Kamu Tercihi Teorisi (Public Choice Theory) çerçevesinde William Niskanen tarafından geliştirilen 'Bütçe Maksimizasyonu Modeli', bürokrasiyi metodolojik bireyselcilik ve rasyonel aktör varsayımları üzerinden analiz eder. Bu modele göre bürokratlar, kendi öz-çıkarlarını (güç, prestij, maaş artışı) maksimize etmek amacıyla yönettikleri birimin bütçesini en üst düzeye çıkarmaya çalışırlar. Niskanen'in analizinde, bürokrasinin toplumsal açıdan optimal kabul edilen üretim düzeyinin ötesine geçerek 'aşırı üretim' (over-provision) yapabilmesine ve bütçeyi tüm sosyal faydayı yutacak kadar genişletebilmesine olanak tanıyan temel yapısal mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?
- Bilgi asimetrisi ile desteklenen 'iki yanlı tekel' (bilateral monopoly) konumuCevap
- Bİşin, onu bitirmek için ayrılan süreyi dolduracak şekilde genişlemesi (Parkinson Kanunu)
- CBürokratların liyakat sisteminde yetersizlik düzeylerine kadar terfi ettirilmeleri (Peter İlkesi)
- DMax Weber'in kurguladığı hiyerarşik yapıdaki 'ideal tip' bürokrasinin kurallara mutlak bağlılığı
- EAnthony Downs'ın 'tırmanıcılar' (climbers) tipolojisindeki bürokratların sadece kamu yararını gözetmesi
Cevap
Bilgi asimetrisi ile desteklenen 'iki yanlı tekel' (bilateral monopoly) konumu
Doğru yanıt olan bilgi asimetrisi ve iki yanlı tekel konumu, Niskanen modelinin kalbinde yer alır. Bürokrasinin hizmet sunumunda rakibi yoktur (monopol) ve bütçeyi sağlayan siyasal otorite (meclis/hükümet) bu hizmetin tek alıcısıdır (monopson). Bürokratlar maliyet yapılarını gizleyerek, siyasal otoriteye toplam faydanın toplam maliyete eşit olduğu en yüksek bütçe düzeyini kabul ettirebilirler. Bu da toplumsal refahın kaybına ve kaynak israfına (aşırı üretim) yol açar.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
İki Yanlı Tekel ve Bilgi Asimetrisi
Tahmini Süre:2m 30s