Yönetim Fonksiyonları

Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün bir taşra teşkilatında göreve başlayan bir şube müdürü, kurum yönetmeliklerinde açıkça belirtilen yetkilere dayanarak astlarına iş dağılımı yapmış ve çeşitli talimatlar vermiştir. Astlar, müdürün sahip olduğu mesleki tecrübeden veya kişisel özelliklerinden ziyade, yalnızca bulunduğu makamın hiyerarşik konumundan ve resmi otoritesinden dolayı bu talimatları eksiksiz yerine getirmişlerdir.

Buna göre şube müdürünün astları üzerinde kullandığı güç türü aşağıdakilerden hangisidir?

Büyük ölçekli bir kamu bankasında, ticari krediler bölümünde görev yapan bir uzman yardımcısı, acil bir kredi onay sürecinde yaşanan sistemsel tıkanıklığı gidermek amacıyla kendi birim müdürüne durumu raporlamak yerine, hiyerarşik kademeleri atlayarak doğrudan bilgi işlem daire başkanlığında görevli sistem yöneticisi ile iletişime geçmiş ve sorunu hızlıca çözüme kavuşturmuştur.

Örgüt içi bilgi akışını hızlandıran ve bürokratik gecikmeleri önleyen bu eşgüdümleme (koordinasyon) türü aşağıdakilerden hangisidir?

Bir kamu kurumunun insan kaynakları daire başkanı, kurumun dijital dönüşüm projesini hedeflenen süreden önce başarıyla tamamlayan proje ekibi üyelerine, performans değerlendirme döneminde en yüksek notun verileceğini ve yurt dışındaki bir mesleki eğitime katılmaları için öncelik tanınacağını ifade etmiştir.

French ve Raven'ın örgütsel güç kaynakları sınıflandırmasına göre, daire başkanının çalışanları motive etmek ve yönlendirmek amacıyla kullandığı bu güç türü aşağıdakilerden hangisidir?

X Teknoloji A.Ş., yazılım, donanım, Ar-Ge ve pazarlama gibi uzmanlık gerektiren temel departmanlara sahip bir işletmedir. İşletme, piyasaya sürülecek yeni nesil bir akıllı ev sistemi geliştirmek üzere özel bir çalışma başlattığında, mevcut fonksiyonel departmanlarından uzman personeli bu yeni iş için görevlendirmiştir. Bu süreçte görevlendirilen uzmanlar, bir yandan kendi uzmanlık alanlarındaki departman yöneticilerine bağlı kalmaya devam ederken, diğer yandan akıllı ev sistemi geliştirme sürecinin tümünden sorumlu olan ürün yöneticisine rapor vermektedir.

Buna göre, X Teknoloji A.Ş.'nin benimsediği örgüt yapısı aşağıdakilerden hangisidir?

Bir kamu kurumunda teşkilat yapısını inceleyen müfettiş, icracı personelin hem bağlı bulundukları şube müdüründen hem de kuruma danışmanlık hizmeti veren hukuk müşavirliğinden operasyonel konularda eş zamanlı talimatlar aldığını tespit etmiştir. Bu durumun iş süreçlerinde aksamalara ve yetki karmaşasına yol açtığını gören müfettiş hazırladığı raporda, danışman birimlerin doğrudan emir veremeyeceğini ve her personelin sadece kendi hiyerarşik amirinden talimat alması gerektiğini belirtmiştir.

Buna göre müfettişin bu önerisi, örgütlemenin aşağıdaki temel ilkelerinden hangisini tesis etmeye yöneliktir?

Kapsamlı altyapı yatırımları yürüten köklü bir inşaat işletmesi; geleneksel olarak mühendislik, satın alma, finans ve insan kaynakları gibi uzmanlık alanlarına göre merkezden yönetilen departmanlara sahiptir. Son dönemde işletme, uluslararası bir havalimanı ve büyük bir şehir hastanesi inşası ihalelerini eşzamanlı olarak kazanmıştır. Bu devasa faaliyetlerin kendine has karmaşıklığı ve sıkı teslim süreleri nedeniyle genel müdür, her bir inşaat faaliyeti için özel yöneticiler atamıştır. Mühendislik ve satın alma departmanlarındaki uzman personelin bir kısmı bu iki büyük faaliyete tahsis edilmiştir. Bu uzmanlar, günlük inşaat operasyonları ve şantiye iş akışı konusunda atanan yeni faaliyet yöneticilerine bağlı olarak çalışırken; mesleki standartların uygulanması, performans değerlendirmeleri ve terfi işlemleri bakımından kendi asıl departman (fonksiyon) müdürlerine karşı sorumlu olmaya devam edeceklerdir.

