Examkin

Soru

Zorluk: ZorHizmet Malları

X Büyükşehir Belediyesi, mülkiyetinde bulunan atıl durumdaki bir binayı gerekli fiziki düzenlemeleri yaparak 'Çocuk Bilim Merkezi' adıyla bir kamu faaliyetine özgülemiş ve fiilen hizmete açmıştır. Bir süre sonra, belediyeden alacaklı olan özel bir şirket, alacağını tahsil edemediği gerekçesiyle bu bina üzerine haciz konulmasını talep etmiştir. Diğer yandan belediye meclisi, merkezin işletme maliyetlerinin yüksekliği gerekçesiyle taşınmazın tahsis kararını kaldırmadan doğrudan özel bir eğitim kurumuna satılmasına karar vermiştir.

Bu olaydaki Çocuk Bilim Merkezi binasının hukuki durumu ve idarece tesis edilen işlemlerle ilgili aşağıdakilerden hangisi idare hukuku ilkelerine göre doğrudur?

  1. A
    Kurulan merkezin kendisine ait bağımsız bir kamu tüzel kişiliği bulunmadığından, kullanılan yapı belediyenin özel malı hükmündedir ve tahsisin kaldırılmasına gerek olmaksızın devredilebilir.
  2. B
    Binanın mülkiyeti idareye ait tapulu bir taşınmaz olması sebebiyle idarenin özel malı kapsamında değerlendirilir; bu nedenle alacaklıların haciz işlemi uygulaması hukuka uygundur.
  3. C
    Merkez binası, toplumun genel ve doğrudan kullanımına sunulmuş bir alan olduğu için orta malı sınıfına girer; orta mallarının satışı yapılamasa da alacaklılar tarafından haczedilmesine istisnai olarak izin verilir.
  4. Taşınmaz, idare tarafından belirli bir kamu faaliyetinin ifasına özgülendiğinden hizmet malı niteliği kazanmıştır; dolayısıyla hacze konu edilemez ve kamu malı statüsü sona erdirilmeden devredilemez.Cevap
  5. E
    Belediye meclisinin mülkiyetindeki taşınmazlar üzerinde sahip olduğu genel tasarruf yetkisi kapsamında alınan satış kararı hukuka uygundur, ancak kamu hizmetinin sürekliliği gereğince bina haczedilemez.

Cevap

Taşınmazın, belirli bir kamu faaliyetine özgülendiği için hizmet malı niteliği kazandığı, hacze konu edilemeyeceği ve kamu malı statüsü sona erdirilmeden devredilemeyeceğini belirten ifade doğrudur.
İdare hukukunda kamu malları; orta malları, sahipsiz mallar ve hizmet malları olarak üçe ayrılır. Belediyenin bir binayı Çocuk Bilim Merkezi olarak kullanıma açması, o binanın doğrudan bir kamu hizmetinin ifasına özgülendiğini gösterir ve binaya 'hizmet malı' niteliği kazandırır. Kamu malları kamu yararı düşüncesiyle özel bir koruma rejimine tabi tutulmuştur; bu sebeple hiçbir suretle haczedilemezler. Ayrıca idarenin bir kamu malını satabilmesi veya üzerinde mülkiyeti devredici bir işlem tesis edebilmesi için öncelikle idari bir kararla o malın kamu hizmetine tahsisini kaldırması ve malı idarenin özel malı durumuna getirmesi yasal bir zorunluluktur.

Adım Adım Çözüm

1
Olaydaki binanın idare hukuku bakımından niteliğinin tespit edilmesi
Bina, belediye tarafından 'Çocuk Bilim Merkezi' olarak bir kamu hizmetine özgülendiği için idarenin özel malı statüsünden çıkmış ve kamu malı (hizmet malı) statüsünü kazanmıştır.
İdare hukukunda, bir kamu hizmetinin doğrudan doğruya yürütüldüğü, o hizmetin ayrılmaz bir parçası olan bina ve tesisler 'hizmet malı' olarak sınıflandırılır.
2
Hizmet malı statüsündeki binaya yönelik haciz talebinin incelenmesi
Alacaklı şirketin taşınmaz üzerine haciz koydurma talebi hukuken geçersizdir.
Kamu mallarının (hizmet, orta ve sahipsiz mallar) en temel hukuki özelliklerinden biri, kamu hizmetinin kesintisiz bir biçimde sürdürülebilmesi amacıyla haczedilemez olmalarıdır.
3
Belediye meclisinin doğrudan satış kararının hukuka uygunluğunun değerlendirilmesi
Belediye meclisinin, binanın tahsis kararını kaldırmadan doğrudan satış kararı alması hukuka aykırıdır.
Bir hizmet malının idare tarafından satılabilmesi veya özel hukuk işlemlerine konu edilebilmesi için öncelikle yetkili organ (olayda belediye meclisi) tarafından 'tahsisin kaldırılması' ve malın tekrar idarenin özel malı statüsüne geçirilmesi zorunludur.

Anahtar Kavram

Hizmet Malları
Bu soruyu puanla

Konular

Hizmet Malları

Bu konudan daha fazla soru