Soru

Zorluk: Çok zorYetki, Güç Türleri ve Yetki Devri

Bir kamu kurumunda yürütülen geniş çaplı bir e-Devlet entegrasyon projesinde, farklı daire başkanlıklarından personelin katılımıyla bir matris proje ekibi kurulmuştur. Proje yöneticisi olarak görevlendirilen yüksek mühendis Kerem Bey'e projenin teknik süreçlerini yönetme yetkisi verilmiş, ancak proje personelinin sicil, izin ve disiplin işlemleri gibi idari yetkiler personelin kadrosunun bulunduğu asıl daire başkanlarında kalmıştır. Proje sürecinde Kerem Bey, idari yaptırım veya ödül yetkisi olmamasına rağmen, ileri düzey yazılım mimarisi bilgisi ve geçmişte başarıyla tamamladığı ulusal projelerdeki teknik tecrübesi sayesinde personelin büyük saygısını kazanmış ve ekibi hedefler doğrultusunda başarıyla yönlendirmiştir. Projenin teslim aşamasında, Kerem Bey'in kendi altındaki bir yazılım uzmanına devrettiği spesifik bir modülün hatalı kodlanması nedeniyle tüm sistem çökmüştür. Üst yönetimin Kerem Bey'den savunma istemesi üzerine Kerem Bey, "Söz konusu modülün yazılımı için gerekli yetkiyi ilgili uzmana devrettiğini, bu nedenle ortaya çıkan teknik hatadan dolayı asıl ve tek sorumlunun yetkiyi alan uzman olduğunu" belirterek kendi sorumluluğunu reddetmiştir.

Buna göre, Kerem Bey'in sahip olduğu temel güç kaynağı ve yetki devri sürecindeki savunmasının yönetim ilkeleri açısından değerlendirmesi aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

  1. Kerem Bey ekibi yönlendirirken "uzmanlık gücü"nü kullanmıştır; başarısızlık durumunda ise yetki devrine rağmen yöneticinin kendi üstlerine karşı hesap verme yükümlülüğünün ortadan kalkmadığını belirten "sorumluluğun mutlaklığı" ilkesini göz ardı etmiştir.Cevap
  2. B
    Kerem Bey'in ekip üzerindeki etkisi "özdeşleşme (referans) gücü"ne dayanmaktadır; savunması ise yetki devrinde astın sahip olduğu yetki kadar sorumlu tutulmasını öngören "yetki ve sorumluluk denkliği" ilkesine aykırıdır.
  3. C
    Kerem Bey proje yöneticisi sıfatıyla otoritesini "yasal (meşru) güç"ten almıştır; teknik hatadan alt uzmanı sorumlu tutması, matris yapılardaki çiftli otorite sisteminin yol açtığı "komuta birliği" ilkesi ihlalinin haklı bir sonucudur.
  4. D
    Kerem Bey'in yönlendirme becerisi astlarına tavsiyelerde bulunmasını sağlayan "kurmay yetki"ye dayanmaktadır; yaptığı savunma ise yöneticinin rutin işleri astlarına bırakmasını öngören "istisnalarla yönetim" ilkesine uygundur.
  5. E
    Kerem Bey idari yaptırım eksikliğini kapatmak için gayriresmi "ödüllendirme gücü"ne yönelmiştir; alt uzmanı suçlaması ise karar alma yetkisinin alt kademelere aktarılmasını savunan "merkezileşme" karşıtı yaklaşıma uygundur.

Cevap

Doğru seçenek, yöneticinin temel güç kaynağının 'uzmanlık gücü' olduğunu ve savunmasının 'sorumluluğun mutlaklığı (devredilemezliği)' ilkesine aykırı olduğunu belirten ifadedir.
Vakada Kerem Bey'in proje ekibi üzerindeki etkisinin asıl kaynağı açıkça 'ileri düzey yazılım mimarisi bilgisi ve teknik tecrübesi' olarak belirtilmiştir. French ve Raven'ın güç kaynakları teorisine göre bu bilgi ve uzmanlığa dayalı etki 'uzmanlık gücü'dür. İkinci analiz noktasında; yetki devri ilkelerine göre bir yönetici karar alma ve işi yapma otoritesini astlarına devredebilir, ancak söz konusu işin nihai sonuçlarına ilişkin kendi üstlerine karşı taşıdığı hesap verme yükümlülüğünü (sorumluluğu) devredemez. Literatürde bu kural 'sorumluluğun mutlaklığı' veya 'sorumluluğun devredilemezliği' ilkesi olarak bilinir. Kerem Bey'in alt uzmanı suçlayarak kendi amirlerine karşı sorumluluğunu reddetmesi bu temel organizasyon ilkesiyle doğrudan çelişmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Metinde yöneticinin ekibi yönlendirme aracını analiz etmek
Yöneticinin yasal (idari), ödüllendirme veya zorlayıcı gücü olmadığı; 'ileri düzey yazılım mimarisi bilgisi ve teknik tecrübesi' ile çalışanları etkilediği görülmüştür.
Kullanılan güç türünü doğru sınıflandırmak için gücün asıl kaynağının ne olduğunu tespit etmek gerekir.
2
Tespit edilen kaynağı French ve Raven'ın güç tipolojisiyle eşleştirmek
Bilgi, beceri ve tecrübeye dayalı güç literatürde 'uzmanlık gücü' olarak adlandırılır.
Kavramsal eşleştirme yapmak sorunun güç türü ile ilgili ilk bölümünü çözer.
3
Yöneticinin sorumluluk reddi savunmasını yönetim ilkeleri çerçevesinde değerlendirmek
Yönetici, görevi (yetkiyi) alt uzmana devretmiş olsa da, projenin genel akıbetine dair üst yönetime karşı nihai hesap verme yükümlülüğü kendisindedir. Yetki devredilir, sorumluluk devredilemez.
Yetki devri sürecindeki sorumluluk mekanizmasının işleyişini kuramsal olarak kavramak zorunludur.
4
Sorumluluğun devredilememesi durumunu ilgili organizasyon ilkesi ile adlandırmak
Yöneticinin kendi amirlerine karşı sorumluluktan kurtulamaması durumu 'sorumluluğun mutlaklığı' ilkesi ile tanımlanır.
Sorunun ikinci bölümündeki doğru yönetim kavramını netleştirmek için gereklidir.

Anahtar Kavram

Güç Türleri (Uzmanlık Gücü) ve Yetki Devri İlkeleri (Sorumluluğun Mutlaklığı)
Bu soruyu puanla