Buna göre, işletmenin yeni süreçte geçiş yaptığı organizasyon tasarımı aşağıdakilerden hangisidir?

Bir kamu kurumunda, farklı daire başkanlıklarının yürüttüğü ortak bir e-devlet projesinde faaliyetlerin zamanlamasını ayarlamak, mükerrer işlemleri önlemek ve çabaları ortak amaca doğru uyumlaştırmak gerekliliği doğmuştur. Bu amaçla, ilgili birimlerden uzmanların katılımıyla hiyerarşik bir otorite (emir-komuta yetkisi) kullanmadan görev yapacak geçici bir çalışma grubu oluşturulmuştur.

Buna göre, kurumun başvurduğu temel yönetim fonksiyonu ve bu fonksiyonu gerçekleştirmek için kullandığı araç aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?

Karar verme süreci genel olarak; sorunun tanımlanması, veri toplanması, alternatiflerin geliştirilmesi, değerlendirilmesi, en uygun olanın seçilmesi ve kararın uygulanması aşamalarından oluşur. Bir kurum yöneticisi, yeni bir otomasyon sistemine geçiş kararında bu aşamaları izlerken; zaman baskısı, eksik bilgi ve insan zihninin bilgi işleme sınırları nedeniyle piyasadaki tüm yazılımları inceleyememiştir. Sürecin sonunda yönetici, kurumun temel işleyişini aksatmayacak ve asgari güvenlik standartlarını sağlayan ilk yazılımı satın alarak alternatiflerin değerlendirilmesi ve seçimi aşamasını tamamlamıştır.

Bu senaryoda yöneticinin karar verme davranışı, Herbert Simon'ın modeli ile Klasik Model bağlamında karşılaştırmalı olarak değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisi kesinlikle söylenebilir?

Bir devlet üniversitesinin idari teşkilatlanmasında yapılan yeni bir düzenlemeyle, birbirinden bağımsız faaliyet gösteren 15 farklı daire başkanlığı ve müdürlük doğrudan genel sekretere bağlanmıştır. Uygulamanın başlamasından bir süre sonra; genel sekreterin rutin evraklara onay vermekte geciktiği, birim yöneticileriyle yeterli istişare süresi bulamadığı ve karar alma mekanizmasının yavaşlamasına bağlı olarak birimler arası eşgüdümün zayıfladığı rapor edilmiştir.

Buna göre söz konusu teşkilatlanma sürecinde aşağıdaki örgütleme ilkelerinden hangisinin ihlal edildiği söylenebilir?

Bir sosyal güvenlik kurumu, sunduğu e-devlet hizmetlerinin kullanım oranını artırmak amacıyla yürüttüğü çalışmalarda sırasıyla şu adımları tamamlamıştır:

I. Hizmetlerin dijital platformlar üzerinden kullanım oranını bir yıl içinde %40'a çıkarma hedefinin benimsenmesi
II. Gelecek yıl internet altyapısındaki gelişmelerin ve vatandaşların dijital okuryazarlık düzeyindeki olası değişimlerin tahmin edilmesi
III. Mobil uygulama tasarlama, web arayüzünü basitleştirme veya bilgilendirici kamu spotu yayınlama gibi farklı eylem yollarının ortaya konulması
IV. Bu yolların maliyet, yasal mevzuata uygunluk ve personel kapasitesi açısından birbiriyle kıyaslanarak analiz edilmesi

Klasik planlama sürecinin aşamaları dikkate alındığında, bu kurumun IV. adımdan sonra gerçekleştirmesi gereken ilk (bir sonraki) aşama aşağıdakilerden hangisidir?

Bir kamu bankasında insan kaynakları daire başkanı olarak görev yapan Ayşe Hanım, bankanın tepe yönetimi tarafından belirlenen "beş yıl içinde dijital bankacılık alanında sektör lideri olma" vizyonuna ulaşılabilmesi için kendi departmanının üstleneceği rolü belirlemek üzere bir çalışma başlatmıştır. Bu kapsamda Ayşe Hanım, tepe yönetiminin hedefleriyle uyumlu olarak önümüzdeki bir yıllık dönemde uygulanacak uzman personel alımı ve dijital yetkinlik eğitimlerinin temel çerçevesini çizerek departmanı için bir eylem programı oluşturmuştur. Daha sonra bu program doğrultusunda, departmandaki alt birim şefleri günlük ve haftalık mülakat çizelgelerini hazırlamıştır.

