Examkin

Soru

Zorluk: OrtaTemel Kavramlar ve Hata Türleri

Bir araştırma merkezi, ülke genelindeki hanehalklarının aylık ortalama internet tüketim miktarını tahmin etmek amacıyla bir çalışma yürütmektedir. Araştırmacılar, tahminin hassasiyetini artırmak ve hata payını düşürmek amacıyla başlangıçta 1.000 olarak belirlenen örneklem hacmini 5.000'e çıkarmaya karar verirler. Ancak artan maliyetleri karşılayabilmek için, veri toplama sürecinde yeterli eğitim almamış deneyimsiz anketörler görevlendirilir. Bu durum, katılımcıların soruları yanlış anlamasına ve gerçeği yansıtmayan, hatalı tüketim beyanlarında bulunmalarına yol açar.

Bu araştırmadaki örneklem hacminin artırılması ve beraberinde yaşanan veri toplama sorunları dikkate alındığında, anketin hata türlerinde meydana gelmesi beklenen değişim aşağıdakilerden hangisinde doğru ifade edilmiştir?

  1. Örnekleme hatası azalırken, örnekleme dışı hatalar kapsamında değerlendirilen ölçüm hatası artar.Cevap
  2. B
    Örneklem hacminin büyümesine bağlı olarak hem örnekleme hatası hem de ölçüm hatası azalır.
  3. C
    Örnekleme hatası artarken, eksik kapsama hatası ortadan kalkar.
  4. D
    Örnekleme hatası sabit kalır ancak deneyimsiz anketörler nedeniyle cevaplamama hatası artar.
  5. E
    Sistematik hatalar azalacağından, toplam örnekleme hatası istatistiksel olarak sıfıra yaklaşır.

Cevap

Örnekleme hatası azalırken, örnekleme dışı hatalar kapsamında değerlendirilen ölçüm hatası artar.
Örneklem hacminin (nn) artırılması, kitleyi temsil yeteneğini istatistiksel olarak güçlendireceğinden, tamamen şansa bağlı olarak ortaya çıkan örnekleme hatasını düşürür. Diğer yandan, araştırmada deneyimsiz anketörlerin kullanılması, soruların yanlış sorulmasına ve katılımcıların hatalı yanıtlar vermesine neden olmuştur. Verilerin toplanması, ölçülmesi veya işlenmesi sırasında ortaya çıkan bu tür hatalar örnekleme dışı hatalardır ve özel olarak 'ölçüm hatası' (veya cevap hatası) olarak adlandırılır. Sonuç olarak, bütçe kısıtı ve anketör kalitesizliği nedeniyle örnekleme hatası azalırken ölçüm hatası artmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Örneklem hacminin artırılmasının istatistiksel etkisini belirle.
Örneklem hacminin 1.000'den 5.000'e çıkarılması örnekleme hatasını azaltır.
Örnekleme hatası, örneklem hacmi (nn) ile ters orantılıdır. Hacim büyüdükçe kitleyi temsil gücü artar ve istatistiğin varyansı düşer.
2
Deneyimsiz anketörler nedeniyle oluşan veri toplama sorununun hata türünü tanımla.
Katılımcıların yanlış beyan vermesi bir ölçüm hatasıdır ve örnekleme dışı hatalar (sistematik hatalar) grubuna girer.
Kitle elemanlarının örneğe seçilip seçilmemesinden bağımsız olarak, bizzat veri derleme veya ölçüm aşamasında yapılan anketör veya yanıtlayıcı kaynaklı hatalara ölçüm hatası denir.
3
İki etkiyi birleştirerek sonuç değişimini yorumla.
Örnekleme hatası matematiksel olarak azalırken, saha uygulamasındaki kalite düşüşünden dolayı ölçüm (örnekleme dışı) hatası artmıştır.
Araştırmalarda örneklem hacmini artırırken kalite kontrol süreçlerinden ödün verilmesi, örnekleme hatası ile örnekleme dışı hatalar arasında tipik bir zıt yönlü değişime (trade-off) yol açar.

Anahtar Kavram

Örnekleme Hatası ve Örnekleme Dışı Hata
Bu soruyu puanla

Konular

Temel Kavramlar ve Hata Türleri

Bu konudan daha fazla soru