kurmay yetkiye sahip olduğu için, çalışanların davranışlarını salt uzmanlık gücüne dayanarak şekillendirmiştir.

Cevap

Kurmay yetkiye sahip olmasına rağmen, yetki sınırlarını aşarak çalışanlar üzerinde zorlayıcı güç kullanmaya çalışmıştır.
Doğru yanıt, Kemal Bey'in 'Proje Müşaviri' unvanıyla kurmay yetkiye sahip olmasına rağmen, saha mühendislerini doğrudan cezalandırma (performans notunu düşürme) tehdidiyle zorlayıcı güç kullanmaya çalışarak yetkisini aştığını belirten ifadedir. Yönetim teorisinde kurmay organlar tavsiyede bulunur; komuta yetkisi gerektiren disiplin ve yaptırım süreçlerini işletemezler.

Adım Adım Çözüm

1
Kemal Bey'in organizasyonel pozisyonunu ve sahip olduğu temel yetki türünü belirle.
'Proje Müşaviri' ve 'danışmanlık yapmak' ifadeleri, Kemal Bey'in emir-komuta (komuta) yetkisine değil, kurmay (kurmay) yetkiye sahip olduğunu gösterir.
Kurmay yetki, icrai kararlar almak yerine yöneticilere ve diğer birimlere uzmanlık alanında tavsiye ve görüş bildirme hakkı verir.
2
Kemal Bey'in mühendislere yönelik sergilediği davranıştaki güç kaynağını analiz et.
'Performans değerlendirme puanlarınızı düşüreceğim' ifadesi, korkutma ve cezalandırma temelli bir yaptırımdır. Bu da French ve Raven'ın tipolojisinde zorlayıcı (coercive) güce karşılık gelir.
Güç kaynaklarından biri olan zorlayıcı güç, astların istenmeyen sonuçlarla (ceza, düşük not, işten çıkarma) karşılaşma korkusuna dayanır.
3
Yetki ve güç kullanımını idari sınırlar açısından sentezle.
Sadece danışma işlevi olan (kurmay) bir personelin, saha mühendislerine ceza tehdidinde bulunması (zorlayıcı güç kullanımı), onun resmi yetki sınırlarını aştığını gösterir.
Organizasyon kurallarına göre kurmay personel, doğrudan icracı personele yaptırım uygulayamaz; sorunları ancak ilgili komuta yöneticisine raporlayabilir.

Anahtar Kavram

Kurmay ve Emir-Komuta Yetki Ayrımı ile Güç Kaynakları
Bu soruyu puanla