Soru

Zorluk: ZorMülkiyet Yapılarına (Sermayelerine) Göre İşletmeler

Türkiye'de yüksek teknoloji çip üretimi yapmak üzere üç mühendis tarafından bir şirket kurulmuştur. Bu şirket, stratejik önemi nedeniyle devletten bedelsiz yatırım yeri tahsisi almış, Ar-Ge faaliyetleri için TÜBİTAK'tan geri ödemesiz hibe fonu kullanmış ve üretim tezgahları için kamu bankalarından düşük faizli kredi sağlamıştır. Ayrıca üreteceği çiplerin %50\%50'si için savunma sanayisi kurumları tarafından alım garantisi verilmiştir. Tüm bu yoğun kamu desteklerine ve kamu kurumlarıyla olan organik ticari bağına rağmen, şirketin ana sözleşmesinde belirtilen kuruluş sermayesinin tamamı kurucu üç mühendisin kişisel tasarruflarından karşılanmıştır.

Buna göre, söz konusu işletme mülkiyet (sermaye) yapılarına göre yapılan sınıflandırmada aşağıdakilerden hangisi içinde yer alır?

  1. Özel işletmeCevap
  2. B
    Karma işletme
  3. C
    Kamu iştiraki
  4. D
    Kamu iktisadi kuruluşu
  5. E
    Döner sermayeli işletme

Cevap

İşletmenin sınıflandırılması özel işletme olmalıdır.
İşletmelerin mülkiyet yapılarına göre sınıflandırılmasında tek kriter, işletme sermayesinin kime (devlet, özel şahıslar, yabancılar) ait olduğudur. Sorudaki senaryoda işletme, faaliyetlerini sürdürebilmek için devletten arazi, hibe ve kredi gibi pek çok destek almış ve devlete mal satma garantisi elde etmiştir. Ancak bu unsurların hiçbiri işletmenin mülkiyet yapısını (hissedarlık durumunu) değiştirmez. Şirketin ana sözleşmesindeki sermayenin tamamı kurucu mühendislere ait olduğu için, bu işletme net bir şekilde özel işletmedir.

Adım Adım Çözüm

1
Soruda istenen sınıflandırma kriterini belirle.
Sınıflandırma kriteri 'mülkiyet (sermaye) yapısı' olarak verilmiştir.
İşletmeler faaliyet alanlarına, büyüklüklerine veya hukuki yapılarına göre değil, sadece sermayesinin kime ait olduğuna göre incelenmelidir.
2
Senaryodaki sermaye kaynağını tespit et.
Metinde 'kuruluş sermayesinin tamamı kurucu üç mühendisin kişisel tasarruflarından karşılanmıştır' ifadesi yer almaktadır.
Mülkiyet analizinde sermayeyi koyan kişi veya kurumlar esas alınır.
3
Devlet teşvikleri ve alım garantilerinin mülkiyete etkisini analiz et.
Bedelsiz arsa, TÜBİTAK hibesi, kamu bankası kredisi ve alım garantisi, işletmeye sağlanan dış kaynaklar ve teşviklerdir; mülkiyet (hisse) devri içermez.
Devletin bir işletmeye ortak sayılabilmesi için o işletmenin öz sermayesine hissedar olarak katılması zorunludur.
4
Bulguları sınıflandırma türleriyle eşleştir.
Sermayesinin tamamı özel şahıslara ait olan işletmeler, ne kadar yoğun devlet teşviki alırsa alsın 'Özel İşletme' statüsündedir.
Bu durum özel işletmenin temel tanımı ile birebir örtüşmektedir.

Anahtar Kavram

İşletmelerde sermaye mülkiyeti ile finansman/teşvik kaynaklarının ayrımı
Bu soruyu puanla