Kamu Tercihi Teorisi (Public Choice Theory), bürokrasiyi incelerken 'metodolojik bireyselcilik' ve 'rasyonel aktör' varsayımlarından hareket eder. Bu kuramsal perspektif çerçevesinde, William Niskanen’in 'Bütçe Maksimizasyonu Modeli' ile Anthony Downs’ın bürokrat tipolojisi arasındaki ilişkiyi ve bu yaklaşımın bürokratik çıktıya dair temel öngörüsünü aşağıdakilerden hangisi en doğru şekilde ifade eder?
- Bürokratların kendi öz-çıkarlarını (güç, prestij, gelir) maksimize etme güdüsüyle hareket ettikleri; Niskanen'in bütçe hacmini genişletme tezi ile Downs'ın 'tırmanıcılar' (climbers) olarak nitelediği aktörlerin kurumsal büyümeyi bireysel kariyer basamağı olarak kullanmalarının kamuda aşırı üretime yol açtığı savı.Cevap
- BBürokrasinin, siyasi otorite tarafından belirlenen hedeflere en düşük maliyetle ulaşmaya çalışan, kişisellikten uzak ve tarafsız bir araç olduğu; Downs'ın 'devlet adamları' (statesmen) tipinin bu rasyonel-yasal otoriteyi en üst düzeyde temsil ederek teknik verimliliği sağladığı görüşü.
- CBürokratik verimsizliğin temel nedeninin, Parkinson Kanunu uyarınca iş yükünden bağımsız olarak memur sayısının sürekli artması olduğu; bu durumun Downs'ın 'koruyucular' (conservers) tipolojisiyle birleşerek hiyerarşik kademelerde liyakatsizliğe yol açtığı tezi.
- DBürokratların, liyakat sistemindeki aksaklıklar nedeniyle Peter İlkesi'nde öngörüldüğü üzere yetersizlik sınırlarına kadar terfi ettikleri ve bu durumun Downs'ın 'bağnazlar' (zealots) tipolojisindeki gibi kurumsal amaçlardan sapmaya neden olduğu kabulü.
- EKamu politikası üretim sürecinde bürokratların, rasyonel-kapsamlı model uyarınca tüm alternatifleri değerlendirerek toplumsal refahı Pareto optimal noktasına taşıyan 'savunucular' (advocates) rolünü üstlendiği varsayımı.
Cevap
Bürokratların kendi öz-çıkarlarını maksimize etme güdüsüyle hareket ettikleri; Niskanen'in bütçe maksimizasyonu ve Downs'ın tırmanıcılar tipolojisinin aşırı üretime yol açtığı savı doğrudur.
Kamu Tercihi Teorisi, bürokratları kendi fayda fonksiyonlarını (maaş, prestij, güç, yönetim kolaylığı) maksimize etmeye çalışan rasyonel aktörler olarak görür. William Niskanen'e göre bu fayda faktörleri bütçe hacmiyle doğrudan ilişkilidir; dolayısıyla bürokratlar her zaman daha büyük bütçe talep ederler. Anthony Downs ise bu motivasyonları tiplere ayırmış, 'tırmanıcılar'ın bu süreci en aktif yürüten kesim olduğunu belirtmiştir. Bu durum, kaynakların toplumsal açıdan optimal olan seviyenin üzerinde tüketilmesine (aşırı üretim) neden olur.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Niskanen'in Bütçe Maksimizasyonu ve Rasyonel Bürokrat Davranışı
Tahmini Süre:3m 0s