Kentleşme kuramları kapsamında "çekici (pull) nedenler", kentsel merkezin sahip olduğu ekonomik, sosyal ve kültürel olanakların birey üzerinde yarattığı özendirici etkiyi ifade eder. Bu bağlamda kentsel alanların sunduğu "sosyal mobilite" (toplumsal hareketlilik) imkânı, bireysel gelişimi ve sınıfsal değişimi hedefleyen göç hareketlerinin temel motivasyonlarından biridir.
Buna göre, aşağıdakilerden hangisi kentsel alandaki sosyal mobilite potansiyelinin bir yansıması olarak doğrudan bir "çekici neden" niteliği taşır?
- AKırsal alanda mülkiyet yapısının miras hukuku nedeniyle parçalanarak tarımsal işletmelerin optimum ölçeğin altına düşmesi
- Bireyin kırsal alandaki 'atfedilmiş statü' (ascribed status) sınırlılıklarından kurtularak, kentsel yapıda eğitim ve yetenek aracılığıyla 'kazanılmış statü' (achieved status) elde edebilme olanağıCevap
- CKentlerdeki nüfus yığılmasının sanayileşme hızıyla örtüşmemesi sonucu oluşan 'sahte kentleşme' ve marjinal sektörlerin genişlemesi
- DTarımsal üretimde makineleşme ve teknolojik dönüşümün yarattığı iş gücü fazlasının kırsalda 'gizli işsizlik' biçiminde kronikleşmesi
- EKırsal yerleşim birimlerinde eğitim, sağlık ve altyapı gibi temel kamu hizmetlerinin nitelik ve nicelik açısından yetersiz kalması
Cevap
Bireyin kırsal alandaki 'atfedilmiş statü' sınırlılıklarından kurtularak kentsel yapıda 'kazanılmış statü' elde edebilme potansiyeli
Kentleşme sadece mekansal bir yer değiştirme değil, aynı zamanda toplumsal bir yapı değişikliğidir. Kırsal alanlarda bireylerin statüleri genellikle aile, soy ve gelenek gibi dışsal etkenlerle (atfedilmiş statü) belirlenirken; kentsel alanlar anonim yapısı, eğitim kurumları ve çeşitli iş kolları sayesinde bireylere kendi yetenek ve çabalarıyla statü kazanma (kazanılmış statü) şansı sunar. Bu dikey sosyal hareketlilik potansiyeli, kentleşmenin sosyolojik açıdan en güçlü çekici nedenlerinden biridir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Sosyal Mobilite ve Statü Dönüşümü Olarak Kentleşme
Daha Fazla Pratik
Kentleşmenin 'iletici' nedenlerini (ulaşım, kitle iletişim araçları) ve bunların itici/çekici faktörler üzerindeki katalizör etkisini inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s