Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorKişi Hakları: Fiziki ve Manevi Bütünlük Hakları

1982 Anayasası'nın 15. maddesinde düzenlenen "Temel hak ve hürriyetlerin kullanılmasının durdurulması" rejimi ile 17. maddesinde güvence altına alınan "Kişinin dokunulmazlığı, maddî ve manevî varlığı" hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; bu hakların anayasal sınırları ve çekirdek hak statüsüne ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A
    Anayasa'nın 15. maddesinin ikinci fıkrasında öngörülen 'savaş hukukuna uygun fiiller sonucu meydana gelen ölümler' istisnası, maddi ve manevi varlığın bütünlüğü hakkı için de geçerli olup bu hak savaş halinde askıya alınabilir.
  2. Maddi ve manevi varlığın bütünlüğü, Anayasa'nın 15. maddesinde yaşama hakkı için öngörülen savaş istisnasına dahi tabi tutulmayan, mutlak dokunulmazlığı olan bir çekirdek haktır.Cevap
  3. C
    Meşru müdafaa hali, Anayasa'nın 17. maddesinde hem yaşama hakkının hem de kişinin vücut bütünlüğüne dokunulmasının ortak ve açık bir anayasal istisnası olarak zikredilmiştir.
  4. D
    Tıbbi zorunluluk bulunsa dahi, kişinin rızası olmadığı sürece vücut bütünlüğüne dokunulması 17. madde uyarınca savaş ve olağanüstü hal dönemlerinde mutlak olarak yasaklanmıştır.
  5. E
    İnsan haysiyetiyle bağdaşmayan ceza veya muamele yasağı, 15. madde kapsamında 'durumun gerektirdiği ölçüde' temel hakların durdurulması rejimi çerçevesinde sınırlandırılabilir.

Cevap

Maddi ve manevi varlığın bütünlüğü, Anayasa'nın 15. maddesinde yaşama hakkı için öngörülen savaş istisnasına dahi tabi tutulmayan, mutlak dokunulmazlığı olan bir çekirdek haktır.
Doğru ifade, maddi ve manevi varlığın bütünlüğünün Anayasa'nın 15. maddesi uyarınca savaş hukukuna uygun fiiller istisnasına dahi tabi tutulmayan, mutlak bir çekirdek hak olduğunu belirtmektedir. Anayasa'nın 15/2. maddesine göre, 'savaş hukukuna uygun fiiller sonucu meydana gelen ölümler' yaşama hakkının bir istisnasıyken, maddi ve manevi varlığın bütünlüğüne dokunulmaması konusunda herhangi bir istisna tanınmamış, bu hak mutlak olarak korunmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 15. maddesindeki çekirdek haklar (dokunulamaz alan) incelenir.
Savaş hukukuna uygun fiiller sonucu meydana gelen ölümler dışında yaşama hakkı ve maddi/manevi varlığın bütünlüğünün dokunulmaz olduğu görülür.
Olağanüstü dönemlerde dahi dokunulamayacak asgari hak sınırını belirlemek için gereklidir.
2
15. maddedeki istisnanın kapsamı metin üzerinden analiz edilir.
'Savaş hukukuna uygun fiiller sonucu meydana gelen ölümler' ifadesinin sadece yaşama hakkını kısıtladığı, vücut bütünlüğü (yaralama vb.) için bir istisna içermediği tespit edilir.
Anayasal ifadelerin lafzi ve teknik yorumu, hakların sınırlarını netleştirir.
3
17. maddedeki özel sınırlama sebepleri ile 15. maddedeki çekirdek hak statüsü karşılaştırılır.
Meşru müdafaa ve yakalama gibi hallerin 17. maddede sadece 'öldürme' için açıkça geçtiği, işkence ve eziyet yasağının ise hiçbir durumda esnetilemeyeceği anlaşılır.
Hakkın hem olağan hem olağanüstü dönemlerdeki rejimini ayırt etmek için gereklidir.

Anahtar Kavram

Anayasa m. 15 ve m. 17 kapsamında Maddi ve Manevi Varlığın Bütünlüğü Hakkının Çekirdek Hak Niteliği
Bu soruyu puanla

Konular

Kişi Hakları: Fiziki ve Manevi Bütünlük Hakları

Bu konudan daha fazla soru