Soru

Zorluk: OrtaYargı Organı

Kamu politikası sürecinde resmi bir aktör olarak kabul edilen yargı organı, yasama ve yürütmeden farklı olarak 'edilgen' (tepkisel) bir konuma sahiptir. Yargının bir kamu politikası kararı üzerinde denetim yetkisini kullanabilmesi, kendi iradesinden ziyade dışsal bir tetikleyiciye bağlıdır.

Bu bağlamda, yargı organının bir kamu politikası metnini veya uygulamasını iptal ederek süreci kesintiye uğratabilmesi için aşağıdaki koşullardan hangisinin öncelikle yerine getirilmiş olması gerekir?

  1. A
    Yürütme organının, ilgili kararın hukuki uygunluğu konusunda yargıdan yazılı mütalaa talep etmesi
  2. B
    Politika çıktılarının toplumun genel ahlak ve düzenine aykırı olduğunun sivil toplum kuruluşlarınca beyan edilmesi
  3. Hakları ihlal edilen veya menfaati etkilenen ilgililer tarafından yargı mercilerine usulüne uygun bir davanın ikame edilmesiCevap
  4. D
    Yasama organının, yürütmenin düzenleyici işlemlerini denetlemek amacıyla yargı yolunu zorunlu kılan bir kanun çıkarması
  5. E
    Kamu denetçiliği kurumunun, politikanın uygulanmasına yönelik şikayetleri doğrudan mahkemeye sevk etmesi

Cevap

Hakları ihlal edilen veya menfaati etkilenen ilgililer tarafından yargı mercilerine usulüne uygun bir davanın ikame edilmesi
Yargı organı, kamu politikası döngüsünde diğer aktörlerin aksine kendiliğinden harekete geçemeyen bir aktördür. Bir politikanın yasallığını veya anayasallığını denetleyebilmesi için, o politikadan etkilenen veya itirazı olan tarafların yetkili mahkemeler nezdinde dava açması hukuki bir zorunluluktur. Bu durum yargının sürece müdahalesini 'tepkisel' bir karakter haline getirir.

Adım Adım Çözüm

1
Aktörlerin müdahale biçimlerinin analiz edilmesi
Yasama ve yürütme proaktif (girişimci) hareket ederken, yargının reaktif (tepkisel) olduğu belirlenmiştir.
Yargı organının diğer resmi aktörlerden ayrılan en temel özelliğini saptamak için bu ayrım gereklidir.
2
Hukuki denetimin başlama koşulunun incelenmesi
Yargısal mekanizmaların çalışabilmesi için 'dava şartı'nın gerçekleşmesi gerektiği tespit edilmiştir.
Yargı organının 're'sen hareket edememe' ilkesi, kamu politikası sürecine dahil olma zamanlamasını belirler.
3
Doğru seçeneğin doğrulanması
İlgililer tarafından dava açılmasının yargısal müdahaleyi başlatan yegane unsur olduğu sonucuna varılmıştır.
Yargı organı ancak bir uyuşmazlık önüne getirildiğinde politika sürecinde bir 'kontrol ve denge' unsuru olarak devreye girebilir.

Anahtar Kavram

Yargı organının kamu politikası sürecindeki 'edilgen' (reaktif) niteliği ve dava şartı.

Daha Fazla Pratik

Yargı organının kamu politikası sürecindeki 'negatif politika yapıcı' (negative policy maker) rolünü ve iptal kararlarının yasama üzerindeki etkilerini inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla