Örnekleme Çerçevesi

Bir araştırmacı, bir ildeki kayıtlı esnafların ekonomik beklentilerini ölçmek amacıyla bir araştırma tasarlamaktadır. Örneklem seçimi için esnaf odasının üç yıl önceki kayıtlarını içeren veri tabanını temel almıştır. Ancak yapılan ön incelemede, odaya yeni kayıt olan esnafların veri tabanında yer almadığı, iş yerini kapatan veya emekli olan bazı esnafların ise listede hala kayıtlı olduğu tespit edilmiştir.

Bu durumun örnekleme süreci ve hata türleri üzerindeki etkisi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Bir kamu kurumu, belirli bir bölgedeki tarım işletmelerinin teknoloji kullanım düzeyini belirlemek amacıyla 'Çiftçi Kayıt Sistemi'nde ($ÇKS$) yer alan güncel işletme listesini kullanarak bir araştırma planlamıştır. Ancak incelemeler sonucunda; bölgede yeni kurulan bazı işletmelerin listede yer almadığı, faaliyetini sonlandırmış bazı işletmelerin ise listede hâlâ aktif göründüğü saptanmıştır.

Buna göre, araştırmada kullanılan 'Çiftçi Kayıt Sistemi' listesi aşağıdaki kavramlardan hangisiyle ifade edilir ve yeni işletmelerin listede yer almaması durumu ne tür bir hataya örnektir?

Bir kamu araştırma merkezi, bir bölgedeki yazılım firmalarının Ar-Ge kapasitelerini belirlemek amacıyla bir anket çalışması planlamıştır. Örneklem seçimi için bölgedeki teknokent yönetiminin altı ay önceki firma listesi kullanılmıştır. Araştırma sırasında, listedeki bazı firmaların faaliyetine son verdiği (aşırı çerçeve), bazı yeni kurulan firmaların ise listede yer almadığı (eksik çerçeve) belirlenmiştir.

Bu durumdaki hata türü ve bu hatanın istatistiksel sınıflandırması aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Bir büyükşehir belediyesi, il sınırları içerisindeki kayıtlı esnafların dijital dönüşüm süreçlerini analiz etmek amacıyla bir araştırma planlamaktadır. Araştırmanın örnekleme çerçevesi olarak belediyenin 'Ruhsat ve Denetim Müdürlüğü' veritabanı kullanılacaktır. Yapılan ön incelemede; adresi değişen bazı esnafların eski ve yeni adresleriyle listede ikişer kez yer aldığı, faaliyetine son veren bazı işletmelerin kaydının henüz silinmediği ve son bir ayda yeni açılan bazı dükkanların ise veritabanına henüz dahil edilmediği tespit edilmiştir.

Buna göre, bu örnekleme çerçevesinde karşılaşılan 'eksik çerçeve' ($\text{undercoverage}$) hatası aşağıdakilerden hangisini ifade etmektedir?

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Organize Sanayi Bölgelerinde ($OSB$) faaliyet gösteren işletmelerin enerji verimliliği ve yeşil dönüşüm kapasitelerini belirlemek amacıyla bir araştırma planlamaktadır. Araştırmanın örneklemini seçmek için Bakanlık veri tabanında yer alan "OSB Güncel İşletme Kayıt Listesi" temel alınmıştır. Ancak yapılan ön incelemede; listede yer alan bazı işletmelerin faaliyetine son verdiği, buna karşın yeni kurulan bazı işletmelerin ise henüz listeye dahil edilmediği tespit edilmiştir.

Bu araştırma süreci ve kullanılan liste ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bir bölgedeki lisanslı turist rehberlerinin çalışma koşullarını analiz etmek isteyen bir araştırmacı, ilgili meslek kuruluşunun güncel üye sicil listesini örnekleme çerçevesi olarak belirlemiştir. Yapılan ön incelemede; listede ismi bulunan bazı kişilerin emekli olarak mesleği bıraktığı, buna karşın sisteme yeni kayıt olan bazı genç rehberlerin henüz listeye yansımadığı görülmüştür. Bu araştırmada karşılaşılan "listede yer aldığı halde mesleği bıraktığı için hedef kitleye dahil olmayan kişilerin bulunması" durumu ve bu durumun literatürdeki hata sınıflandırması aşağıdakilerin hangisinde birlikte ve doğru olarak verilmiştir?

Bir kamu kurumu, bir bölgedeki tüm devlet hastanelerinin fiziki altyapı yeterliliğini incelemek amacıyla bir araştırma planlamaktadır. Araştırmacı, örneklem seçimi yapabilmek için ilgili bölge müdürlüğünden temin edilen ve bölgedeki tüm hastanelerin isim ve adres bilgilerini içeren güncel bir listeyi temel almaktadır. Bu araştırmada, kitle birimlerinin tam bir listesini sunan ve örnekleme birimlerine ulaşılmasını sağlayan bu araç aşağıdakilerden hangisidir?

