Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorMülkiyet Yapılarına (Sermayelerine) Göre İşletmeler

Büyük çaplı bir enerji altyapı projesini hayata geçirmek amacıyla yeni bir anonim şirket kurulmuştur. Bu şirketin sermayesinin %40'ı bir İktisadi Devlet Teşekkülü'ne (İDT), %42'si yerli özel sektör yatırımcılarına, %18'i ise yabancı bir teknoloji firmasına aittir. Şirket, özel hukuk hükümlerine tabi olarak ticari esaslara göre rekabetçi piyasa koşullarında yönetilmektedir.

Buna göre, bu işletmenin mülkiyet yapısı ve 233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname (KHK) kapsamındaki statüsü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi kesinlikle doğrudur?

  1. Mülkiyet yapısına göre "Karma İşletme" sınıfında yer alır ve kamunun sermaye payı %15 ile %50 arasında olduğu için mevzuatta "İştirak" statüsündedir.Cevap
  2. B
    Sermayesinde birden fazla grubun payı bulunduğu için "Müessese" olarak adlandırılır ve hukuken tamamen kamu işletmesi niteliği taşır.
  3. C
    Kamunun payı yarıdan az olduğu için mülkiyet yapısına göre tamamen "Özel İşletme" sayılır ve mevzuatta "Bağlı Ortaklık" olarak sınıflandırılır.
  4. D
    Şirket özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirket statüsünde kurulduğu için, mülkiyet dağılımına bakılmaksızın doğrudan "İktisadi Devlet Teşekkülü (İDT)" kabul edilir.
  5. E
    İDT'nin kurucu ortaklardan biri olması sebebiyle şirket bir "Kamu İktisadi Kuruluşu (KİK)" haline gelir ve kârlılık amacı gütmeden tekel niteliğinde hizmet sunmak zorundadır.

Cevap

İşletme mülkiyet yapısına göre Karma İşletme sınıfındadır ve kamu payı %40 olduğu için 233 sayılı KHK uyarınca İştirak statüsündedir.
Verilen senaryoda devletin (İDT aracılığıyla) sermaye payı %40'tır. İşletme bilimi literatüründe, kamu ve özel sektör sermayesinin bir arada bulunduğu yapılar 'Karma İşletme' olarak sınıflandırılır. Türk kamu işletmeciliğini düzenleyen 233 sayılı KHK'ya göre ise, bir KİT'in sermayesinin %15'i ile %50'si arasında bir paya sahip olduğu anonim şirketlere 'İştirak' adı verilir. Bu nedenle işletme hem karma işletmedir hem de hukuken bir iştiraktir.

Adım Adım Çözüm

1
Sermaye dağılımını analiz et
Kamu payı (İDT üzerinden) %40, Özel Sektör payı %42, Yabancı payı %18'dir.
İşletmenin genel mülkiyet türünü ve yasal statüsünü belirlemek için sermaye oranlarının tespit edilmesi gerekir.
2
Genel işletmecilik mülkiyet sınıflandırmasını belirle
İşletme hem kamu hem de özel/yabancı sermaye barındırdığı için mülkiyet yapısına göre 'Karma İşletme'dir.
Karma işletmeler, kamu ile özel müteşebbislerin sermayelerini birleştirerek kurdukları yapılardır.
3
233 sayılı KHK kapsamındaki yasal statüyü eşleştir
Kamunun payı %15 ile %50 arasında (%40) olduğu için işletme yasal olarak 'İştirak' statüsündedir.
Mevzuata göre KİT'lerin %50'den fazla paya sahip olduğu şirketler 'Bağlı Ortaklık', %15-%50 arası paya sahip oldukları ise 'İştirak' olarak tanımlanır. %100 paya sahip oldukları birimler ise 'Müessese'dir.

Anahtar Kavram

İşletmelerin mülkiyet yapılarına göre sınıflandırılması ve Türkiye'deki KİT mevzuatı (Bağlı Ortaklık, İştirak, Müessese kavramları)
Bu soruyu puanla

Konular

Mülkiyet Yapılarına (Sermayelerine) Göre İşletmeler

Bu konudan daha fazla soru