Examkin

Soru

Zorluk: Ortaİlliyet Bağını Kesen veya Daraltan Nedenler (Mücbir Sebep, Beklenmeyen Hal vd.)

İdare tarafından işletilen bir ulaşım ağında, dünya genelini etkileyen ve o anki bilimsel verilerle öngörülmesi mümkün olmayan olağanüstü bir güneş fırtınası (elektromanyetik girişim) sonucu sinyalizasyon sistemleri tamamen devre dışı kalmış ve bir tren kazası yaşanmıştır.

Doktrinde yer alan "dışsallık" (olayın idari faaliyetin dışından kaynaklanması) kriteri uyarınca, bu olayın idarenin mali sorumluluğu açısından hukuki niteliği ve illiyet bağına etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Olay 'mücbir sebep' teşkil eder; dışsallık özelliği nedeniyle illiyet bağı kesilir ve idarenin tazminat sorumluluğu ortadan kalkar.Cevap
  2. B
    Olay 'beklenmeyen hal' niteliğindedir; idari faaliyetin içinde gerçekleştiği için illiyet bağı kesilmez ve idarenin kusursuz sorumluluğu devam eder.
  3. C
    Olay 'sosyal risk' kapsamında değerlendirilir; idarenin kusuru olmasa dahi toplumsal dayanışma gereği zarar tazmin edilmelidir.
  4. D
    Olay 'üçüncü kişinin kusuru' sayılır; güneş fırtınası idare dışı bir etken olduğundan idarenin sorumluluğu kusur oranında azalır.
  5. E
    Olayda 'zarar görenin kusuru' söz konusudur; vatandaşların bu tür doğa olaylarını öngörerek seyahat etmemeleri gerekirdi.

Cevap

Olay 'mücbir sebep' teşkil eder; dışsallık özelliği nedeniyle illiyet bağı kesilir ve idarenin tazminat sorumluluğu ortadan kalkar.
Doğru yanıt olan mücbir sebep açıklaması, olayın üç temel özelliğini (dışsallık, öngörülemezlik, önlenemezlik) tam olarak karşılamaktadır. Güneş fırtınası idari faaliyetin tamamen dışında gerçekleşen bir doğa olayıdır (dışsallık). Bilimsel olarak tahmin edilememesi (öngörülemezlik) ve engellenememesi (önlenemezlik) ile birleşince illiyet bağını kesen en güçlü neden olan mücbir sebep ortaya çıkar. Bu durumda idarenin mali sorumluluğu ortadan kalkar.

Adım Adım Çözüm

1
Zarara yol açan olayın kaynağını analiz etme
Güneş fırtınası, idarenin yürüttüğü ulaşım hizmetinin veya teknik altyapısının içinden değil, tamamen dışından (uzay/doğa kaynaklı) gelmektedir.
Mücbir sebep ile beklenmeyen hal arasındaki en temel fark 'dışsallık' kriteridir.
2
Olayın öngörülemezlik ve önlenemezlik durumunu değerlendirme
Soruda olayın bilimsel olarak öngörülemez ve teknolojik olarak engellenemez olduğu belirtilmiştir.
Mücbir sebep sayılabilmesi için olayın karşı konulamaz ve tahmin edilemez olması şarttır.
3
Hukuki nitelendirme ve sorumluluk sonucuna varma
Dışsal, öngörülemez ve önlenemez bu olay 'mücbir sebep'tir. Mücbir sebep, idari faaliyet ile ortaya çıkan zarar arasındaki illiyet bağını tamamen keser.
İlliyet bağı kesildiğinde idarenin ne kusur ne de kusursuz sorumluluk kapsamında tazminat ödeme yükümlülüğü kalmaz.

Anahtar Kavram

İdare Hukukunda Mücbir Sebep ve Dışsallık Kriteri

İpuçları

1
İlliyet bağını kesen nedenleri değerlendirirken olayın 'içsel' mi yoksa 'dışsal' mı olduğuna odaklanın.
2
Güneş fırtınası gibi idarenin hiçbir şekilde kontrol edemeyeceği ve faaliyetinin parçası olmayan doğa olayları 'dışsallık' kriterini sağlar.
3
Dışsallık, öngörülemezlik ve önlenemezlik bir araya geldiğinde olay 'mücbir sebep' olur ve idarenin tazminat yükümlülüğünü tamamen kaldırır.

Daha Fazla Pratik

Mücbir sebep ile beklenmeyen halin 'kusursuz sorumluluk' türlerinden tehlike ilkesindeki farklı etkilerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

İlliyet Bağını Kesen veya Daraltan Nedenler (Mücbir Sebep, Beklenmeyen Hal vd.)

Bu konudan daha fazla soru