Examkin

Soru

Zorluk: ZorKişi Hakları: Hukuki Güvenceler (Suç ve Ceza, Mülkiyet)

Bir idari kurul, ilgili kanunun kendisine verdiği yetkiye dayanarak, ağır bir piyasa ihlali gerçekleştirdiği tespit edilen bir holding yönetim kurulu başkanının yalnızca ihlale konu olan ticari hesaplarına değil; şahsına ait tüm banka mevduatlarına, taşınmazlarına ve gelecekte edineceği her türlü malvarlığı değerine el koyarak mülkiyetin kamuya geçirilmesine karar vermiştir.

1982 Anayasası'nda güvence altına alınan hak ve hürriyetler bağlamında, bu idari işlem ve dayanağı olan kanuni düzenleme hakkında yapılan aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi hukuken doğrudur?

  1. İşlem, Anayasa'da yer alan "Genel müsadere cezası verilemez." şeklindeki mutlak emredici kuralı ihlal etmektedir; zira kişinin tüm malvarlığına el konulması hiçbir şart altında meşru görülemez.Cevap
  2. B
    Mülkiyet hakkı ancak kanunla ve kamu yararı amacıyla sınırlandırılabileceğinden, piyasa düzenini sağlama yönündeki üstün kamu yararına dayanan bu işlem Anayasa'ya uygundur.
  3. C
    İdarenin kanuni bir yetkiye dayanarak mülkiyete müdahale etmesi hukuka uygun olsa da işlem, "gerçek karşılığının peşin ödenmemesi" nedeniyle kamulaştırma ilkelerine aykırıdır.
  4. D
    Anayasa'ya göre idare malvarlığına yönelik hiçbir müeyyide uygulayamaz; mülkiyetin kamuya geçirilmesi veya para cezası verilmesi yetkisi istisnasız olarak yalnızca bağımsız mahkemelere aittir.
  5. E
    Kanun koyucu anayasal sınırlar içinde kaldığı sürece idareye yetki verebileceğinden, ihlallerle mücadele amacıyla kanunla getirilen bu düzenleme yasama organının meşru takdir alanı içindedir.

Cevap

İşlemin, Anayasa'nın "Genel müsadere cezası verilemez." şeklindeki mutlak kuralını ihlal ettiğini belirten değerlendirme doğrudur.
Doğru değerlendirme, 1982 Anayasası'nın 38. maddesinde düzenlenen "Genel müsadere cezası verilemez" ilkesine dayanmaktadır. Bir kimsenin suç veya ihlal ne kadar ağır olursa olsun tüm malvarlığına (mevcut ve gelecekteki) devlet tarafından bütünüyle el konulması genel müsadere niteliğindedir. Bu kural, Anayasa'nın istisnasız ve mutlak yasaklarından biridir. İdareye veya yargıya kanunla dahi böyle bir yetki verilemez.

Adım Adım Çözüm

1
Olaydaki idari yaptırımın niteliğini analiz etme
İdarenin, kişinin şahsına ait tüm banka mevduatlarına, taşınmazlarına ve gelecekte edineceği her türlü malvarlığına el koyduğu tespit edilmiştir.
Yaptırımın anayasal sınırları ihlal edip etmediğini belirlemek için müdahalenin kapsamını saptamak gerekir.
2
Anayasa'nın 38. maddesindeki cezai güvenceleri olaya uygulama
1982 Anayasası m. 38/9 gereği "Genel müsadere cezası verilemez." hükmü mutlak bir yasaktır.
Bir kimsenin malvarlığının tamamına (genel olarak) el konulması niteliği itibariyle genel müsadere teşkil eder ve Türkiye Cumhuriyeti Anayasası bunu kesin olarak yasaklamıştır.
3
İdarenin malvarlığına yönelik yaptırım uygulama sınırlarını değerlendirme
İdare, belirli ve ihlalle sınırlı eşyalar veya kazançlar için (özel müsadereye benzeyen) mülkiyetin kamuya geçirilmesi işlemi yapabilse de, tüm malvarlığını kapsayan bir müdahale hiçbir merci (ne mahkeme ne idare) tarafından yapılamaz.
Anayasa'nın mutlak yasakları hem yasama organını (kanun çıkarırken) hem de idareyi bağlar.

Anahtar Kavram

Suç ve cezalara ilişkin anayasal ilkeler bağlamında genel müsadere yasağı ve idarenin yaptırım yetkisinin sınırları.
Bu soruyu puanla

Konular

Kişi Hakları: Hukuki Güvenceler (Suç ve Ceza, Mülkiyet)

Bu konudan daha fazla soru