Buna göre, parçada Ayşe Hanım'ın bizzat yürüttüğü eylem programı oluşturma faaliyeti aşağıdakilerden hangisine örnek oluşturur?

Bir kamu kurumu, önümüzdeki beş yıl içinde sunduğu hizmetlerin dijitalleşme oranını %80'e çıkarma hedefini saptamıştır. Bu hedefe ulaşmak için detaylı bir çalışma başlatan yönetim ekibi; gelecekteki donanım maliyetleri, siber güvenlik riskleri, personelin eğitim ihtiyaçları ve makroekonomik dalgalanmalar gibi planın uygulanacağı dönemde geçerli olması beklenen durumları tahmin ederek planın üzerine inşa edileceği temel dayanak noktalarını tespit etmiştir.

Yönetim bilimleri literatürüne göre, bu kurumun yönetim ekibi planlama sürecinin hangi aşamasını gerçekleştirmektedir?

Küresel çapta faaliyet gösteren bir dijital oyun geliştirme stüdyosu, merakla beklenen yeni bir sanal gerçeklik projesi için özel bir çalışma grubu oluşturmuştur. Bu grup için programlama, görsel sanatlar, ses tasarımı ve hikaye yazarlığı gibi farklı uzmanlık birimlerinden personeller seçilmiştir. Seçilen bu çalışanlar, projenin başından sonuna kadar kendi uzmanlık departmanlarıyla olan tüm hiyerarşik bağlarını koparmış ve tüm yetki ile sorumluluğun tek bir proje yöneticisinde toplandığı bağımsız bir birim hâline gelmişlerdir. Çalışma grubu, ürün piyasaya sürüldükten sonra tamamen dağıtılacaktır.

Bu senaryoda stüdyonun uyguladığı örgüt yapısı modeli aşağıdakilerden hangisidir?

Bir devlet hastanesi başhekimi, hastanedeki belirli polikliniklerde yaşanan yığılma sorununu çözmek amacıyla bir karar alma süreci başlatmıştır. Yönetici, öncelikle sorunu detaylıca tanımlamış ve ardından çözüm için gerekli karar kriterlerini (maliyet, ortalama bekleme süresi, personel yükü) belirlemiştir. Ancak ilerleyen aşamalarda; piyasadaki olası tüm yazılım alternatiflerini tespit etmenin, bunlara ilişkin eksiksiz bilgi toplamanın ve her birinin sonuçlarını kusursuz olarak hesaplamanın zaman ve bütçe kısıtları nedeniyle imkânsız olduğunu fark etmiştir. Bu doğrultuda başhekim, yalnızca ulaşabildiği sınırlı sayıdaki seçeneği değerlendirmiş ve hastanenin asgari teknik standartlarını karşılayan ilk sistemi kabul ederek uygulamaya koymuştur.

Bu yöneticinin karar verme süreci ve tercih ettiği yaklaşım dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bir Kamu İktisadi Teşebbüsünde (KİT), Ar-Ge departmanının tasarladığı yeni projelerin üretime geçiş aşamasında sürekli tıkanıklıklar yaşandığı tespit edilmiştir. Üretim departmanı, tamamlanmış tasarımların kurumun mevcut makine kapasitesiyle üretilmesinin teknik olarak çok zor olduğunu belirterek projeleri sıklıkla revize edilmek üzere geri çevirmektedir. Bu zaman ve maliyet kaybını çözmek isteyen Genel Müdür, yeni bir iş akışı talimatı vermiştir. Bu talimata göre; ürün fikrinin ortaya atıldığı ilk konsept toplantılarına Üretim departmanından mühendisler de dâhil edilecek ve teknik çizimler yapılmaya başlanmadan önce ortak kapasite değerlendirmesi yapılacaktır.

Buna göre, Genel Müdürün uygulamaya koyduğu bu yöntem, Mary Parker Follett'in eşgüdümleme (koordinasyon) ilkelerinden hangisine doğrudan bir örnektir?

