Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorSiyasi ve İdari Yerinden Yönetim Ayrımları

Yerinden yönetim ilkesi, kamu otoritesinin merkez ile yerel birimler arasında bölüşülme biçimine ve bu bölüşümün hukuki niteliğine göre "siyasi" ve "idari" olmak üzere iki temel görünüm arz etmektedir. Özellikle üniter ve federal devlet yapılarının hukuksal temelini oluşturan bu iki model arasındaki ayrıma dair aşağıdaki ifadelerden hangisi, yerel birimlerin "norm koyma yetkisi" ve "hukuki statüsü" bakımından yapılan en isabetli tespittir?

  1. Siyasi yerinden yönetimde yerel birimler asli iktidardan kaynaklanan bir yasama yetkisine (birincil norm koyma) sahipken; idari yerinden yönetimde birimlerin yetkisi merkezi yasama organınca belirlenen kanuni sınırlar içinde sadece düzenleyici (ikincil norm koyma) niteliktedir.Cevap
  2. B
    İdari yerinden yönetimde mahalli idareler anayasal olarak güvence altına alınmış bir "yetki yetkisine" (Kompetenz-Kompetenz) sahipken, siyasi yerinden yönetimde yetki bölüşümü tamamen merkezi yürütme organının idari tasarrufuyla belirlenir.
  3. C
    Siyasi yerinden yönetim, üniter devlet yapısı içerisinde yerel halkın kendi yöneticilerini seçmesi ve merkezi hiyerarşiden bağımsız kararlar almasıyla sınırlı bir modelken; idari yerinden yönetimde devletin siyasi egemenliği coğrafi birimler arasında bölünmüştür.
  4. D
    İdari yerinden yönetimde yerel birimlerin özerkliği, onların merkezi hiyerarşiden tamamen koparak devletten bağımsız ve egemen birer kamu tüzel kişiliği haline gelmesini ifade eder.
  5. E
    Siyasi yerinden yönetimde merkezi yönetimin yerel birimler üzerindeki denetimi hiyerarşik bir nitelik taşırken; idari yerinden yönetimde merkezi idare ile yerel birimler arasında herhangi bir denetim ilişkisi bulunmaz.

Cevap

Siyasi yerinden yönetimde yerel birimlerin yasama yetkisine (birincil norm) sahip olması, idari yerinden yönetimde ise sadece kanunla sınırlı düzenleme yetkisine (ikincil norm) sahip olması en belirgin farktır.
Siyasi yerinden yönetim (federalizm veya bölgesel devlet), devletin yasama, yürütme ve yargı yetkilerinin merkez ile yerel birimler (eyaletler, bölgeler) arasında anayasal olarak paylaşıldığı bir modeldir. Bu modelde yerel birimler kendi hukuk düzenlerini kurabilir (asli/birincil norm). İdari yerinden yönetim (mahalli idareler) ise üniter devlet yapısı içinde, sadece idari hizmetlerin yürütülmesi amacıyla kamu tüzel kişiliği ve özerklik verilen bir modeldir. Bu birimlerin yetkileri 'türevsel'dir; yani merkezi yasamanın çıkardığı kanunlara dayanır ve sadece bu kanunları uygulamaya yönelik düzenleyici (ikincil norm) işlemler yapabilirler.

Adım Adım Çözüm

1
Siyasi ve idari yerinden yönetim modellerinin hukuksal kaynaklarını analiz etme.
Siyasi yerinden yönetimin federal devletlerde egemenlik paylaşımına, idari yerinden yönetimin ise üniter devletlerde hizmetin yerinden görülmesine dayandığı tespit edilir.
Modellerin temel felsefesini anlamak, yetki niteliğini ayırt etmek için gereklidir.
2
Normlar hiyerarşisi ve yasama yetkisi bakımından birimleri karşılaştırma.
Siyasi yerinden yönetim birimlerinin kendi anayasaları ve yasaları olduğu (birincil norm), idari birimlerin ise sadece genel hukuk düzeni içinde yönetmelik çıkarabildiği (ikincil norm) görülür.
Hukuk yaratma yetkisi, siyasi ile idari ayrımındaki en keskin teorik kriterdir.
3
Merkezi idare ile olan hukuki bağı (denetim türünü) değerlendirme.
İdari yerinden yönetimde üniter yapıyı koruyan 'idari vesayet' mekanizmasının varlığı, siyasi yerinden yönetimde ise birimlerin merkezin bir parçası değil, egemenliğin bir ortağı olduğu saptanır.
Denetimin niteliği (vesayet vs. anayasal denge) özerkliğin derecesini belirler.

Anahtar Kavram

Siyasi ve İdari Yerinden Yönetim Ayrımı (Birincil vs. İkincil Norm Yetkisi)

Alternatif Yöntem

Ayrımı hatırlamak için 'Yasama Yetkisi Kimde?' sorusu sorulabilir. Eğer yerel birim kendi kanununu yapabiliyorsa siyasi, yapamıyor sadece kanunu uyguluyorsa idari yerinden yönetimdir.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Siyasi ve İdari Yerinden Yönetim Ayrımları

Bu konudan daha fazla soru