Zaman serilerinin klasik ayrıştırma yöntemine göre analizinde; trend (), mevsimsellik (), devresellik () ve düzensiz () bileşenler dikkate alınmaktadır. Bileşenlerin analizi sırasında seçilecek olan modelin (toplamsal veya çarpımsal) belirlenmesinde, mevsimsel dalgalanmaların yapısı kritik bir öneme sahiptir.
Buna göre, zaman serisi bileşenlerinin özellikleri ve model yapısı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- ADevresel bileşen, her yılın belirli dönemlerinde (aylık veya çeyreklik) düzenli olarak tekrarlanan ve süresi bir yılı aşmayan değişimleri ifade eder.
- BToplamsal modelde, mevsimsel dalgalanmaların genliği serinin genel seviyesine (trendine) bağlı olarak zaman içinde artış veya azalış gösterir.
- Trend bileşeni, serinin uzun dönemli sistematik artış veya azalış eğilimini temsil ederken; düzensiz bileşen öngörülemeyen rassal etkileri kapsar.Cevap
- DÇarpımsal model, bileşenlerin birbirini etkilemediği ve formülü ile ifade edilen bir yapıya sahiptir.
- EMevsimsel bileşen ile devresel bileşen arasındaki temel fark, mevsimsel bileşenin periyodunun değişken, devresel bileşenin periyodunun ise sabit olmasıdır.
Cevap
Trend bileşeni serinin uzun dönemli eğilimini, düzensiz bileşen ise rassal etkileri temsil eder.
Zaman serilerinde trend bileşeni verinin yıllar içindeki genel artış veya azalış yönünü gösteren kalıcı hareketi; düzensiz bileşen ise savaş, afet gibi dışsal ve sistematik olmayan rassal dalgalanmaları ifade eder. Bu tanım, klasik ayrıştırma yönteminin temel varsayımlarına tam olarak uymaktadır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Zaman Serisi Bileşenlerinin Ayrıştırılması ve Model Seçimi
Tahmini Süre:1m 30s