Soru

Zorluk: ZorHizmet Yerinden Yönetim Kuruluşları (Kamu Kurumları)

Hizmet yerinden yönetim kuruluşları (kamu kurumları), devletin asli ve sürekli kamu hizmetlerinden birinin veya birkaçının merkezi idare dışında, ayrı bir malvarlığı ve kamu tüzel kişiliği verilerek örgütlenmesiyle oluşur. Bu kurumlar uzmanlık ve teknik bilgi gerektiren alanlarda faaliyet gösterirler.

Buna göre, Türk idari teşkilatında yer alan aşağıdaki kurumlardan hangisinin hukuki statüsü ve niteliği hakkında yapılan değerlendirme yanlıştır?

  1. A
    Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumu (TRT): Ayrı bir kamu tüzel kişiliğine sahip olup, sosyal ve kültürel amaçlı bir hizmet yerinden yönetim kuruluşudur.
  2. B
    Devlet Malzeme Ofisi (DMO): Sermayesinin tamamı devlete ait olan, iktisadi alanda faaliyet gösteren bir hizmet yerinden yönetim kuruluşu statüsündedir.
  3. C
    Yükseköğretim Kurulu (YÖK): Kamu tüzel kişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip, anayasal güvencesi bulunan bir hizmet yerinden yönetim kuruluşudur.
  4. D
    Büyükşehir Belediyesi: Belirli bir coğrafi alanda yaşayanların ortak ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulan, hizmet (uzmanlık) değil 'yer' yönünden yerinden yönetim kuruluşudur.
  5. Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü: Yürüttüğü hizmetin teknik uzmanlık gerektirmesi sebebiyle, devlet tüzel kişiliğinden ayrı bir kamu tüzel kişiliğine sahip hizmet yerinden yönetim kuruluşudur.Cevap

Cevap

Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün devlet tüzel kişiliğinden ayrı bir kamu tüzel kişiliğine sahip hizmet yerinden yönetim kuruluşu olduğunu iddia eden ifade yanlıştır.
Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü, son derece teknik ve uzmanlık gerektiren bir hizmet yürütmesine karşın idare hukuku bakımından ayrı bir kamu tüzel kişiliğine sahip değildir. 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu'na göre genel bütçeli idareler (I Sayılı Cetvel) arasında sayılmıştır ve ilgili Bakanlığın bağlı kuruluşudur. Dolayısıyla hukuki işlemlerini kendi adına değil, 'Devlet tüzel kişiliği' adına yürütür. Ayrı tüzel kişiliği olmadığı için de bir hizmet yerinden yönetim kuruluşu (kamu kurumu) statüsünde kabul edilemez. Bu nedenle bu ifadenin yer aldığı değerlendirme hukuken tamamen yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Hizmet yerinden yönetim kuruluşlarının (kamu kurumlarının) temel şartını belirle.
Devlet tüzel kişiliğinden bağımsız, kendi 'kamu tüzel kişiliğine' ve malvarlığına sahip olmaları zorunludur.
Bir idari birimin hizmet yerinden yönetim sayılabilmesi için hiyerarşi dışına çıkıp idari vesayet denetimine tabi ayrı bir tüzel kişilik olması gerekir.
2
Seçeneklerdeki kurumların kamu tüzel kişiliğine sahip olup olmadığını ve türlerini analiz et.
TRT (Sosyal Kamu Kurumu), DMO (İktisadi Kamu Kurumu - KİT) ve YÖK (Bilimsel Kamu Kurumu) kendi kamu tüzel kişiliklerine sahip hizmet yerinden yönetim kuruluşlarıdır. Belediyeler ise ayrı kamu tüzel kişiliğine sahip 'yer' (mahalli) yönünden yerinden yönetimlerdir.
Doğru eşleştirmeleri eleyerek yanlış olan seçeneğe ulaşmak için kurumların idari teşkilattaki yerlerinin tespit edilmesi gerekir.
3
Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün hukuki statüsünü değerlendir.
Bu kurum, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına bağlıdır ve 5018 sayılı Kanun'da genel bütçeli idareler (I Sayılı Cetvel) arasındadır. Ayrı bir kamu tüzel kişiliği yoktur, Devlet tüzel kişiliğini kullanır.
Sadece uzmanlık gerektirmesi veya 'Genel Müdürlük' şeklinde adlandırılması bir kurumun ayrı tüzel kişiliği olduğu anlamına gelmez.

Anahtar Kavram

Hizmet Yerinden Yönetim Kuruluşları ve Kamu Tüzel Kişiliği Ayrımı
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla