İdare hukukunda kamu mallarından yararlanma rejimleri; yararlananların kapsamına, kullanımın niteliğine ve hukuki dayanağına göre farklı usullere tabidir. Bir belediye, mülkiyetinde bulunan ve 'orta malı' statüsündeki bir sahil bandının belirli bir bölümünü, vatandaşların dinlenme ihtiyacına yönelik hizmet sunması amacıyla bir gerçek kişiye büfe işletmek üzere 'idari izin (ruhsat)' yoluyla tahsis etmiştir. Ancak izin süresi sona ermesine rağmen ilgili şahıs alanı boşaltmamış ve kullanmaya devam etmiştir.
Bu uyuşmazlığın çözümü ve kamu mallarının kullanım rejimi çerçevesinde aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuken doğrudur?
- İdarenin tanıdığı ruhsat tek taraflı ve 'iğreti' nitelikte bir idari işlem olduğundan, sürenin bitimiyle birlikte kişi 'fuzuli işgalci' konumuna düşer ve idare, herhangi bir yargı kararına gerek duymaksızın mülki amir vasıtasıyla taşınmazı tahliye ettirebilir; ayrıca bu süre için 'ecrimisil' talep edilir.Cevap
- BSöz konusu büfe işletmeciliği özü itibarıyla bir kira sözleşmesi niteliğinde olduğundan, sürenin bitiminde tahliye işlemleri Türk Borçlar Kanunu hükümlerine göre sulh hukuk mahkemelerinde açılacak bir tahliye davası ile gerçekleştirilmelidir.
- CBelediyenin bu alanı bir kişiye özel olarak kullandırması bir 'kamu hizmeti imtiyazı' teşkil ettiğinden, sözleşme Danıştay'ın görüşü alınmadan sona erdirilemez ve işletmecinin kazanılmış hakları nedeniyle tahliyesi mümkün değildir.
- DKamu malının özel kullanımına izin verilmesiyle birlikte taşınmaz 'orta malı' statüsünden 'idarenin özel malı' statüsüne geçer ve bu aşamadan sonra idarenin mülkiyet hakkı tamamen özel hukuk hükümlerine tabi olur.
- Eİdare, kamu yararı gereği parkın kullanım amacını tek taraflı değiştiremeyeceğinden, büfe işletilmesine izin verilmesi işlemi 'maksat' unsuru yönünden sakattır ve bu hukuksuzluk işletmeciye alanı süresiz kullanma hakkı verir.
Cevap
İdarenin tanıdığı ruhsatın tek taraflı ve geçici olması nedeniyle, süresi biten kullanıcının fuzuli işgalci sayılması ve idari yoldan tahliye edilmesi hukuken doğrudur.
Doğru seçenek, kamu mallarının (özellikle orta mallarının) özel hukuk rejimine değil, idari hukuk rejimine tabi olduğunu vurgular. İdarenin tanıdığı ruhsat tek taraflı bir işlem olduğundan süre bitiminde idarenin taşınmaz üzerindeki hakimiyetini doğrudan (icrailik ve re'sen icra yetkisiyle) tesis edebileceğini ve haksız kullanım için ecrimisil talep edileceğini doğru şekilde ifade eder.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Kamu Mallarının Özel Kullanımı ve İdari Tahliye Rejimi