Soru

Zorluk: Çok zorKırsal ve Kentsel Toplumsal Yapılar

Kırsal toplumsal yapıdan kentsel toplumsal yapıya geçiş sürecinde, nüfus yoğunluğu ve heterojenliğin artmasıyla birlikte bireyler arası etkileşim biçimlerinde ve toplumsal kontrol mekanizmalarında köklü dönüşümler yaşanmaktadır. Sosyolojik kuramlar ışığında, bu dönüşümün mahiyetine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Kentsel yapıda bireyler arasındaki etkileşim 'segmental' (bölünmüş) bir nitelik kazanır ve bu durum toplumsal düzenin sağlanmasında ikincil ve biçimsel kontrol mekanizmalarının ağırlık kazanmasına yol açar.Cevap
  2. B
    Kırsal yapıdaki iş bölümünün uzmanlaşması, bireylerin birbirine 'organik' bağlarla bağlanmasını sağlayarak birincil grup ilişkilerinin ve gayri resmi kontrolün etkinliğini artırır.
  3. C
    Kentsel yapıdaki yüksek nüfus hareketliliği, Ferdinand Tönnies'in 'Gemeinschaft' olarak tanımladığı irade tipinin kentsel mekanda daha geniş bir uygulama alanı bulmasını sağlar.
  4. D
    Mekanik dayanışmanın hakim olduğu kırsal toplumlarda, toplumsal sapma davranışları kentsel alanlara oranla daha yüksek bir toleransla karşılanarak bireysel özgürlük alanı genişletilir.
  5. E
    Simmel'e göre kentsel bireyin sergilediği 'toplumsal rezerv' (mesafeli duruş) tutumu, kentsel alandaki birincil ilişkilerin kırsala göre daha duygusal ve derin bir yapıya bürünmesinin sonucudur.

Cevap

Kentsel yapıda bireyler arasındaki etkileşimin segmental bir nitelik kazanması ve ikincil kontrol mekanizmalarının ağırlık kazanması ifadesi doğrudur.
Kentsel toplumsal yapıda nüfusun büyüklüğü ve karmaşıklığı, bireylerin birbirlerini bütünüyle tanımalarını imkansız kılar. Louis Wirth'in belirttiği gibi, kentteki bireyler birbirleriyle 'segmental' roller (satıcı-müşteri, memur-vatandaş gibi) üzerinden ilişki kurarlar. Bu anonimlik ve yüzeysellik, geleneksel mahalle baskısını zayıflatırken düzenin sağlanması için hukuk, polis ve bürokrasi gibi resmi (ikincil) kontrol mekanizmalarını zorunlu kılar.

Adım Adım Çözüm

1
Demografik Değişkenlerin Analizi
Kentsel yapıdaki yüksek nüfus yoğunluğu ve heterojenlik tespit edilir.
Louis Wirth'e göre kentleşmenin sosyolojik etkileri yoğunluk, büyüklük ve heterojenlik üzerinden açıklanır.
2
Etkileşim Biçiminin Belirlenmesi
Bireylerin birbirini 'tam kişi' olarak değil, 'rol sahibi' olarak gördüğü (segmental) etkileşim saptanır.
Kentsel ortamda bireyler, sınırlı zaman ve mekan içinde çok sayıda insanla etkileşime girdiği için derinlemesine bağlar kuramazlar.
3
Sosyal Kontrol Türünün Saptanması
Gayri resmi (birincil) kontrolden resmi (ikincil/hukuki) kontrole geçiş doğrulanır.
Geleneksel mahalle baskısının azaldığı anonim kentsel yapıda düzen, ancak resmi kurallar ve ikincil kurumlar eliyle sağlanabilir.

Anahtar Kavram

Kentsel Yaşam Biçimi ve Segmental Etkileşim (Louis Wirth ve Georg Simmel sentezi)

Daha Fazla Pratik

Louis Wirth'in 'Bir Yaşam Biçimi Olarak Kentleşme' makalesindeki nüfus büyüklüğü, yoğunluk ve heterojenlik ilkelerini derinlemesine inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Durkheim, Tönnies ve Wirth'in kavramlarını 'Geleneksel/Kırsal' ve 'Modern/Kentsel' şeklinde bir tabloya yerleştirerek eleme yöntemiyle doğru seçeneğe ulaşılabilir.
Tahmini Süre:2m 30s
Bu soruyu puanla