1982 Anayasası’nın 17. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan; "Tıbbi zorunluluklar ve kanunda yazılı haller dışında, kişinin vücut bütünlüğüne dokunulamaz; rızası olmaksızın bilimsel ve tıbbi deneylere tabi tutulamaz." hükmündeki düzenleme usulü ve istisnaların kapsamı dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- Vücut bütünlüğüne müdahale için tıbbi zorunluluk veya kanun yeterli bir hukuki dayanak teşkil edebilirken; bilimsel ve tıbbi deneyler için anayasal olarak yalnızca kişinin rızası bir istisna olarak öngörülmüştür.Cevap
- BTıbbi zorunluluk hali, kişinin rızası bulunmasa dahi hem vücut bütünlüğüne müdahaleyi hem de bilimsel ve tıbbi deneylere tabi tutulmayı anayasal olarak hukuka uygun hale getirir.
- CBilimsel ve tıbbi deneyler, kamu yararı ve toplum sağlığının korunması amacıyla kanunla düzenlenmiş olması kaydıyla kişinin rızası aranmaksızın gerçekleştirilebilir.
- DAnayasa metninde vücut bütünlüğü ile bilimsel deneyler aynı hukuki rejime tabi tutulmuş olup her iki durum için de rıza, kanun ve tıbbi zorunluluk şartları kümülatif olarak aranır.
- EKişinin vücut bütünlüğüne müdahale edilebilmesi için 'rıza' şartı öncelikli ve mutlak olup; tıbbi zorunluluk veya kanunda yazılı haller rıza olmaksızın vücut bütünlüğüne dokunulmasına imkan tanımaz.
Cevap
Vücut bütünlüğüne müdahale için tıbbi zorunluluk veya kanun yeterli bir dayanakken, bilimsel ve tıbbi deneyler için anayasal düzeyde öngörülen tek istisna kişinin rızasıdır.
Anayasa'nın 17. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan noktalı virgül, hükmü iki farklı koruma alanına bölmektedir. İlk alan olan 'vücut bütünlüğü' için tıbbi zorunluluk ve kanun istisna olarak kabul edilmişken; ikinci alan olan 'bilimsel ve tıbbi deneyler' için sadece kişinin rızası istisna olarak sayılmıştır. Bu nedenle vücut bütünlüğüne kanunla müdahale edilebilirken, rıza olmadan deney yapılamaz.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Anayasa Madde 17/2: Vücut Bütünlüğü ve Deney Yasağı Ayrımı