Mülkiyeti bir belediyeye ait olan ve belediye meclisi kararıyla 'park' (orta malı) olarak halkın kullanımına tahsis edilen bir taşınmazın bir bölümü, meydana gelen bir doğa olayı sonucu sürekli olarak su altında kalarak bataklığa dönüşmüş ve kamu yararına hizmet edemeyecek hale gelmiştir. Taşınmazın sağlam kalan diğer bölümü ise belediye encümenince alınan bir kararla 'belediye hizmet binası' (hizmet malı) yapılmak üzere ilgili birime devredilmiştir.
Bu olayda taşınmazın 'kamu malı statüsü' ve bu statünün sona ermesi/değişmesi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuken doğrudur?
- Heyelan veya su baskını gibi nedenlerle taşınmazın tahsis amacına hizmet etmesinin fiziken imkânsız hale gelmesi statüyü kendiliğinden sona erdirirken; sağlam kalan kısmın kullanım amacının değiştirilmesi ancak tahsisi yapan asıl makamın (meclis) yetki paralelliği uyarınca alacağı yeni bir kararla mümkündür.Cevap
- BBelediye encümeni, belediyenin yürütme organı ve mülkiyet haklarını kullanmaya yetkili merci olduğu için, meclis tarafından yapılan park tahsisini herhangi bir usule bağlı kalmaksızın hizmet malına dönüştürebilir.
- CBataklığa dönüşen kısım artık kamu yararı taşımadığı için kendiliğinden özel mal statüsüne geçer ve bu andan itibaren üçüncü kişiler tarafından kazandırıcı zamanaşımı yoluyla iktisap edilebilir.
- DKamu malı statüsü yalnızca idarenin iradi bir 'terkin' (tahsisin kaldırılması) işlemiyle sona erebileceğinden, doğa olayı sonucu bataklığa dönüşen kısmın hukuki rejimi belediye meclisi tarafından resmi bir karar alınana dek değişmez.
- EBelediye, taşınmazın maliki sıfatına sahip olduğu için, üzerinde kamu malı statüsü devam ederken dahi bu alanı özel hukuk sözleşmesiyle bir başka kamu kurumuna devredebilir ve devir işlemiyle birlikte eski tahsis kararı kendiliğinden hükümsüz kalır.
Cevap
Heyelan veya su baskını gibi nedenlerle taşınmazın tahsis amacına hizmet etmesinin fiziken imkânsız hale gelmesi statüyü kendiliğinden sona erdirirken; sağlam kalan kısmın kullanım amacının değiştirilmesi ancak tahsisi yapan asıl makamın yetki paralelliği uyarınca alacağı yeni bir kararla mümkündür.
İdare hukukunda kamu malları, ya iradi bir idari işlemle (tahsis) ya da fiili bir durumla (kamu yararına sunulma/terk) bu statüyü kazanır. Statünün sona ermesi ise ya idarenin bu yöndeki açık iradesiyle (terkin) ya da malın tahsis amacına hizmet etmesinin fiziken imkânsız hale gelmesiyle (malın yok olması, sular altında kalması vb.) gerçekleşir. Ayrıca, bir idari işlemin unsurlarını değiştirmeye yetkili makam, o işlemi tesis eden makamdır (yetki paralelliği). Bu nedenle belediye meclisinin park tahsisini belediye encümeni değiştiremez.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Tahsis ve Terkin Mekanizması ile Yetki Paralelliği İlkesi