Bir bakanlığın taşra teşkilatında, sahada karşılaşılan acil bir sorunun çözümü için memur düzeyindeki bir personelin hazırladığı durum raporunun; sırasıyla şef, şube müdürü, il müdür yardımcısı ve nihayetinde il müdürünün onayından geçmesi zorunludur. Tüm iletişim ve evrak akışının istisnasız olarak bu dikey hattı takip etmesi nedeniyle bürokratik zaman kayıpları yaşanmakta ve acil müdahale gerektiren durumlarda hizmetler aksamaktadır. Bu sorunu aşmak amacıyla kurum, aynı veya farklı birimlerdeki eş düzey personelin, üst amirlerine bilgi vermek koşuluyla doğrudan yatay iletişim kurmasına (Fayol Köprüsü) imkân tanıyacak bir idari düzenlemeye gitmiştir.

Buna göre kurumda yatay iletişim kanallarının açılarak "Fayol Köprüsü"nün devreye sokulmasıyla, aşağıdaki örgütleme ilkelerinden hangisinin aşırı katı uygulamasından kaynaklanan olumsuzlukların giderilmesi hedeflenmiştir?

Bir büyükşehir belediyesinde 'akıllı şehir' uygulamaları geliştirmek üzere, farklı daire başkanlıkları bünyesinde birbirinden bağımsız proje ekipleri kurulmuştur. Ancak bir süre sonra, bu ekiplerin kendi aralarında koordinasyon sağlamadan benzer mobil uygulamalar geliştirdiği, farklı yazılım mimarileri kullandığı ve bu durumun kurumsal kaynak israfına yol açtığı tespit edilmiştir. Bu yönetim zafiyetini gidermek isteyen belediye başkanı, akıllı şehir vizyonu kapsamındaki tüm faaliyetleri 'Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığı' bünyesinde tek bir yöneticinin sorumluluğuna vermiş ve tüm çalışmaların tek bir entegre ana plan doğrultusunda yürütülmesini kararlaştırmıştır.

Buna göre, belediye yönetiminin yaptığı bu yeni düzenleme öncelikle organizasyonun hangi temel ilkesini hayata geçirmeye yöneliktir?

Ulusal çapta faaliyet gösteren bir düzenleyici ve denetleyici üst kurulda, başkanlık makamına sektörel gelişmeler hakkında rapor sunmak ve stratejik danışmanlık yapmak üzere alanında uzman kişilerden oluşan bir 'Sektörel Strateji Merkezi' kurulmuştur. Bir süre sonra bu merkezdeki uzmanlar, belirlenen yeni politikaların sahada daha hızlı uygulanmasını sağlamak gerekçesiyle, il müdürlüklerindeki hiyerarşik yapıyı atlayarak doğrudan saha denetmenlerine günlük operasyonlarla ilgili bağlayıcı talimatlar göndermeye başlamıştır. İl müdürleri ise kendi idari ve yasal sorumluluk alanlarına girildiğini belirterek bu duruma itiraz etmiş ve kurum içinde yetki karmaşası doğmuştur.

Buna göre, söz konusu kurumda yaşanan yönetimsel problemin temel nedeni, örgütleme sürecinin aşağıdaki ilke veya kavramlarından hangisinin ihlal edilmesidir?

Bir devlet üniversitesinde Rektörlüğe bağlı olarak kurulan 'Kalite Güvence ve Akreditasyon Ofisi', akademik birimlere kalite süreçleriyle ilgili rehberlik etmek, tavsiyelerde bulunmak ve kurum içi standartları hazırlamak üzere yetkilendirilmiştir. Ancak ofis yöneticisi bir süre sonra, doğrudan dekanlıklara resmi yazılar göndererek ders dağılımlarının ve personel çalışma çizelgelerinin kendi belirlediği yeni kurallara göre derhal değiştirilmesini emretmeye başlamış; bu durum fakülte yönetimleri ile ofis arasında ciddi bir yönetim krizine yol açmıştır.

Yönetim ve organizasyon kuramları açısından, bu krizin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Bir bakanlığın Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığı, kurum genelinde siber güvenlik altyapısının yenilenmesi projesi kapsamında, hiyerarşik olarak kendisine bağlı olmayan İnsan Kaynakları ve Mali Hizmetler dairesi çalışanlarına, yeni yazılımların kullanımı ve veri güvenliği standartlarına uyulması konusunda doğrudan ve bağlayıcı talimatlar verme hakkına sahip kılınmıştır.

Buna göre, Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığının diğer daire personeli üzerinde kullandığı bu yetki türü aşağıdakilerden hangisidir?