Examkin

Soru

Zorluk: OrtaTemel Kavramlar ve Hata Türleri

Bir tarım il müdürlüğü, il genelindeki buğday üreticilerinin hektar başına ortalama verimini tahmin etmek amacıyla bir araştırma planlamıştır. Araştırmacılar, hedef kitleyi temsil etmek üzere resmi 'Çiftçi Kayıt Sistemi (ÇKS)' listesini kullanmış ve bu listeden basit rastgele örnekleme yöntemiyle 500 çiftçi seçmiştir. Ancak, ilde aktif olarak üretim yapan çiftçilerin yaklaşık %15'inin tapu intikal işlemleri tamamlanmadığı için ÇKS'de kayıtlı olmadığı ve bu kayıt dışı çiftçilerin genellikle daha küçük, verimi düşük arazileri işlediği bilinmektedir. Araştırma sonucunda elde edilen ortalama verim tahmini, gerçek kitle ortalamasından belirgin şekilde yüksek çıkmıştır.

Buna göre, araştırmada karşılaşılan bu sistematik sapma durumu ve ait olduğu temel hata sınıfı aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

  1. A
    Örneklem hacminin yetersizliğinden doğan rastgele dalgalanma – Örnekleme hatası
  2. B
    Seçilen çiftçilerin araştırmaya katılmayı reddetmesiyle oluşan cevapsızlık hatası – Örnekleme dışı hata
  3. Çerçeve eksikliğinden kaynaklanan kapsama hatası – Örnekleme dışı hataCevap
  4. D
    Bilgilerin kasıtlı veya sehven yanlış beyan edilmesinden kaynaklanan ölçüm hatası – Örnekleme dışı hata
  5. E
    Başlangıç biriminin kurala uygun belirlenmemesiyle ortaya çıkan sistematik hata – Örnekleme hatası

Cevap

Çerçeve eksikliğinden kaynaklanan kapsama hatası – Örnekleme dışı hata.
Doğru yanıt, hedef kitle ile örneklem çerçevesinin uyuşmamasını ifade eden kapsama hatasıdır. Araştırmada kullanılan ÇKS listesinin kitledeki düşük verimli üreticileri kapsamaması (eksik kapsama), şansa bağlı bir örnekleme dalgalanması değil, örneklem seçiminden tamamen bağımsız, yöntemsel ve operasyonel bir kusurdur. Bu nedenle istatistiksel litaratürde bu tür tasarım kaynaklı sorunlar örnekleme dışı hata sınıfında yer alır.

Adım Adım Çözüm

1
Araştırmada ortaya çıkan hatanın kaynağını tespit etme.
Tüm buğday üreticilerini kapsayan bir 'Hedef Kitle' yerine, üreticilerin %15'ini dışarıda bırakan ÇKS listesi 'Örneklem Çerçevesi' olarak kullanılmıştır.
Soruda belirtilen düşük verimli çiftçilerin kayıtlı olmaması, listelemede yapısal bir boşluk olduğunu gösterir.
2
Tespit edilen kaynağı temel hata türlerine göre sınıflandırma.
Çerçeve ile hedef kitlenin uyuşmaması durumu 'Kapsama Hatası' olarak adlandırılır. Bu durum örneklem çekme işleminden değil, listenin kusurlu olmasından doğduğu için 'Örnekleme Dışı Hata' kategorisindedir.
Örnekleme hataları, örneklemin sadece şansa bağlı olarak kitleyi tam yansıtamamasından doğar. Veri toplama aracındaki, listedeki veya yanıtlama sürecindeki kusurlar ise örnekleme dışı hataları oluşturur.

Anahtar Kavram

Örnekleme hataları ve örnekleme dışı hataların ayrımı ile kapsama hatasının tanımı
Bu soruyu puanla

Konular

Temel Kavramlar ve Hata Türleri

Bu konudan daha fazla soru