Soru

Zorluk: ZorDenetim (Kontrol) Süreci ve Türleri

Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu (TİTCK), piyasaya yeni sürülecek bir ilacın üretim sürecinde, ileride yaşanabilecek olası halk sağlığı krizlerini daha en baştan engellemek amacıyla titiz bir uygulama yürütmektedir. Kurum uzmanları bu kapsamda sırasıyla; ilk olarak uluslararası standartlara göre kabul edilebilir etken madde saflık eşiklerini belirlemiş, ardından üretim bandına hammadde girmeden önce numunelerin fiili saflık derecelerini laboratuvar ortamında ölçmüş, çıkan laboratuvar sonuçlarını baştan belirlenen standart oranlarla karşılaştırmış ve son aşamada saflık oranı eşiğin altında kalan hammadde partilerinin tesise girişini reddederek derhal tedarikçi değişikliği yapılmasını talep etmiştir.

Bu vakadaki uygulamalar bütünü değerlendirildiğinde, gerçekleştirilen faaliyetin zamanlamasına göre denetim türü ve bu sürecin diğer yönetim fonksiyonlarıyla ilişkisi hakkında aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?

  1. İleriye dönük (önleyici) denetim uygulanmıştır; denetim sürecinin temel adımları izlenerek hatalar üretim (yürütme) aşamasına geçmeden önce tespit edilmiş ve planlama ile kurulan standartlar çerçevesinde engellenmiştir.Cevap
  2. B
    Eşzamanlı (sürecin içinde) denetim gerçekleştirilmiştir; çünkü ölçüm ve karşılaştırma işlemleri bizzat üretim aşamasında yapılarak, örgütleme fonksiyonunun iş bölümü gerekliliklerinin ne derece uygulandığı test edilmiştir.
  3. C
    Geriye bildirimli (düzeltici) denetim kullanılmıştır; sorunlu tedarikçinin değiştirilmesi kararı, geçmişte yaşanan üretim hatalarının telafi edildiğini ve sürecin yöneltme fonksiyonuyla kontrol altına alındığını gösterir.
  4. D
    Denetimden ziyade yalnızca stratejik planlama faaliyeti yürütülmüştür; standartların önceden belirlenip uygun olmayan hammaddenin reddedilmesi, denetim sürecinden çok karar verme fonksiyonunun proaktif bir sonucudur.
  5. E
    Süreç odaklı eşzamanlı denetim uygulanmıştır; laboratuvar sonuçlarının uluslararası oranlarla karşılaştırılması kesintisiz devam eden bir işlem olup, koordinasyon fonksiyonunun birimler arası eşgüdümleme rolünü yansıtmaktadır.

Cevap

Doğru yanıt, girdiler henüz üretime dâhil edilmeden standartların korunmasını sağlayan ileriye dönük (önleyici) denetimin uygulandığını ve bunun planlama fonksiyonuyla doğrudan ilişkili olduğunu belirten ifadedir.
Vakada hammadde henüz üretim sürecine (yürütme aşamasına) dâhil edilmeden önce yapılan bir müdahale anlatılmaktadır. Faaliyet başlamadan girdilerin kontrol edilmesi 'ileriye dönük (önleyici)' denetimin temel özelliğidir. Ayrıca metinde denetim sürecinin dört teorik adımı olan standartların belirlenmesi, fiili durumun ölçülmesi, sonuçların karşılaştırılması ve düzeltici eylem (tedarikçi değiştirme) harfiyen uygulanmıştır. Denetim süreci daima planlama aşamasında belirlenen hedefleri ve standartları temel aldığı için, bu iki fonksiyon birbirini tamamlayan, sıkı sıkıya bağlı unsurlardır.

Adım Adım Çözüm

1
Vakadaki denetimin zamanlamasını belirlemek için kontrolün hangi aşamada yapıldığını analiz et.
Kontrol, 'üretim bandına hammadde girmeden önce' yapılmıştır.
Zamanlamasına göre denetim türleri; önleyici (girdi), eşzamanlı (süreç) ve düzeltici (çıktı) olmak üzere üçe ayrılır.
2
Önceden yapılan bu kontrolün türünü tespit et.
Girdiler üzerinde ve faaliyet başlamadan yapıldığı için bu 'ileriye dönük (önleyici) denetim' türüdür.
İleriye dönük denetimde amaç, hataların oluşmasını baştan engellemektir.
3
Metindeki faaliyetlerin denetim sürecinin teorik adımlarına uygunluğunu incele.
1. Eşik belirleme (Standart), 2. Numune testi (Ölçüm), 3. Kıyaslama (Karşılaştırma), 4. Reddetme (Düzeltici eylem) adımları sırasıyla uygulanmıştır.
Denetim fonksiyonu her zaman belirlenmiş bir planın (standartların) varlığına ihtiyaç duyar.
4
Denetimin ilişkili olduğu diğer temel yönetim fonksiyonunu belirle.
Uygulanan denetim, standartları kurgulayan ve hedefleri baştan çizen 'planlama' fonksiyonu ile doğrudan ilişkilidir.
Planlama olmadan neyin denetleneceği bilinemez; denetim, planlamanın etkinliğini güvence altına alır.

Anahtar Kavram

Denetim Süreci Aşamaları ve İleriye Dönük (Önleyici) Denetim
Bu soruyu puanla