Bir vergi dairesi, kendi yetki alanındaki faal (aktif) mükelleflerin dijital hizmetlerden memnuniyet düzeyini belirlemek amacıyla bir örnekleme çalışması yürütmektedir. Vergi dairesi sisteminde kayıtlı olan tüm mükelleflerin listesi "örnekleme çerçevesi" olarak tanımlanmıştır. Ancak yapılan ön incelemede, faaliyetini tamamen sonlandırmış ve mükellefiyeti düşmüş olmasına rağmen bazı kişilerin hala bu listede yer aldığı görülmüştür.

Bu durum, örnekleme çerçevesinde karşılaşılan aşağıdaki hata türlerinden hangisine bir örnektir?

Türkiye genelinde "aktif olarak mobilya üretimi yapan işletmelerin" yıllık enerji tüketimini tahmin etmek amacıyla bir araştırma planlanmaktadır. Araştırmacı, örnekleme çerçevesi olarak İhracatçı Birlikleri'nin "Son 5 Yılda İhracat Yapan Firmalar" veri tabanını kullanmaya karar vermiştir. Veri tabanı üzerinde yapılan metodolojik ön incelemede aşağıdaki dört temel durum tespit edilmiştir:

I. Sadece iç piyasaya yönelik üretim yapan aktif mobilya işletmelerinin listede hiç yer almaması.
II. Üç yıl önce ihracat yapmış ancak günümüzde sektör değiştirmiş veya tamamen kapanmış işletmelerin listede halen aktif görünmesi.
III. Aynı holdinge bağlı olup farklı illerde bağımsız mobilya üretimi yapan fabrikaların, ihracat işlemlerini tek bir merkezden yapmaları nedeniyle listede tek bir kayıt (birim) olarak görünmesi.
IV. Bazı büyük ölçekli işletmelerin, ana markalarının yanı sıra alt markaları adına da ayrı ayrı ihracat belgesi almalarından dolayı listede birden fazla kez (mükerrer) yer alması.

Örnekleme teorisi ve hataları bağlamında, bu tespitlere ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi kesinlikle yanlıştır?

Merkez Bankası, "50-249 arası çalışanı olan orta ölçekli imalat sanayi firmalarının" yıl sonu enflasyon beklentilerini ölçmek amacıyla bir araştırma yürütmektedir. Araştırmacı, çerçeve olarak Sosyal Güvenlik Kurumu'nun (SGK) bir önceki çeyreğe ait "Aktif İşyeri Sicil Kayıtları" listesini kullanmış ve bu listeden tesadüfi seçim yapmıştır.

Saha uygulaması ve veri analizi aşamalarında şu durumlar raporlanmıştır:
I. Listeden seçilen bazı işyerlerinin çalışan sayısının güncel durumda 40'a düştüğü, ancak bu birimlerle de anket yapıldığı tespit edilmiştir.
II. Listede farklı sicil numaralarıyla yer alan bazı işyerlerinin, gerçekte aynı imalat firmasına ait farklı üretim tesisleri olduğu anlaşılmıştır.
III. Son çeyrekte hızla büyüyerek orta ölçekli statüsüne geçen hiçbir yeni firmanın, kullanılan listede yer almadığı görülmüştür.
IV. Anket formlarındaki sorular, ilgili firmaların Finans ve Muhasebe Müdürleri tarafından yanıtlanmıştır.

Örnekleme teorisi temel kavramları dikkate alındığında, bu araştırmayla ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yanlıştır?

Bir e-ticaret altyapı sağlayıcısı, kendi platformunu kullanan ve "son 6 ay içinde en az bir başarılı satış yapmış" olan işletmelerin e-ihracat eğilimlerini belirlemek amacıyla bir araştırma planlamaktadır. Araştırmacı, bu hedef kitleye ulaşmak için örnekleme çerçevesi olarak "platforma cari ayda aktif abonelik ücreti ödeyen tüm mağazaların güncel fatura listesini" kullanmaya karar vermiştir.

Bu araştırmada kullanılan örnekleme çerçevesi ve olası hatalar dikkate alındığında, aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yanlıştır?

Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM), Türkiye'de aktif olarak ticari uçuş yapan İnsansız Hava Aracı (İHA) operatörlerinin yeni uçuş güvenliği yönetmeliğine uyum düzeyini ölçmek üzere bir anket çalışması planlamaktadır. Araştırmacı, örnekleme çerçevesi olarak kurumun "İHA Pilot Kayıt Sistemi" veri tabanını kullanmaya karar vermiştir. Veri tabanı incelendiğinde şu durumlar tespit edilmiştir:

I. Ticari uçuş yetkisi son iki yıl içinde iptal edilmiş veya süresi dolmuş eski pilotların kayıtları sistemden silinmemiştir.
II. İHA-0, İHA-1 ve İHA-2 gibi farklı sınıf yetkilerine sahip olan pilotlar, sahip oldukları her bir sertifika türü için listede ayrı birer satır olarak yer almaktadır.
III. Son bir ay içinde yetkili eğitim kuruluşlarından mezun olup uçuşa başlayan yeni pilotların bilgileri henüz merkezî sisteme entegre edilmemiştir.

Bu araştırmanın örnekleme çerçevesi ve karşılaşılabilecek olası hatalar dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?