Eleştirel kuramın temsilcileri, Batı rasyonalitesinin geçirdiği tarihsel dönüşümü analiz ederken, aklın başlangıçtaki etik ve özgürleştirici hedeflerinden koparak teknik bir verimlilik ve tahakküm mekanizmasına dönüştüğünü vurgularlar. Bu süreçte akıl, artık değerleri veya toplumsal amaçları sorgulamaz; yalnızca belirlenmiş bir hedefe ulaşmak için en uygun ve en ekonomik yöntemleri bulan teknik bir hesaplama aracına indirgenir.
Parçada açıklanan ve modern toplumda bireyin sistem tarafından kontrol edilmesine zemin hazırlayan bu rasyonelleşme biçimi aşağıdakilerden hangisidir?
- Araçsal AkılCevap
- Bİletişimsel Eylem
- Cİdeal Tip
- DMekanik Dayanışma
- EYapısal İşlevselcilik
Cevap
Araçsal Akıl kavramı, aklın özgürleştirici amacından sapıp yalnızca teknik bir verimlilik aracına dönüşmesini ifade eder.
Doğru cevap olan kavram, Frankfurt Okulu'nun modernite eleştirisinin en temel taşlarından biridir. Akıl, aydınlanma döneminde insanı doğadan ve dogmalardan özgürleştirmek için bir araç olarak görülürken; modern sanayi toplumunda bu amaçtan sapmış, yalnızca sistemin devamlılığını sağlayan ve doğayı/insanı kontrol altında tutan teknik bir mekanizmaya dönüşmüştür. Parçada bu dönüşüm net bir şekilde betimlenmiştir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Araçsal Akıl (Instrumental Reason)
İpuçları
1
Parçada aklın bir 'araç' konumuna indirgenmesinden bahsedilmektedir.
Daha Fazla Pratik
Habermas'ın bu duruma karşı önerdiği 'İletişimsel Eylem Kuramı'nı inceleyerek aradaki farkı pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s