Examkin

Soru

Zorluk: ZorYetki, Güç Türleri ve Yetki Devri

Bir Kamu İktisadi Teşebbüsünde (KİT) 'İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) Danışmanlığı', organizasyon şemasında doğrudan Genel Müdüre bağlı olarak yalnızca tavsiye niteliğinde görüş bildiren bir birim olarak konumlandırılmıştır. Ancak artan iş kazaları sonrasında Yönetim Kurulu yeni bir yönerge yayımlayarak, İSG Danışmanına 'fabrikadaki üretim bantlarında hayati risk tespit edilmesi durumunda, fabrika müdürlerinin onayını beklemeksizin ilgili hattı doğrudan durdurma' hakkı vermiştir. Öte yandan İSG Danışmanı, sahada bu resmi durdurma hakkını kullanmaya hiç gerek kalmadan işçilerin yeni güvenlik prosedürlerine harfiyen uyduğunu gözlemlemiştir; zira işçiler, danışmanın alanında sahip olduğu derin mühendislik bilgisine ve yayımladığı uluslararası standartlara büyük saygı duymakta, onun gösterdiği yöntemlerin tartışılamaz biçimde en doğrusu olduğuna inanmaktadır.

Buna göre, İSG Danışmanının organizasyonel yetki türündeki yapısal dönüşüm ve işçiler üzerinde sağladığı gönüllü uyumun temel güç kaynağı aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru verilmiştir?

  1. Kurmay yetkiden fonksiyonel yetkiye geçiş – Uzmanlık gücüCevap
  2. B
    Kurmay yetkiden emir-komuta yetkisine geçiş – Karizmatik (özdeşleşme) güç
  3. C
    Emir-komuta yetkisinden fonksiyonel yetkiye geçiş – Yasal güç
  4. D
    Kurmay yetkiden emir-komuta yetkisine geçiş – Zorlayıcı güç
  5. E
    Fonksiyonel yetkiden kurmay yetkiye geçiş – Uzmanlık gücü

Cevap

Kurmay yetkiden fonksiyonel yetkiye geçiş ve Uzmanlık gücü eşleştirmesini içeren seçenektir.
İSG Danışmanlığının başlangıçtaki 'yalnızca tavsiye verme' rolü örgütsel yapıda kurmay yetkiyi temsil eder. Yönetim kurulunun yönergesiyle bu kurmay birime, sadece iş güvenliği kapsamıyla sınırlı olmak üzere kendi hiyerarşik hattında olmayan (fabrika müdürüne bağlı) birimlere müdahale etme ve hattı durdurma yetkisi verilmesi fonksiyonel yetkiye geçişi ifade eder. Vakanın ikinci kısmında ise işçilerin yöneticinin yasal yetkisi veya cezalandırma gücü nedeniyle değil, tamamen onun derin mühendislik bilgisine ve uluslararası alandaki yayınlarına duydukları mesleki saygıdan ötürü kendi rızalarıyla kurallara uymaları açıkça 'uzmanlık gücü'nün kullanıldığını göstermektedir.

Adım Adım Çözüm

1
İlk durumdaki organizasyonel pozisyonu analiz et.
Genel müdüre bağlı ve yalnızca tavsiye niteliğinde görüş bildiren birim, klasik bir 'kurmay (staff) yetki' temsilcisidir.
Kurmay yetki, komuta zinciri dışında kalan, danışmanlık ve uzmanlık desteği sağlayan, doğrudan icrai emir verme yetkisi olmayan yetki türüdür.
2
Yönerge ile oluşan yeni yetki durumunu tanımla.
İlgili hiyerarşik amirin (fabrika müdürünün) onayını beklemeden, spesifik bir uzmanlık alanında (İSG) üretim hattını doğrudan durdurma hakkı elde edilmesi 'fonksiyonel yetki'dir.
Fonksiyonel yetki, bir kurmay uzmanın kendi uzmanlık alanıyla ilgili konularda, emir-komuta zincirini dikey keserek hattaki çalışanlara veya alt yöneticilere doğrudan emir verebilme veya müdahale edebilme hakkıdır.
3
Senaryodaki çalışan itaatini güç türleri açısından değerlendir.
İşçilerin yönergeye (yasal) veya cezaya (zorlayıcı) gerek kalmadan, kişinin derin mühendislik bilgisine ve yayımlarına güvenerek itaat etmesi 'uzmanlık gücü' ile açıklanır.
Uzmanlık gücü, French ve Raven'ın sınıflandırmasına göre bireyin sahip olduğu bilgi, beceri, tecrübe ve yetkinliğe dayalı olarak başkalarını etkileyebilme kapasitesidir.

Anahtar Kavram

Yetki Türleri (Kurmay, Emir-Komuta, Fonksiyonel) ve Güç Kaynakları (Uzmanlık Gücü)
Bu soruyu puanla

Konular

Yetki, Güç Türleri ve Yetki Devri

Bu konudan daha fazla soru