Soru

Zorluk: ZorSosyal Devlet İlkesi ve Araçları

1982 Anayasası'nın 2. maddesinde cumhuriyetin temel niteliklerinden biri olarak düzenlenen 'Sosyal Devlet' ilkesi, devletin sosyal adaleti ve toplumsal refahı sağlamak amacıyla sosyo-ekonomik hayata müdahale etmesini gerektirir. Bu ilkenin gerçekleştirilmesi için Anayasa'nın çeşitli maddelerinde devletin kullanabileceği hukuki ve iktisadi araçlar hüküm altına alınmıştır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi 1982 Anayasası çerçevesinde sosyal devlet ilkesinin hayata geçirilmesine hizmet eden anayasal araçlardan biri değildir?

  1. A
    Vergi yükünün adaletli ve dengeli dağılımının sağlanması
  2. B
    Kamu yararının gerektirdiği durumlarda özel mülkiyetin bedeli ödenerek kamulaştırılması
  3. C
    Ekonomik, sosyal ve kültürel kalkınmanın planlı bir şekilde yürütülmesi
  4. Temel hak ve hürriyetlerin sınırlanmasında 'kanunilik' ve 'ölçülülük' ilkelerine uyulmasıCevap
  5. E
    Kamu hizmeti niteliği taşıyan özel teşebbüslerin kamu yararı gerektirdiğinde devletleştirilmesi

Cevap

Temel hak ve hürriyetlerin sınırlanmasında kanunilik ve ölçülülük ilkelerine uyulması, 'Hukuk Devleti' ilkesinin bir gereğidir.
Temel hak ve hürriyetlerin ancak kanunla sınırlanabilmesi (kanunilik) ve bu sınırlamanın amacın ötesine geçmemesi (ölçülülük), bireyin devlete karşı hukuki güvenliğini sağlayan 'Hukuk Devleti' ilkesinin temel mekanizmalarıdır. Sosyal devlet ilkesi ise devletin sosyal adaleti sağlamak için vergi, planlama, kamulaştırma gibi araçlarla sahaya inmesini ifade eder.

Adım Adım Çözüm

1
Sosyal devletin amacını tanımla
Sosyal devlet; sosyal adaleti, refahı ve dengeyi sağlamak için ekonomiye müdahale eden devlettir.
Soruda istenen 'araçları' belirleyebilmek için önce ilkenin kapsamını bilmek gerekir.
2
Anayasa'da belirtilen sosyal devlet araçlarını gruplandır
Vergi adaleti (m. 73), Kamulaştırma (m. 46), Devletleştirme (m. 47), Planlama (m. 166), Çiftçinin topraklandırılması (m. 44) gibi araçlar tespit edilir.
Bu araçlar devletin toplumsal yapıyı düzenleme yetkisini gösterir.
3
Seçeneklerdeki unsurların aidiyetini kontrol et
A, B, C ve E seçenekleri doğrudan sosyal devletle ilgiliyken; D seçeneği hukuki güvenlik ve bireysel hak korumasıyla ilgilidir.
Hukuk devleti araçları ile sosyal devlet araçları arasındaki kategorik farkı belirlemek doğru cevaba ulaştırır.

Anahtar Kavram

Sosyal Devlet vs. Hukuk Devleti Araçları

Daha Fazla Pratik

Sosyal devlet ilkesinin bir sınırı olan Anayasa Madde 65'i (Devletin iktisadi ve sosyal ödevlerinin sınırları) inceleyerek mali kaynakların bu ilke üzerindeki etkisini araştırabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla