Soru

Zorluk: ZorKuruluş ve Hukuki Statü

Türkiye'deki idari yapılanmada, merkezi idarenin en büyük taşra birimi olan "il idaresi" ile mahalli idare birimi olan "il özel idaresi" arasındaki kuruluş ve hukuksal statü ilişkisi dikkate alındığında; il özel idaresinin kamu tüzel kişiliği kazanma süreci ve güncel hukuki statüsüne ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. İl özel idaresinin tüzel kişiliği, ilin kurulmasına dair kanunun yürürlüğe girmesiyle birlikte herhangi bir işleme gerek kalmaksızın kendiliğinden oluşur.Cevap
  2. B
    İdari bütünlük ilkesi gereği, Türkiye Cumhuriyeti mülki teşkilatındaki 81 ilin tamamında il özel idaresi tüzel kişiliği mevcudiyetini korumaktadır.
  3. C
    İlin kanunla kurulmasını takiben, mahalli ihtiyaçların belirlenmesi amacıyla İçişleri Bakanlığı'nın kararı ve Cumhurbaşkanı'nın onayı ile kurulur.
  4. D
    Anayasa'da yer alan yerinden yönetim ilkesi uyarınca, il özel idareleri hem idari hem de siyasi özerkliğe sahip kamu tüzel kişileridir.
  5. E
    İl özel idaresi, merkezi idarenin hiyerarşik denetimi altında bulunan ve ayrı bir malvarlığı bulunmayan bir taşra birimi statüsündedir.

Cevap

İl özel idaresinin tüzel kişiliği, ilin kurulmasına dair kanunun yürürlüğe girmesiyle birlikte kendiliğinden oluşur.
Doğru seçenek olan ifadedeki gibi, il özel idarelerinin kuruluşu ilin kurulmasına sıkı sıkıya bağlıdır. 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu'na göre, ilin kurulmasına ilişkin kanunun yürürlüğe girmesi, o ilde aynı zamanda bir il özel idaresi tüzel kişiliğinin kendiliğinden (ex officio) kurulmasını sağlar. Bu süreç için ayrıca bir idari karara veya onaya gerek yoktur.

Adım Adım Çözüm

1
İl ve İl Özel İdaresi ayrımını analiz etme
İl, merkezi idarenin taşra birimidir; İl Özel İdaresi ise bir mahalli idaredir.
İki yapının hukuki temelleri ve kuruluş usulleri farklılık gösterir.
2
Kuruluş usulünü mevzuat (5302 sayılı Kanun) açısından inceleme
İl özel idaresinin tüzel kişiliği, ilin kurulmasına ilişkin kanunla birlikte 'kendiliğinden' oluşur.
İl özel idaresi için ayrı bir kuruluş işlemi gerekmez; ilin kuruluşu yeterlidir.
3
Büyükşehir statüsünün etkisini değerlendirme
Büyükşehirlerde il özel idaresi yoktur.
6360 sayılı Kanun, büyükşehir olan illerde bu birimi kaldırmıştır; bu nedenle '81 ilin tamamında vardır' ifadesi hatalıdır.

Anahtar Kavram

İl Özel İdaresinin Kendiliğinden Tüzel Kişilik Kazanması

İpuçları

1
İl özel idaresinin kuruluşu ile ilin (mülki birim) kuruluşu arasındaki zamanlama ve hukuki bağa odaklanın.

Daha Fazla Pratik

Büyükşehir belediyesi olan illerde il özel idaresinin görevlerinin hangi kurumlara (YİKOB gibi) devredildiğini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla